Η παλιά συμβουλή “πάντα να κρατάς το κεφάλι σου καλυμμένο” και ο ισχυρισμός ότι “μπορείς να χάσεις 40-45% της θερμότητας του σώματός σου από ένα ακάλυπτο κεφάλι” φαίνεται να προέρχονται από το εγχειρίδιο επιβίωσης του αμερικανικού στρατού της δεκαετίας του 1970. Όπως εξηγεί ο John Tregoning, καθηγητής ανοσολογίας εμβολίων στο Imperial College London, αυτή η ιδέα πιθανότατα γεννήθηκε τότε.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο στο κεφάλι μας σε σχέση με την απώλεια θερμότητας. Όταν βρισκόμαστε στο κρύο, χάνουμε θερμότητα από οποιοδήποτε ακάλυπτο σημείο του σώματος, και μάλιστα περισσότερη από εκείνα που καλύπτονται από ρούχα. Αν φοράτε χιονοστολή αλλά όχι σκούφο, θα χάσετε γρήγορα θερμότητα από το πρόσωπο και το κεφάλι, ενώ η στολή θα επιβραδύνει την ψύξη του υπόλοιπου σώματός σας.
Ο Tregoning τονίζει: “Αν πηγαίνατε στην Αρκτική με μαγιό, θα χάνατε περισσότερη θερμότητα από τα πόδια σας παρά από το κεφάλι σας, επειδή η επιφάνεια των ποδιών είναι μεγαλύτερη από αυτήν του κεφαλιού”.
Παρόλα αυτά, υπάρχει κάποια συζήτηση σχετικά με το αν το κεφάλι είναι πιο ευάλωτο στην απώλεια θερμότητας. Ο Tregoning αναφέρεται σε ένα άρθρο του British Medical Journal του 2008, το οποίο υποδηλώνει ότι, επειδή το κεφάλι διαθέτει λιγότερο λίπος από το υπόλοιπο σώμα, είναι ελαφρώς λιγότερο φυσικά μονωμένο. Το άρθρο υποστηρίζει επίσης ότι η αγγειοσυστολή – η στένωση των αιμοφόρων αγγείων για τη διατήρηση της θερμότητας – είναι λιγότερο αποτελεσματική στο κεφάλι.
Συνολικά, ο Tregoning δηλώνει: “Το κεφάλι χάνει θερμότητα, αλλά δεν είναι μοναδικά επιρρεπές στην απώλεια θερμότητας. Υπάρχει μια μελέτη όπου ερευνητές έβαλαν τα κεφάλια ανθρώπων σε κρύο νερό και στη συνέχεια εξέτασαν την ταχύτητα ψύξης, και δεν ήταν ιδιαίτερα ταχύτερη από οπουδήποτε αλλού”.
Ωστόσο, προσθέτει, αν κάνει πολύ κρύο και δεν φοράτε σκούφο, θα κρυώσετε – ακριβώς όπως θα κρυώνατε αν βγαίνατε έξω χωρίς πουλόβερ. “Οι άνθρωποι πιθανότατα χρειάζεται να καλύπτουν και το πρόσωπό τους, αν μπορούν. Χάνεται αρκετή θερμότητα μέσω του προσώπου”.
