Ο κορυφαίος Ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί εκφράζει την πεποίθηση ότι το καθεστώς της Τεχεράνης δεν θα μπορέσει να διατηρήσει τον έλεγχο της ιρανικής κοινωνίας, μετά την άγρια καταστολή του τελευταίου κύματος διαδηλώσεων. «Είναι αδύνατο για αυτή την κυβέρνηση να επιβιώσει σε αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο σκηνοθέτης στην εφημερίδα The Guardian. «Το γνωρίζουν κι οι ίδιοι. Γνωρίζουν ότι θα είναι αδύνατο να κυβερνήσουν τους ανθρώπους. Ίσως ο μοναδικός τους στόχος αυτή τη στιγμή είναι να φέρουν τη χώρα στα πρόθυρα της πλήρους κατάρρευσης και να προσπαθήσουν να την καταστρέψουν».
Οι διαδηλώσεις, που προκλήθηκαν από μια δυσχερή οικονομική κατάσταση, έχουν σαρώσει το Ιράν από τα τέλη Δεκεμβρίου και αντιμετώπισαν θανάσιμη καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας το Σαββατοκύριακο, με αναφορές για περισσότερους από 2.500 νεκρούς. Μια διακοπή λειτουργίας του διαδικτύου που επιβλήθηκε την περασμένη Παρασκευή, αποκλείοντας το 95-99% του δικτύου επικοινωνιών της χώρας, ήταν «σημάδι ότι επρόκειτο να ακολουθήσει μια πολύ μεγάλη σφαγή», ανέφερε ο Παναχί. «Όμως ποτέ δεν προβλέψαμε ότι η καταστολή θα είχε τέτοιες διαστάσεις και αριθμούς».
Ο Παναχί, 65 ετών, μίλησε στην εφημερίδα από τις ΗΠΑ, όπου προωθεί την τελευταία του ταινία, “It Was Just an Accident”. Η ταινία απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ των Καννών πέρυσι και είναι υποψήφια για τα Όσκαρ 2026 στην κατηγορία διεθνούς ταινίας. Η ταινία, που περιγράφεται ως ένα μείγμα θρίλερ εκδίκησης και μαύρης κωμωδίας, ακολουθεί μια ομάδα πρώην Ιρανών πολιτικών κρατουμένων που προσπαθούν να αποφασίσουν αν θα εκδικηθούν έναν άνδρα που πιστεύουν ότι τους βασάνισε στη φυλακή. «Αυτό που απεικονίζω σε αυτή την ταινία είναι ότι όταν ο κύκλος της βίας συνεχίζεται, τότε γίνεται πολύ δύσκολο να σταματήσει», δήλωσε ο Παναχί. «Δυστυχώς, λόγω της αγριότητας που επιδεικνύει το κράτος, ο φόβος είναι ότι αυτός ο κύκλος βίας θα συνεχιστεί».
Τον Δεκέμβριο, ο σκηνοθέτης καταδικάστηκε ερήμην σε φυλάκιση ενός έτους με την κατηγορία της δημιουργίας προπαγάνδας κατά του πολιτικού συστήματος, αλλά έχει δηλώσει την πρόθεσή του να επιστρέψει στη χώρα. Έχει φυλακιστεί δύο φορές, για διαμαρτυρία κατά της κράτησης δύο συναδέλφων του σκηνοθετών που είχαν επικρίνει τις αρχές το 2022, και για υποστήριξη αντικυβερνητικών διαδηλώσεων το 2010.
Ο Παναχί δήλωσε ότι ενώ η κατάρρευση της κυβέρνησης υπό τον θρησκευτικό ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήταν αναπόφευκτη μετά τις τελευταίες αιματηρές καταστολές, ο χρόνος της κατάρρευσης ήταν αδύνατο να προβλεφθεί. «Το καθεστώς θα καταρρεύσει, 100%», δήλωσε ο Παναχί. «Αυτό έχει συμβεί σε δικτατορικές κυβερνήσεις σε όλη την ιστορία. Πότε θα καταρρεύσει, κανείς δεν γνωρίζει. Θέλουμε να γίνει όσο το δυνατόν συντομότερα, στα επόμενα λεπτά, αλλά υπάρχουν πολλοί παράγοντες που πρέπει να συνδυαστούν για να συμβεί».
Προειδοποίησε τις δυτικές κυβερνήσεις να μην επικοινωνούν με το θρησκευτικό καθεστώς ως ορθολογικούς παράγοντες. «Σε άλλες δικτατορίες σε όλο τον κόσμο, θα δείτε ότι θα υπάρχουν τουλάχιστον λίγοι άνθρωποι που θα δρουν με βάση τη λογική και που δεν θα αφήσουν τα πράγματα να φτάσουν σε αυτό το σημείο», είπε, μιλώντας μέσω της διερμηνέας του, Sheida Dayani. «Αλλά δυστυχώς σε αυτό το σύστημα δεν υπάρχει λογική. Το μόνο που μπορούν να σκεφτούν είναι η καταστολή και πώς μπορούν να παραμείνουν στην εξουσία έστω και μία ακόμη ημέρα. Το τελευταίο που σκέφτονται είναι ο λαός».
Ορισμένες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις, στο Ιράν και μεταξύ της ιρανικής διασποράς στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, έχουν ζητήσει την επιστροφή του Reza Pahlavi, του εξόριστου γιου του τελευταίου σάχη του Ιράν. Ο Pahlavi, με έδρα την Ουάσινγκτον, του οποίου ο αείμνηστος πατέρας κυβέρνησε το Ιράν ως αυταρχικός μονάρχης από το 1941 έως το 1979, έχει καλέσει τους πολίτες να βγουν στους δρόμους. Ο Παναχί αναγνώρισε ότι τα αιτήματα για την επιστροφή του γιου του σάχη είναι «η φωνή που βγαίνει [από τις διαδηλώσεις] στην πραγματικότητα». Ωστόσο, πρόσθεσε: «Όπως έχει δηλώσει και ο ίδιος ο Reza Pahlavi, μετά τη μετάβαση θα πρέπει να γίνει δημοψήφισμα στο Ιράν, και τότε οι άνθρωποι θα αποφασίσουν τι είδους κυβέρνηση θέλουν και ποιον θέλουν να τους κυβερνά. Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, όλοι πρέπει να είμαστε ενωμένοι». Ερωτηθείς αν ο Pahlavi μπορεί να εμπιστευτεί για να επιβλέψει μια μετά-καθεστωτική μετάβαση, δήλωσε ότι αυτό θα πρέπει να το κρίνουν οι λαοί του Ιράν. «Είτε συμφωνούμε με τον Pahlavi είτε όχι, γνωρίζουμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού του Ιράν θέλει να φύγει το σημερινό καθεστώς».
