Η προ-μοντέρνα πολεμική ελίτ της Ιαπωνίας, οι σαμουράι, ζει μέσα από τις πανοπλίες τους, αιχμαλωτίζοντας φαντασία και δέος με την αισθητική και την αύρα τους. Η πανοπλία των σαμουράι είναι ζωντανή, ηλεκτρισμένη, με τις απειλητικές, μουστακαμένες, μαύρες μάσκες προσώπου και τις μεταλλικές και υφασμάτινες επενδύσεις που καλύπτουν ολόκληρο το σώμα. Τα κράνη τους στολίζονται με αετούς, δράκους, γκόμπλιν, ακόμη και μια σφιγμένη μεταλλική γροθιά που ξεπροβάλλει από το κεφάλι ενός πολεμιστή. Είναι τόσο έντονη η αίσθηση, που νιώθεις την παρουσία τους.
Οι σαμουράι ήταν φαντάσματα μέσα στις πανοπλίες τους. Η μεταλλική μάσκα έγινε το πρόσωπό τους στον κόσμο, ενώ οι πανοπλίες τους τους μετέτρεπαν σε κάτι άλλο. Αυτή η ιδέα ότι στη μάχη ο πολεμιστής μεταμορφώνεται, γίνεται ένας αιμοβόρος δαίμονας, δεν είναι μοναδική στην Ιαπωνία. Οι Βίκινγκς «μπέρσερκερς» χάνονταν σε τελετουργικό παραλήρημα, πιστεύοντας ίσως ότι μεταμορφώνονταν σε αρκούδες. Η πανοπλία στη μεσαιωνική Ευρώπη δεν ήταν μόνο πρακτική, αλλά ένα δεύτερο δέρμα, ένα μεταλλικό μανδύας που καταργούσε την απαλότητα και συμβόλιζε τη σιδερένια μεταμόρφωση συνηθισμένων ψυχών σε δολοφόνους. Ωστόσο, καμία κουλτούρα δεν αφιέρωσε τόση δημιουργικότητα στην αιματοχυσία όσο η Ιαπωνία, από τον 13ο αιώνα – όταν η ανδρεία των σαμουράι απέκρουσε τους Μογγόλους εισβολείς – μέχρι την κατάργηση αυτής της τάξης στα 1800s.
Μία από αυτές τις απόκοσμες, «κυβερνο-πανοπλίες» έχει δανειστεί η Βασιλική Συλλογή. Ήταν ένα δώρο για τον Ιάκωβο ΣΤ’ της Σκωτίας και Α’ της Αγγλίας, από τον γιο του δεύτερου σογκούν της δυναστείας Τοκουγκάβα – ένα δώρο με αγκάθια. Κατασκευασμένη περίτεχνα από λάκκα, μετάξι, δέρμα ελαφιού και μέταλλο, η επιφάνειά της πάλλεται από απειλή και μυστήριο. Έστελνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στη μακρινή Βρετανία: «Εμπλακείτε μαζί μας με δική σας ευθύνη».
Αυτή δεν ήταν μια ανερής απειλή. Ζωγραφισμένες οθόνες, περγαμηνές και βιβλία απεικονίζουν στρατούς σαμουράι εν δράσει. Ένας ιππέας σε σκηνή μάχης σαμουράι από τον Imamura Zuigaku Yoshitsugu είναι διάτρητος από βέλη, αλλά αυτά έχουν καρφωθεί άκαρπα στην παχιά του πανοπλία. Το απροστάτευτο άλογό του, όμως, αιμορραγεί από ένα τραύμα στο ύψος της καρδιάς. Στο έδαφος, ένας πολεμιστής κείτεται με ένδοξη πανοπλία, ανώφελη πια, καθώς το κεφάλι του έχει αποκοπεί. Έτσι, για αυτό είναι φτιαγμένες αυτές οι κομψές λεπίδες με την καμπυλωτή τους εμφάνιση – που εκτίθενται δίπλα –.
