Οι αγορές φθηνού αργού πετρελαίου από την Κίνα, που μέχρι πρότινος επωφελούνταν από τις μειωμένες τιμές, δέχονται πιέσεις. Η αυστηρότερη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Ιράν και τη Βενεζουέλα ωθεί αναλυτές να προβλέπουν ότι όλο και περισσότερα κινέζικα διυλιστήρια θα αναγκαστούν να στραφούν σε ακριβότερα βαρέλια από τον Καναδά, τη Βραζιλία και τη Μέση Ανατολή.

Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου επιταχύνει παράλληλα τη μετάβασή της σε ηλεκτρικά οχήματα και αυξάνει την εγχώρια παραγωγή ορυκτών καυσίμων, προκειμένου να καλύψει το κενό στην προσφορά πετρελαίου. Παράλληλα, διατηρεί στρατηγικά αποθέματα για την αντιμετώπιση πιθανών διαταραχών.

Μετά την εξασφάλιση επιρροής στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει κλιμακώσει την πίεση προς το Ιράν, προειδοποιώντας τον περασμένο μήνα ότι χώρες που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη θα αντιμετωπίσουν δασμούς 25% στις εμπορικές τους συναλλαγές με τις ΗΠΑ.

Την περασμένη εβδομάδα, η Ουάσινγκτον εξέδωσε γενικές άδειες που επιτρέπουν σε αμερικανικές εταιρείες να εμπορεύονται βενεζουελάνικο αργό, ωστόσο κινεζικές, ρωσικές και ιρανικές οντότητες παραμένουν αποκλεισμένες από τέτοιες συναλλαγές λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Τα επίσημα τελωνειακά δεδομένα της Κίνας καταγράφουν περιορισμένη άμεση έκθεση σε αυτές τις δύο αγορές: η χώρα δεν έχει εισαγάγει καθόλου αργό πετρέλαιο από το Ιράν από το 2023, ενώ το πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα αντιστοιχούσε μόλις στο 0,1% των συνολικών εισαγωγών της πέρυσι.

Ωστόσο, στοιχεία του κλάδου υποδηλώνουν σημαντικές “παράνομες” ροές: σύμφωνα με την εταιρεία εμπορικών αναλύσεων Kpler, το Ιράν προμήθευσε 1,38 εκατομμύριο βαρέλια αργού ημερησίως σε Κινέζους αγοραστές το 2025. Η Kpler υπολογίζει ότι αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 13% των συνολικών θαλάσσιων όγκων της Κίνας, μειωμένο από 14,5% το προηγούμενο έτος. Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας είχε μερίδιο μικρότερο του 4% και τα δύο έτη.

«Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια της Κίνας επωφελήθηκαν από το φθηνό πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, το Ιράν και τη Ρωσία», δήλωσε η June Goh, ανώτερη αναλύτρια αγοράς πετρελαίου στην Sparta Commodities. «Χωρίς τα βαρέλια της Βενεζουέλας, θα χρειαστεί να στραφούν σε ιρανικές και ρωσικές πρώτες ύλες, τόσο για αργό όσο και για απευθείας καύσιμο πετρελαίου, ως την επόμενη φθηνότερη πηγή προμήθειας.»

«Σε ένα αρνητικό σενάριο, αυτά τα ανεξάρτητα διυλιστήρια θα χρειαστεί να στραφούν σε ακριβότερο αργό, όπως πετρέλαιο από τον Καναδά, τη Βραζιλία ή τη Μέση Ανατολή», πρόσθεσε. «Αυτά τα βαρέλια μπορεί να μην τους αποφέρουν θετικά περιθώρια κέρδους, οδηγώντας σε πιθανή μείωση των ρυθμών λειτουργίας τους.»

Αλλού, τα τελωνειακά δεδομένα έδειξαν ότι η Ρωσία είχε ξεπεράσει τη Σαουδική Αραβία ως ο μεγαλύτερος προμηθευτής πετρελαίου της Κίνας από το 2023. Η Ρωσία και πέντε κράτη του Κόλπου – η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Ομάν, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% των καταγεγραμμένων εισαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας.

Ο Aditya Saraswat, διευθυντής έρευνας για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στη Rystad Energy, δήλωσε ότι οι απειλές των ΗΠΑ για δασμούς στο ιρανικό πετρέλαιο θα πλήξουν σκληρότερα τα ανεξάρτητα κινέζικα διυλιστήρια. «Ως απάντηση, το Πεκίνο θα μπορούσε να αυξήσει τις εισαγωγές από εναλλακτικούς προμηθευτές όπως η Ρωσία, της οποίας το πετρέλαιο διατίθεται επίσης σε εκπτωτικές τιμές, για να αντισταθμίσει τυχόν ελλείψεις στην προσφορά», πρόσθεσε.

