Η οικονομική συνεργασία μεταξύ Αφγανιστάν και Ινδίας γνωρίζει μια ενδιαφέρουσα περίοδο, με τις πρόσφατες επισκέψεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων να στοχεύουν στην επαναχάραξη των περιφερειακών εμπορικών γραμμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται το λιμάνι Τσαχάρ στο Ιράν, μια ινδική επένδυση που φιλοδοξεί να γίνει ένα από τα κύρια θαλάσσια περάσματα για το Αφγανιστάν, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές διαδρομές.
Παρόλο που υπάρχει αισιοδοξία, η υλοποίηση των συμφωνιών εξαρτάται από πολύπλοκους παράγοντες, από τη χάραξη ασφαλών χερσαίων οδών και την ύπαρξη επαρκών αποθηκευτικών χώρων, μέχρι την αναβάθμιση των τελωνειακών συστημάτων. Η Κάμπούλ βλέπει το Τσαχάρ ως στρατηγική επιλογή για να μειώσει την εξάρτησή της από διαδρομές που συχνά επηρεάζονται από συνοριακές εντάσεις και εμπορικούς περιορισμούς.
Ο Αφγανός υπουργός Εμπορίου, Νουρουντίν Αζιζί, δήλωσε ότι η χώρα του δεν θέλει να βασίζεται σε ένα μόνο λιμάνι ή δρόμο για τη σύνδεσή της με τον κόσμο. «Στοχεύουμε σε πολλαπλές εμπορικές πύλες, και περιμένουμε από τους εταίρους μας να υιοθετήσουν αυτή την αντίληψη», ανέφερε, τονίζοντας ότι η χρήση του λιμανιού Τσαχάρ είναι «στρατηγική αναγκαιότητα», καθώς ανοίγει νέες δυνατότητες σύνδεσης με την Ινδία και τις αγορές της Κεντρικής Ασίας, χωρίς την πλήρη εξάρτηση από τις παραδοσιακές διόδους. Η Ινδία έχει ήδη εκφράσει τη διάθεση να επανεξετάσει τις διαδικασίες logistics και τα τέλη μεταφοράς, με στόχο ταχύτερες και φθηνότερες διαδρομές.
Η πρόσφατη επίσκεψη απέφερε βασικές συμφωνίες για την αύξηση του εμπορίου και τη συνεργασία σε τομείς όπως η ενέργεια, η εξόρυξη και η γεωργία. Ωστόσο, αυτές οι συμφωνίες παραμένουν στο επίπεδο πολιτικών προθέσεων και απαιτούν δεσμευτικές συμβάσεις ή άμεσα υλοποιήσιμα έργα.
Σημαντικά σημεία της συμφωνίας, όπως αναφέρει ο σύμβουλος του Αφγανού υπουργού Εμπορίου, Νασραλάχ Σαχμπιζάντε, περιλαμβάνουν τη μετατροπή του λιμανιού Τσαχάρ σε μια πιο αποτελεσματική εμπορική πύλη, την επανενεργοποίηση της κοινής οικονομικής ομάδας εργασίας, τη δημιουργία διμερούς εμπορικού επιμελητηρίου και την απλοποίηση των διαδικασιών έκδοσης βίζας για τον αφγανικό ιδιωτικό τομέα.
Ωστόσο, η πορεία προς την επιτυχία δεν είναι στρωμένη με ρόδα. Η διεθνής οικονομική επικαιρότητα, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων κατά του Ιράν, επηρεάζουν τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές μέσω του Τσαχάρ. Επιπλέον, η ανεπαρκής χερσαία υποδομή μεταξύ του λιμανιού και των αφγανικών συνόρων αυξάνει τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς. Η μη αναγνώριση της παρούσας αφγανικής κυβέρνησης από ορισμένες χώρες προσθέτει ένα ακόμα εμπόδιο.
Ο εμπορικός όγκος μεταξύ Αφγανιστάν και Ινδίας, που κυμαίνεται γύρω στο 1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως, αναμένεται να αυξηθεί. Για να επιτευχθεί αυτό, η Ινδία και το Αφγανιστάν πρέπει να αναπτύξουν το Τσαχάρ και τις υποστηρικτικές του υποδομές. Ο πρώην υπουργός Εμπορίου του Αφγανιστάν, Ανουάρ Χακ Αχάντι, τόνισε την ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών οδών, ειδικά λόγω των ιστορικών πιέσεων που ασκεί το Πακιστάν μέσω του λιμανιού του Καράτσι.
Η Ινδία επιθυμεί να ενισχύσει την οικονομική της παρουσία στο Αφγανιστάν, αλλά απαιτείται ασφάλεια, νομική διαφάνεια και σαφείς χρηματοδοτικές διαδρομές. Η αφγανική κυβέρνηση εργάζεται για να πείσει τους εταίρους της ότι μπορεί να προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον για εμπόριο και επενδύσεις.
Το λιμάνι Τσαχάρ, που βρίσκεται στην επαρχία Σιστάν και Μπαλουτσιστάν του Ιράν, αποτελεί το μοναδικό ιρανικό λιμάνι που βλέπει στον Κόλπο του Ομάν. Βρίσκεται περίπου 170 χιλιόμετρα δυτικά του λιμανιού Γκουαντάρ του Πακιστάν, που αναπτύσσεται από την Κίνα. Το Τσαχάρ είναι στρατηγικής σημασίας ως κόμβος για το διεθνές μεταφορικό διάδρομο Βορρά-Νότου, παρέχοντας στην Ινδία πρόσβαση προς το Ιράν, την Κασπία Θάλασσα, τη Ρωσία και την Ευρώπη, καθώς και στις αγορές του Αφγανιστάν και της Κεντρικής Ασίας, χωρίς να διέρχεται από το Πακιστάν.
Η συνεργασία Ινδίας-Ιράν στο Τσαχάρ ξεκίνησε το 2005, με μια συμφωνία το 2015 για την ανάπτυξη του σταθμού Σαχίντ Μπεχεστί. Το 2016, Ινδία, Ιράν και Αφγανιστάν υπέγραψαν τριμερή συμφωνία για τη δημιουργία διεθνούς διαδρόμου μεταφορών και διέλευσης. Η Ινδία φτάνει στο Αφγανιστάν μέσω Τσαχάρ με αεροπορική σύνδεση Μουμπάι-Τσαχάρ και χερσαία διαδρομή Τσαχάρ-Ζαράντζ-Χεράτ-Κάμπούλ.