Η έκθεση του Βρετανικού Μουσείου, ωστόσο, δεν τιμά μόνο την τέχνη του πολέμου, αλλά αγκαλιάζει την αγάπη και την ειρήνη. Συναντούμε τον πολέμαρχο με ένα τραγούδι στην καρδιά. Σε έναν πίνακα του 19ου αιώνα του Kano Eishun, ένας σαμουράι παίρνει κυριολεκτικά χρόνο να μυρίσει τα λουλούδια καθώς ιππεύει ανάμεσα σε ανθισμένες πορτοκαλιές. Και ήταν οι ευγενείς σαμουράι οι πιο εξέχοντες πελάτες της «πλωτής πόλης» της πρώιμης νεωτερικής Εντο, του «πλωτού κόσμου». Σε έναν πίνακα από το εικοσάρι της δεκαετίας του 1790 του Chōbunsai Eishi, «Δώδεκα Ερωτικές Σκηνές στην Εντο», βλέπουμε τη σιλουέτα ενός σαμουράι να κάνει έρωτα με μια εταίρα πίσω από ένα παραπέτασμα, ενώ στο προσκήνιο δύο γυναίκες χαϊδεύουν τη λαμπερή λεπίδα του μακριού, άδειου από τη θήκη του σπαθιού του.
Ίσως αυτό το διεστραμμένο έργο τέχνης shunga να αγγίζει την καρδιά της έλξης αυτής της έκθεσης. Ο πόλεμος των σαμουράι ήταν βίαιος αλλά θεατρικός, σκληρός αλλά λαμπερός, θανατηφόρος αλλά σέξι. Πριν μια λεπίδα σαμουράι σε κόψει, η δαιμονική τους εμφάνιση σε κρατούσε μαγεμένο.
Νιώθεις εγκαταλελειμμένος όταν φτάνεις στην κατάργηση της ελίτ των σαμουράι, καθώς η Ιαπωνία στα 1800s προσπάθησε να εκσυγχρονιστεί. Φωτογραφίες των τελευταίων σαμουράι φαίνεται να δείχνουν το πέρασμα κάτι θαυμαστού από τον κόσμο. Και όταν ο 20ος αιώνας απελευθέρωσε νέους τρόμους μηχανοποιημένου μαζικού πολέμου, δεν υπήρχε πια θέση για μύθους ή ιπποσύνη. Στη Δύση και την Ανατολή, οι τελετουργίες και οι κοστομημένες θεατρικές παραστάσεις που αποτελούσαν μέρος των φεουδαρχικών κοινωνιών ήταν άσχετες, ειδικά μετά τις ατομικές βόμβες που έπεσαν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.
Έτσι, το φινάλε της έκθεσης είναι αναπόφευκτα απογοητευτικό. Συναντάς έναν Darth Vader σε φυσικό μέγεθος, που εδώ προβάλλεται ως σύγχρονος σαμουράι, αλλά για εμένα δεν είναι τόσο τρομακτικός ή μυστηριώδης όσο οι πρωτότυποι. Πιο ουσιαστική είναι η παρουσίαση του Yukio Mishima, όπως είναι γνωστός στη Δύση, του οποίου τα μυθιστορήματα διερεύνησαν την έλξη της βίας και του πάθους των σαμουράι σε έναν μπανάλ, εμπορευματοποιημένο σύγχρονο κόσμο, πριν τον εγκαταλείψει με το seppuku, μια παραδοσιακή τελετουργία αυτο-διαμελισμού.
Οι σαμουράι αναδεικνύονται εδώ ως πολύ περισσότερα από δολοφόνοι: ως προστάτες των τεχνών, ευαίσθητοι στη φύση, κύριοι των πολιτισμένων τρόπων. Και όμως, θα τα αντάλλασσα όλα για να δω μια επίθεση σαμουράι. Τα φαντάσματα νεκρών πολεμιστών μέσα στις άδειες πανοπλίες τους κυριαρχούν στην έκθεση. Υπάρχουν πολλές μορφές καλλιτεχνίας εδώ, αλλά τίποτα δεν είναι πιο εκφραστικό από αυτά τα πορτρέτα από ατσάλι, μετάξι και λάκκα. Είναι μια εξαιρετική συνάντηση. Η πανοπλία των σαμουράι ενσωματώνει μια ανελέητη αλήθεια για την ανθρώπινη κατάσταση και για το τι μπορεί να γίνει.
