Σαράντα πέντε χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση, ο Patrick Bateman, ο ήρωας του “American Psycho” του Bret Easton Ellis, συνεχίζει να στοιχειώνει τη φαντασία μας. Η βία, η εμμονή με τα επώνυμα προϊόντα και η κενότητα μιας ύπαρξης που περιστρέφεται γύρω από το χρήμα και την εικόνα, στοιχεία που κάποτε προκάλεσαν σκάνδαλο, τώρα αντηχούν με ανησυχητική οικειότητα. Από το θέατρο Almeida, όπου παρακολουθήσαμε τις πρόβες για τη νέα μουσική παράσταση, μέχρι τις αναφορές σε ταινίες, μιούζικαλ και αμέτρητα διαδικτυακά memes, η παρουσία του Bateman είναι πανταχού παρούσα.
Η αρχική αντίδραση στο μυθιστόρημα ήταν έντονη. Κριτικοί όπως η Joan Smith το χαρακτήρισαν “απεχθές, βάρβαρο και μακροσκελές”, ενώ ο εκδοτικός οίκος Simon & Schuster απέσυρε την έκδοση λόγω της ηθικής πανικοβλήτης για τις σκληρές πράξεις βίας κατά των γυναικών. Η συζήτηση γύρω από το βιβλίο συνεχίζεται, με την πώλησή του στην Αυστραλία να απαιτεί ειδική συσκευασία. Ωστόσο, όπως παραδέχτηκε αργότερα ο Ellis, ο χαρακτήρας του Bateman δεν ήταν απλώς μια σάτιρα της αμερικανικής καπιταλιστικής κουλτούρας της εποχής του Reagan, αλλά μια αντανάκλαση της δικής του “οργής, πλήξης, μοναξιάς και αλλοτρίωσης”.
Αυτή η αίσθηση αλλοτρίωσης και απόγνωσης είναι που κάνει το “American Psycho” να υπερβαίνει την εποχή του. Ο Arty Froushan, που υποδύεται τον Bateman στη νέα μουσική παράσταση, επισημαίνει πώς η άνοδος του διαδικτύου, και ιδιαίτερα του Instagram, έχει ενισχύσει την ανάγκη για σύγκριση και την αίσθηση απομόνωσης. Η εικονική σύνδεση που προσφέρει η τεχνολογία, τελικά, μπορεί να οδηγήσει σε βαθύτερη αποξένωση και έλλειψη ενσυναίσθησης.
Παρά τις σκοτεινές θεματικές, η ανελέητη χιουμοριστική διάθεση του βιβλίου αποτελεί βασικό παράγοντα της διαχρονικής του απήχησης. Οι ατελείωτες συζητήσεις για ανούσια θέματα, οι παρεξηγήσεις και οι σαρκαστικές ατάκες δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που, παρά τη βία, αποδεικνύεται ψυχαγωγική. Η ταινία της Mary Harron, με την ενσωμάτωση της μουσικής και των σκηνών βίας, έχει γίνει ο ορισμός του “American Psycho” για το κοινό, αν και η αρχική αίσθηση της ατέλειωτης, μάταιης ύπαρξης του Bateman, που αποδίδεται αριστοτεχνικά από τον Ellis, προσφέρει μια βαθύτερη βύθιση στον παρανοϊκό του κόσμο.
Η επιρροή του Bateman επεκτείνεται και σε σύγχρονους δημόσιους άνδρες. Άτομα όπως ο Andrew Tate, με την εμμονή τους στην εικόνα, την άσκηση και την υποτίμηση των γυναικών, μοιράζονται κοινά στοιχεία με τον χαρακτήρα. Ομοίως, ο Donald Trump, με την εμμονή του στις τηλεθεάσεις, τα βραβεία και την προσκόλληση στην εξουσία, θυμίζει τον Bateman. Ο Ellis είχε επιλέξει τον Trump ως πρότυπο για τον Bateman ως μια συμβολική αναπαράσταση της ελίτ, αλλά η τωρινή του θέση ενισχύει τις συγκρίσεις. Ο Trump, όπως και ο Bateman, έχει δημιουργήσει τη δική του πραγματικότητα, όπου η αλήθεια συχνά συγχέεται με την επιφάνεια.
Η σύγχρονη πολιτική, με τις ακραίες και συχνά αδιανόητες εξελίξεις, έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου η σάτιρα δυσκολεύεται να την παρακολουθήσει. Το “American Psycho”, με την προειδοποίηση του για τις συνέπειες του υπερ-αντρικού καπιταλισμού, μοιάζει τώρα περισσότερο από ποτέ ως μια θανατηφόρα σάτιρα, καθώς ο ίδιος ο κόσμος μας αντιμετωπίζει πραγματικούς “Αμερικανούς Ψυχασθενείς”.
