Η Κίνα βιώνει μια πραγματική έκρηξη ανθρώπων που ζουν μόνοι, και μαζί με αυτό, αναδύεται μια νέα αγορά προϊόντων και υπηρεσισιών που στοχεύουν να καλύψουν τις ανάγκες τους για ασφάλεια, κοινωνική επαφή και ψυχική ευεξία. Αυτό έγινε ιδιαίτερα εμφανές με την εφαρμογή “Are You Dead;” (ή Sileme στα κινέζικα), η οποία για λίγο έφτασε στην κορυφή των charts εφαρμογών επί πληρωμή στην ηπειρωτική Κίνα. Η εφαρμογή αυτή, που πλέον δεν είναι διαθέσιμη στο AppStore της Κίνας αλλά παραμένει σε άλλες αγορές, ζητά από τους χρήστες να επιβεβαιώνουν την ασφάλειά τους πατώντας ένα κουμπί. Αν αυτό δεν συμβεί για περισσότερο από 48 ώρες, ειδοποιείται ένας προκαθορισμένος αριθμός έκτακτης ανάγκης.
Πέρα από την έντονη συζήτηση που προκάλεσε το όνομα της εφαρμογής, η δημοτικότητά της ανέδειξε μια βαθύτερη κοινωνική αλλαγή στην Κίνα: εκατομμύρια άνθρωποι ζουν μόνοι, συχνά μακριά από οικογενειακά δίκτυα, σε ένα περιβάλλον οικονομικής πίεσης και χαλαρών κοινωνικών δεσμών. Για τους αναλυτές, η σημασία της εφαρμογής έγκειται στο γεγονός ότι αποκάλυψε την κλίμακα μιας αγοράς που για πολύ καιρό ήταν παραμελημένη. “Αυτή είναι μια εκδήλωση συλλογικής μοναξιάς που μετατρέπεται σε δομική ζήτηση”, δήλωσε ο Zhao Zhijiang, ερευνητής στο think tank Anbound του Πεκίνου. “Τόσο το κοινό όσο και η αγορά αντιμετωπίζουν κινδύνους ασφαλείας που σχετίζονται με τη μοναξιά, οι οποίοι μπορεί να ακούγονται εξειδικευμένοι, αλλά γίνονται όλο και πιο πραγματικοί.”
Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, σχεδόν το 20% του πληθυσμού της Κίνας ζούσε σε μονομελή νοικοκυριά το 2024. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, το ποσοστό αυτό αναμένεται να φτάσει πάνω από 30%, δηλαδή 150 έως 200 εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με έκθεση του Beike Research Institute. “Η γήρανση του πληθυσμού, η ταχεία αύξηση των μονομελών νοικοκυριών και ο επαναπροσδιορισμός του γάμου και της οικειότητας από τη γενιά Z δείχνουν ένα πράγμα: η ‘οικονομία της μοναξιάς’ θα συνεχίσει να επεκτείνεται σταθερά”, πρόσθεσε ο Zhao, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για κυκλική τάση, αλλά για “αναπόφευκτο αποτέλεσμα δομικής κοινωνικής αλλαγής”.
Αυτές οι αλλαγές ήδη διαμορφώνουν διακριτικά τα καταναλωτικά πρότυπα στην Κίνα, από το φαγητό μέχρι την κοινωνική ζωή. Αλυσίδες εστιατορίων όπως η McDonald’s έχουν κερδίσει επαίνους στα κινέζικα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την εισαγωγή ιδιωτικών τραπεζιών για ένα άτομο, χωρισμένων με διαχωριστικά. Οι αναλυτές επίσης υποψιάζονται ότι η αυξανόμενη τάση των ανθρώπων να τρώνε μόνοι αντί για παρέες έχει τροφοδοτήσει την εκπληκτική άνθηση στην αγορά delivery φαγητού της Κίνας. Ο τομέας του delivery εξυπηρέτησε 545 εκατομμύρια χρήστες και είχε εκτιμώμενη αξία 1,2 τρισεκατομμυρίων γουάν (172 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) το 2024, σύμφωνα με δεδομένα από το China Internet Network Information Centre και την Επιτροπή Delivery της China Hotel Association. Κατά μέσο όρο, οι Κινέζοι καταναλωτές ξοδεύουν σχεδόν 3,3 δισεκατομμύρια γουάν την ημέρα σε παραγγελίες delivery.
Εν τω μεταξύ, πολλοί στην Κίνα στρέφονται σε κατοικίδια – ακόμα και σε τεχνητή νοημοσύνη – για συντροφιά, καθώς η κοινωνία γίνεται όλο και πιο ατομικιστική. Η αμερικανική επενδυτική εταιρεία ARK Invest προβλέπει ότι η Κίνα θα είναι μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές παγκοσμίως για εργαλεία συντροφιάς τεχνητής νοημοσύνης, λόγω του αυξανόμενου πληθυσμού που ζει μόνο, της γήρανσης του πληθυσμού και του υψηλού ποσοστού ψηφιακής υιοθέτησης. Η παγκόσμια αγορά για τέτοια εργαλεία αναμένεται να εκτοξευθεί τα επόμενα χρόνια, αυξανόμενη από περίπου 30 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σήμερα σε έως και 150 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030, σύμφωνα με την εταιρεία. “Σε μια οικονομική ύφεση, η ανάγκη για αίσθημα του ανήκειν εντείνεται, διότι τελικά πρόκειται για ασφάλεια εντός μιας ομάδας”, δήλωσε η Fan Xinyu, βοηθός καθηγήτρια στη Cheung Kong Graduate School of Business, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο. “Όταν οι καταναλωτές είναι αγχωμένοι, αγχωμένοι ή μόνοι, τα επιτυχημένα προϊόντα της συναισθηματικής οικονομίας είναι αυτά που προσφέρουν άμεση, χαμηλού κόστους συναισθηματική παρηγοριά και μικρές στιγμές βεβαιότητας.”
Κατά κάποιον τρόπο, η Κίνα ακολουθεί τα βήματα της γειτονικής Ιαπωνίας, όπου η ζωή μόνος είναι διαδεδομένη εδώ και χρόνια και τα προϊόντα για άτομα που ζουν μόνα έχουν εξελιχθεί σε μια διακριτή οικονομική κατηγορία. Από γεύματα για ένα άτομο και συμπαγή αστικά σπίτια, μέχρι εξατομικευμένες υπηρεσίες και προϊόντα που εστιάζουν στην ασφάλεια, οι αγορές σε όλη την ιαπωνική οικονομία έχουν προσαρμοστεί για να εξυπηρετούν άτομα αντί για νοικοκυριά – μετατρέποντας τη μοναξιά από κοινωνική ανησυχία σε σταθερή πηγή καταναλωτικής ζήτησης. “Η μοναξιά δεν είναι ένα συναίσθημα, είναι μια συνθήκη διαβίωσης”, είπε ο Zhao. “Ως αποτέλεσμα, τα χρηματοοικονομικά, η υγειονομική περίθαλψη, η τεχνολογία, τα ακίνητα και τα πολιτιστικά προϊόντα θα διασταυρώνονται όλο και περισσότερο με την οικονομία της μοναξιάς, δημιουργώντας μια τεράστια νέα αγορά.”
