Σε ώρες αιχμής, τα ηλεκτρικά ποδήλατα με τα χαρακτηριστικά “παχιά” ελαστικά κάνουν θόρυβο στα καταπράσινα μονοπάτια του Vondelpark στο Άμστερνταμ. Ωστόσο, μετά από μια αισθητή αύξηση των ατυχημάτων, ιδιαίτερα εκείνων που αφορούν παιδιά, αυτά τα οχήματα, που οι Ολλανδοί αποκαλούν “fatbikes”, πρόκειται να απαγορευτούν σε ορισμένες περιοχές της Ολλανδίας.
“Είναι ανοησίες!”, δήλωσε ο Henk Hendrik Wolthers, 69 ετών, από τη σέλα του ηλεκτρικού του ποδηλάτου Mate με τα φαρδιά ελαστικά. “Οδηγώ αυτοκίνητο, οδηγώ μοτοσικλέτα, είχα μοτοποδήλατο και τώρα οδηγώ fatbike. Αυτό είναι το ταχύτερο μέσο μεταφοράς στην πόλη και θα πρέπει να μπορείς να το χρησιμοποιείς.”
Ένας αυξανόμενος αριθμός ειδικών οδικής ασφάλειας, γιατρών και πολιτικών στην Ολλανδία διαφωνεί. Παρόλο που η υποβοήθηση του κινητήρα στα e-bikes περιορίζεται ελαφρώς πάνω από τα 25 χλμ/ώρα, πολλοί αναβάτες fatbike τροποποιούν τις εργοστασιακές ρυθμίσεις για να φτάσουν ταχύτητες 40 χλμ/ώρα σε αυτό το πολυσύχναστο πάρκο.
Η οργάνωση ασφάλειας VeiligheidNL εκτιμά ότι 5.000 αναβάτες fatbike νοσηλεύονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών ετησίως, με βάση μια πρόσφατη έρευνα σε νοσοκομεία. “Και βλέπουμε επίσης ότι ειδικά αυτοί οι νέοι ηλικίας 12 έως 15 ετών έχουν τα περισσότερα ατυχήματα“, δήλωσε ο εκπρόσωπος Tom de Beus.
Το Vondelpark θα γίνει περιοχή χωρίς fatbikes μόλις τεθούν σε ισχύ τα νέα μέτρα. Η επικεφαλής μεταφορών του Άμστερνταμ, Melanie van der Horst, δήλωσε ότι απαιτούνται “ανορθόδοξα μέτρα” και ανακοίνωσε ότι θα απαγορεύσει αυτά τα βαριά ηλεκτρικά ποδήλατα από τα πάρκα της πόλης, ξεκινώντας από το Vondelpark. Όπως και η πόλη Enschede, που επίσης καταρτίζει μια απαγόρευση στο κέντρο της πόλης, δραστηριοποιείται βάσει ενός κύματος αιτημάτων που την “παρακαλούν να απαγορεύσει τα fatbikes”.
Στο πάρκο, τα σχέδιά της προκάλεσαν ανάμεικτες αντιδράσεις. Ενώ τέσσερις στους πέντε αναβάτες fatbike που περνούσαν είπαν ότι ήταν “πολύ απασχολημένοι” για να μιλήσουν, ο 31χρονος Joost ήταν σκεπτικιστής. “Θα είναι ανόητο”, είπε. “Κανονικά ποδήλατα χρησιμοποιούν το πάρκο, οχήματα της πόλης το χρησιμοποιούν. Το θέμα είναι να έχεις την κατάλληλη ταχύτητα.”
Ωστόσο, η Muriel Winkel, 33 ετών, που έκανε τρέξιμο με τον σκύλο της Joop, ήταν ενθουσιασμένη. “Είναι όλα τροποποιημένα, κάτι που οι άνθρωποι δεν κάνουν με κακές προθέσεις, αλλά συχνά οδηγούν απερίσκεπτα, χωρίς να προσέχουν”, είπε. “Μερικές φορές, ο σκύλος μου τρομάζει πραγματικά.”
