Τα τελευταία δύο γιγάντια πάντα που φιλοξενούνταν στην Ιαπωνία, τα δίδυμα Xiao Xiao και Lei Lei, ετοιμάζονται να επιστρέψουν στην Κίνα στις 27 Ιανουαρίου, ένα μήνα νωρίτερα από το προγραμματισμένο. Αυτή η κίνηση έρχεται σε ένα πλαίσιο κλιμάκωσης των διμερών εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών. Η επιστροφή των διδύμων σηματοδοτεί την πρώτη φορά εδώ και περίπου μισό αιώνα που η Ιαπωνία θα μείνει χωρίς κανένα πάντα. Το Πεκίνο είχε στείλει αρχικά δύο από αυτά τα ζώα στο Τόκιο το 1972, με αφορμή την ομαλοποίηση των διπλωματικών σχέσεων.
Τα δίδυμα, τεσσάρων ετών, γεννήθηκαν στον Ζωολογικό Κήπο του Τόκιο, ωστόσο, όλα τα γιγάντια πάντα και οι απόγονοί τους σε ζωολογικούς κήπους του εξωτερικού θεωρούνται “δανεικά” από την Κίνα και προορίζονται να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Η κυβέρνηση του Τόκιο φέρεται να έχει συζητήσει με την κινεζική πλευρά για την απόκτηση νέων πάντα, αλλά οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για το άμεσο μέλλον.
Η αρχική προγραμματισμένη ημερομηνία επιστροφής των πάντα ήταν ο Φεβρουάριος, αλλά η δημοτική αρχή ανακοίνωσε στις 15 Δεκεμβρίου ότι το ζεύγος θα έπρεπε να αναχωρήσει νωρίτερα, στα τέλη Ιανουαρίου. Η ανακοίνωση αυτή προσέλκυσε μεγάλο πλήθος στον ζωολογικό κήπο, με τους επισκέπτες να περιμένουν μέχρι και έξι ώρες για να δουν τα δίδυμα, σύμφωνα με δημοσιεύματα. Η τελευταία ημέρα για το κοινό θα είναι στις 25 Ιανουαρίου. Μετά την επιστροφή τους, τα πάντα θα εγκατασταθούν σε ένα κέντρο διατήρησης στη Σιτσουάν, αφού πρώτα περάσουν την απαραίτητη καραντίνα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Ιούνιο είχαν επιστρέψει στην Κίνα τέσσερα πάντα που φιλοξενούνταν σε ένα πάρκο άγριας ζωής στην κεντρική Ιαπωνία. Οι γονείς των διδύμων, Shin Shin και Ri Ri, είχαν δανειστεί από την Κίνα το 2011 και επέστρεψαν το 2024, ενώ είχαν αποκτήσει και ένα ακόμη μικρό, το Xiang Xiang, που γεννήθηκε το 2017 και επέστρεψε το 2023.
Τα γιγάντια πάντα υπήρξαν ένα σημαντικό σύμβολο των σχέσεων Κίνας-Ιαπωνίας. Συνολικά 30 γιγάντια πάντα έχουν ζήσει στην Ιαπωνία από την ομαλοποίηση των σχέσεων, είτε ως δανεικά είτε γεννημένα εκεί. Κάποια στιγμή, η Ιαπωνία φιλοξενούσε εννέα πάντα, τον μεγαλύτερο αριθμό εκτός Κίνας.
Οι εντάσεις, ωστόσο, έχουν κλιμακωθεί τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα μετά τη δήλωση της Ιαπωνίδας Υπουργού Άμυνας, Σαναέ Τακαΐτσι, στο κοινοβούλιο, ότι μια επίθεση στην Ταϊβάν από τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό θα μπορούσε να αποτελέσει “κατάσταση απειλητική για την επιβίωση”, δικαιολογώντας έτσι στρατιωτική κινητοποίηση του Τόκιο. Η δήλωσή της, στις 7 Νοεμβρίου, ήταν η πιο ξεκάθαρη από εν ενεργεία Ιάπωνα πρωθυπουργό σχετικά με το πώς το Τόκιο θα μπορούσε να αντιδράσει σε ένα πιθανό σενάριο για την Ταϊβάν, σηματοδοτώντας μια απομάκρυνση από την μακροχρόνια στρατηγική αμφισημία της Ιαπωνίας. Παρότι αργότερα δήλωσε ότι οι δηλώσεις της ήταν “υποθετικές”, αρνήθηκε να τις ανακαλέσει παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες από το Πεκίνο.
Ως απάντηση, το Πεκίνο έχει αναστείλει τις εισαγωγές ιαπωνικών θαλασσινών, έχει συμβουλεύσει τους πολίτες να μην ταξιδεύουν ή σπουδάζουν στην Ιαπωνία, έχει διακόψει τις διακυβερνητικές και πολιτιστικές ανταλλαγές, και έχει απαγορεύσει την εξαγωγή αγαθών διπλής χρήσης – λογισμικού ή τεχνολογιών με πολιτικές και στρατιωτικές εφαρμογές – στην αμυντική βιομηχανία της Ιαπωνίας.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της Κίνας, η οποία θα επανενωθεί ειρηνικά ή με τη βία αν χρειαστεί. Η Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως και οι περισσότερες χώρες, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να της προμηθεύει όπλα.
Η διπλωματική ένταση έχει επηρεάσει κατά καιρούς την “διπλωματία των πάντα” της Κίνας. Το 2012, αξιωματούχοι στην ιαπωνική πόλη Σεντάι ήλπιζαν να παραλάβουν ένα ζεύγος γιγάντιων πάντα για να σηματοδοτήσουν την 40η επέτειο των επίσημων διπλωματικών σχέσεων με την Κίνα. Ωστόσο, το Πεκίνο ακύρωσε τα σχέδια εν μέσω διαμάχης για τα νησιά Diaoyu, τα οποία η Ιαπωνία αποκαλεί Νησιά Senkaku.
Οι διαμάχες μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών τα τελευταία χρόνια έχουν επίσης επιπτώσεις στα δάνεια πάντα της Αμερικής. Για κάποιο διάστημα, φαινόταν ότι οι ΗΠΑ θα έμεναν χωρίς κανένα γιγάντιο πάντα για πρώτη φορά σε σχεδόν 50 χρόνια, καθώς οι συμφωνίες δανεισμού της Κίνας με αμερικανικούς ζωολογικούς κήπους έληγαν χωρίς ανανέωση μεταξύ τέλους 2023 και μέσης 2024. Ωστόσο, η παράδοση της Κίνας στη “διπλωματία των πάντα” συνεχίστηκε σύντομα μετά από μια “απόψυξη” στις σχέσεις, με δύο ζώα να αποστέλλονται στο Εθνικό Ζωολογικό Πάρκο του Smithsonian Institution στην Ουάσινγκτον με δανεισμό 10 ετών τον Οκτώβριο του 2024. Τον περασμένο μήνα, το Πεκίνο ανακοίνωσε συμφωνία για αποστολή ενός ζεύγους πάντα στη Γαλλία το 2027, ως μέρος ενός δανεισμού 10 ετών που οριστικοποιήθηκε μετά την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Κίνα από τις 3 έως τις 5 Δεκεμβρίου.
