Στη σκηνή του Royal Ballet, ο Marcelino Sambé κρέμεται ανάποδα από μια σκαλωσιά, αποδίδοντας με σθένος τον ρόλο του Pierrot Lunaire. “Είναι τρομακτικό”, εξομολογείται, καθώς ολοένα και περισσότερο βυθίζεται στην ατμόσφαιρα του έργου. Η εικόνα αυτή σηματοδοτεί την εναρκτήρια σκηνή του εμβληματικού μπαλέτου “Pierrot Lunaire”, όπου ένας παιχνιδιάρικος κλόουν μαγεύεται από το θέαμα του φεγγαριού.
Το έργο, δημιουργία του Αμερικανού χορογράφου Glen Tetley το 1962, αποτελεί ένα διακριτικό, εκκεντρικό και απαιτητικό κομμάτι, βασισμένο στον ατονικό κύκλο τραγουδιών του Arnold Schoenberg. Η μουσική συνοδεύεται από την απαγγελία ποιημάτων του Albert Giraud, με τη χαρακτηριστική τεχνική του “sprechstimme” –μια φωνητική προσέγγιση μεταξύ τραγουδιού και ομιλίας, που εναλλάσσεται από παιδικές ρίμες έως απόκοσμες ηχητικές εμφανίσεις. Το “Pierrot Lunaire” δεν εκτελείται συχνά· η τελευταία του παρουσίαση από το Royal Ballet ήταν πριν από 20 χρόνια. Ωστόσο, κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στο ρεπερτόριο, ως ένα πρωτοποριακό παράδειγμα σύζευξης μοντέρνου χορού με κλασικές τεχνικές, και ως ένας συναρπαστικός ρόλος για τον ανδρικό πρωταγωνιστή, τον θλιμμένο κλόουν Pierrot, έναν χαρακτήρα της Commedia dell’arte που αποκτά απρόσμενο συναισθηματικό βάθος.
Φέτος, τον ρόλο του Pierrot ερμηνεύουν εναλλάξ ο Marcelino Sambé, ένας από τους κορυφαίους χορευτές του Royal Ballet, και ο soloist Joshua Junker. Ο Sambé, γνωστός για την αισιόδοξη ενέργειά του, εδώ εξερευνά την ευάλωτη πλευρά του, καθώς η αθώα αφέλεια του Pierrot διαταράσσεται από συναντήσεις με την Columbine, αντικείμενο του ανεκπλήρωτου πόθου του, και τον ανταγωνιστή Brighella, τον οποίο ο Tetley αποκαλούσε “τον σκοτεινό κλόουν της εμπειρίας”.
“Για κάποιο διάστημα, δυσκολευόμουν να συνδεθώ με αυτό το έργο”, αναφέρει ο Sambé, θεωρώντας τον χαρακτήρα δισδιάστατο. Ωστόσο, η συνεργασία με τον Christopher Bruce, έναν διακεκριμένο ερμηνευτή του ρόλου τη δεκαετία του 1960, έδωσε λύση. “Αυτό που το κάνει τόσο συγκινητικό είναι ότι αυτό το αρχέτυπο είναι γεμάτο ανθρώπινες πινελιές”, επισημαίνει ο Sambé. “Πρόκειται για την προσθήκη κάτι από το δικό μου DNA. Είναι βαθιά πολυεπίπεδο, κωμικό αλλά βασισμένο στο σκοτάδι, ένας χώρος τεράστιας περισυλλογής, αυτογνωσίας και περιέργειας.”
Ο Junker παρομοιάζει το έργο με ένα ταξίδι από την αθωότητα στην ενηλικίωση και τις σκληρές της συνειδητοποιήσεις. “Υπάρχει πόνος, υπάρχει θλίψη, υπάρχει ευθύνη”, δηλώνει. “Είναι ένα πραγματικά συμβολικό έργο. Ο Brighella είναι ένας δικός του χαρακτήρας, αλλά αντιπροσωπεύει και την εσωτερική σχέση του Pierrot με τον εαυτό του, όπως η σκιά στην ψυχολογία του Jung.”