Η Chim Lee, ανώτερη αναλύτρια στην Economist Intelligence Unit, ανέφερε ότι ορισμένα ανεξάρτητα διυλιστήρια παραμένουν εκτεθειμένα στις δυτικές κυρώσεις, αλλά οι λειτουργίες τους ήταν σε μεγάλο βαθμό δομημένες για να μετριάσουν τον αντίκτυπο.

Η S&P Global Energy εκτιμά ότι η αντίδραση του Πεκίνου σε ένα πιθανό «αρνητικό σοκ» θα είναι «πραγματιστική», περιλαμβάνοντας τη διαφοροποίηση των εισαγωγών αργού, τη χρήση υφιστάμενων αποθεμάτων για την εξομάλυνση τυχόν βραχυπρόθεσμων διαταραχών στην προσφορά, και την εισαγωγή πολιτικών για τη σταθεροποίηση των εγχώριων προμηθειών και τιμών.

Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου παγκοσμίως, η Κίνα αντιμετωπίζει ένα διαρκές δομικό κενό στην προσφορά. Το 2025, εισήγαγε κατά μέσο όρο 11,43 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ η εγχώρια παραγωγή της κυμαινόταν περίπου στα 4,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Η ώθηση της Κίνας προς την ηλεκτροκίνηση συμβάλλει στον περιορισμό της εξάρτησής της από το πετρέλαιο.

Πέρυσι, η κινεζική υπεράκτια βιομηχανία πετρελαίου σημείωσε αύξηση στην παραγωγή, χάρη σε ανακαλύψεις άνω των 40 εκατομμυρίων τόνων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στην λεκάνη Bohai Bay και τεχνολογικές καινοτομίες που βελτίωσαν τα ποσοστά ανάκτησης και επέκτειναν τη διάρκεια ζωής των κοιτασμάτων.

Το Πεκίνο δεν έχει ποτέ αναγνωρίσει αγορές ιρανικού ή βενεζουελάνικου αργού. Το 2024, η US Energy Information Administration ανέφερε ότι ένα σημαντικό μερίδιο του ιρανικού αργού που διακινούνταν προς την Κίνα είχε επανα-χαρακτηριστεί ως μαλαισιανό, προκειμένου να παρακαμφθούν οι κυρώσεις.

Η Muyu Xu, ανώτερη αναλύτρια αργού πετρελαίου στην Kpler, δήλωσε ότι τα βαρέλια υπό καθεστώς κυρώσεων αγοράζονταν μόνο από ανεξάρτητα κινέζικα διυλιστήρια, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή στην ιρανική προσφορά θα επηρέαζε τους «teapot refiners» (μικρότερα, ανεξάρτητα διυλιστήρια), ενώ οι κρατικές εταιρείες θα παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστες.

«Το Πεκίνο θεωρεί την ενεργειακή ασφάλεια ως κορυφαία προτεραιότητα, και πρόσφατα τόνισε τη σημασία της οικοδόμησης ενός «ισχυρού ενεργειακού έθνους», υποδεικνύοντας τη συνεχιζόμενη εστίασή του στην εξασφάλιση σταθερής προσφοράς», ανέφερε.

«Όσον αφορά τις κυρώσεις, παρά τα αυστηρότερα μέτρα που στοχεύουν εμπορικές εταιρείες, διυλιστήρια και διαχειριστές λιμένων που εμπλέκονται στο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου τον τελευταίο χρόνο, τίποτα συγκλονιστικό δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής, και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες και οι ροές πετρελαίου συνεχίζονται κανονικά.»

Από τότε που η Κίνα εγκαινίασε ένα επταετές σχέδιο δράσης για την ενίσχυση των επενδύσεων στην ανάντη παραγωγή το 2019, η εγχώρια παραγωγή πετρελαίου της χώρας έχει αυξηθεί από περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2018 σε περίπου 4,3 εκατομμύρια, σύμφωνα με το Oxford Institute for Energy Studies. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της αύξησης προέρχεται από μη συμβατικούς πόρους υψηλότερου κόστους, πρόσθεσε.

Το Πεκίνο αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο πενταετές του σχέδιο τον Μάρτιο, το οποίο θα θέσει τις ενεργειακές και βιομηχανικές προτεραιότητες της χώρας για το υπόλοιπο της δεκαετίας.