Κάποιοι επισημαίνουν ότι οι εντάσεις γύρω από τα ηλεκτρικά ποδήλατα σύντομα θα φτάσουν και σε άλλες χώρες, ειδικά με το αυξανόμενο πολιτικό ενδιαφέρον για την προώθηση της ενεργητικής κινητικότητας.
Σε αυτή τη χώρα των πρώιμων υιοθετητών, το 48% των ποδηλάτων που πωλήθηκαν το 2024 ήταν ηλεκτρικά και ένα επιπλέον 13% ήταν fatbikes, σύμφωνα με στοιχεία από τις ενώσεις αυτοκινητοβιομηχανίας RAI Vereniging και BOVAG. Στο Άμστερνταμ, το ένα τρίτο των διαδρομών πραγματοποιούνται με ποδήλατο.
Η οργάνωση οδικής βοήθειας ANWB ανέφερε ότι το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα το μοντέλο του ποδηλάτου με τα φαρδιά ελαστικά, αλλά η ευκολία με την οποία οι άνθρωποι μπορούν να το επιταχύνουν για να το χρησιμοποιούν σαν μοτοποδήλατο, “σε συνδυασμό με επικίνδυνη συμπεριφορά”.
Η Florrie de Pater, πρόεδρος της ποδηλατικής ένωσης Fietsersbond Amsterdam, δήλωσε ότι η άνοδος των παράνομων ποδηλάτων, σε συνδυασμό με την έλλειψη επιβολής, τρομάζει τους ηλικιωμένους και τα παιδιά από τους δρόμους. “Λόγω των κινδύνων από αυτούς που οδηγούν γρήγορα, ειδικά οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνω των 55 ή 60 ετών απλώς αφήνουν τα ποδήλατά τους στο σπίτι”, είπε. “Ακούμε επίσης ότι οι γονείς δεν τολμούν πλέον να αφήσουν τα παιδιά τους να πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο.”
Ο ειδικός σε τραυματισμούς εγκεφάλου Marcel Aries, σύμβουλος στο Maastricht University Medical Center, δήλωσε ότι περισσότερες αρχές πρέπει να εξετάσουν αμφιλεγόμενες απαγορεύσεις, παράλληλα με την υποχρεωτική χρήση κράνους για τα παιδιά στα ηλεκτρικά ποδήλατα από το 2027. “Είναι λογικό για τις κυβερνήσεις και τους δήμους να εξετάζουν μέτρα που μπορεί να είναι αντιδημοφιλή”, είπε. “Είναι απαντήσεις δημόσιας υγείας σε ολοένα και πιο συμφωρημένους δρόμους και σε αυξανόμενες διαφορές ταχύτητας μεταξύ αυτοκινήτων, ποδηλατών και πεζών.”
Τη γνώμη του συμμερίζεται η Marlies Schijven, καθηγήτρια χειρουργικής στο Amsterdam University Medical Center, της οποίας η απογοητευτική ανάρτηση στο LinkedIn για επικίνδυνους αναβάτες το 2024 έχει προβληθεί 2,9 εκατομμύρια φορές. “Είναι ένα καλό βήμα, αλλά ένα πολύ μικρό βήμα, μόνο σε ένα πάρκο του Άμστερνταμ”, είπε. “Το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο. Ακόμη βλέπουμε πόνο, δυστυχία και θάνατο κάθε μέρα στην πρωινή μας συνάντηση στο νοσοκομείο.”
Ο ιδιοκτήτης fatbike Wolthers συμφώνησε ότι το πρόβλημα έγκειται στο να επιτρέπεται στα παιδιά να οδηγούν αυτά τα ισχυρά οχήματα. “Τα παιδιά περνούν με κόκκινο, δεν κάνουν σήμα και επίσης δεν μπορούν να αξιολογήσουν την κίνηση”, είπε. “Τα νοσοκομεία έχουν έναν τρομακτικό όρο για αυτά: δυνητικοί δότες.”