Αρχικά, και οι δύο χορευτές βρήκαν τη μουσική πρόκληση. “Στην αρχή, με τρόμαξε!” λέει ο Sambé. Είχε χορέψει στο προηγούμενο, πιο ρομαντικό έργο του Schoenberg, το “Verklärte Nacht”, το οποίο λάτρεψε, “αλλά αυτό ήταν, πιθανώς, το λιγότερο προσιτό του έργο για μένα”. Οι ασταθείς ήχοι του μικρού ορχηστρικού συνόλου και η κυματιστή ερμηνεία της σοπράνο δημιουργούν μια ατμόσφαιρα απόκοσμη, φανταστική, αστεία και παράξενη. Η μουσική συχνά λειτουργεί ως ρυθμικός οδηγός για τον χορευτή, “αλλά με αυτή την παρτιτούρα, η μουσική γίνεται συναίσθημα”, εξηγεί ο Sambé. “Σχεδόν σαν ένας ζωντανός οργανισμός, με δικά του αγγεία και αίμα.” Έχει πλέον εγκλιματιστεί. “Τώρα βρίσκω τον εαυτό μου στην κουζίνα, να κόβω κρεμμύδια, ακούγοντας το ‘Pierrot Lunaire’.”
Ο ίδιος ο Tetley υπήρξε ο πρώτος Pierrot. Η πρώιμη χορευτική του καριέρα τις δεκαετίες του ’40 και ’50 τον βρήκε σε κλασικές εταιρείες (Joffrey Ballet, American Ballet Theatre) και στην πρωτοπορία του μοντέρνου χορού, συνεργαζόμενος με την Hanya Holm και τη Martha Graham. Ενσωμάτωσε όλες αυτές τις επιρροές στη δική του χορογραφία, συνδυάζοντας μια πιο σύγχρονη χρήση του σώματος με κλασικά βήματα – μια επαναστατική προσέγγιση για την εποχή. Συνέβαλε καθοριστικά στην εισαγωγή αυτού του στυλ στο Ηνωμένο Βασίλειο, βοηθώντας την τότε εταιρεία Ballet Rambert να μετασχηματιστεί σε ένα σύγχρονο χορευτικό σύνολο.
Το “Pierrot Lunaire” διαρκεί 40 λεπτά και, ασυνήθιστα, για τις φετινές παραστάσεις θα παρουσιαστεί ως αυτόνομο έργο, αντί ως μέρος ενός διπλού ή τριπλού προγράμματος. “Θα είναι μια πολύ οικεία εμπειρία”, δηλώνει ο Junker. “Μόνο εμείς οι τρεις, κοντά στη σκηνή, ώστε να υπάρχει πραγματική εστίαση στους χορευτές και τη μουσική.” (Η μουσική θα εκτελεστεί ζωντανά.) Ο Sambé το περιγράφει ως “την τοποθέτηση ενός μεγεθυντικού φακού στο όραμα του Tetley”. Η εκμάθηση του μπαλέτου ήταν μια εκπαιδευτική διαδικασία για τον Sambé, “για να κατανοήσω λίγο περισσότερο αυτή τη μοντερνιστική στιγμή στον χορό, την επιρροή της Martha Graham και αυτή τη νέα εποχή κίνησης, το υψηλό επίπεδο δεξιοτεχνίας.”
Εμπνέεται από το γεγονός ότι οι χορογράφοι και οι συνθέτες της εποχής προκαλούσαν εσκεμμένα το κοινό τους. “Είναι κάτι που αντιμετωπίζει, όχι απλώς μπαλέτο που είναι καθησυχαστικό”, λέει. “Δεν βιώνουμε έργα τόσο πολύ έτσι πια, τουλάχιστον στον χορό που βλέπω. Θα είναι άβολο και αστείο, συγκινητικό, λυπητερό και όμορφο ταυτόχρονα”, προβλέπει. “Σε αφήνει με περισσότερες ερωτήσεις. Και λατρεύω τέτοια έργα.”
Το “Pierrot Lunaire” παρουσιάζεται στο Linbury Theatre του Λονδίνου, από 10 έως 20 Φεβρουαρίου.
