Μια φαινομενικά ήσυχη διαφωνία προγραμματισμού στην πόλη της Αδελαΐδας εξελίχθηκε σε έναν εξαήμερο πόλεμο λόγων, με αποκορύφωμα την ακύρωση της Εβδομάδας Συγγραφέων 2026 και την πλήρη κατάρρευση της διοργάνωσης. Το περιστατικό, που ξεκίνησε με την διακριτική αποχώρηση ενός επιχειρηματικού τιτάνα και μέλους του διοικητικού συμβουλίου, κατέληξε σε σφαγή στο διοικητικό συμβούλιο, με μαζικές παραιτήσεις, επιστολές απαιτήσεων από δικηγόρους και αλληλοκατηγορίες για ρατσισμό και υποκρισία.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν η διευθύντρια της Εβδομάδας Συγγραφέων, Louise Adler, αποχώρησε, καθώς το μποϊκοτάζ από συγγραφείς, σχολιαστές και ακαδημαϊκούς είχε λάβει παγκόσμια διάσταση, μετατρέποντας το κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός της πολιτείας σε μια κενή υπόθεση. Η ακύρωση της Adelaide Writers’ Week (AWW) ενδέχεται να είναι μόνο η αρχή. Η επόμενη πράξη αναμένεται στο Ανώτατο Δικαστήριο, όπου θα αναμετρηθούν ο πρωθυπουργός της πολιτείας, Peter Malinauskas, και η Παλαιστίνια-Αυστραλή ακαδημαϊκός Randa Abdel-Fattah, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της διαμάχης, με την πρόσκλησή της για την εκδήλωση του 2026 να έχει ανακληθεί μόλις δύο εβδομάδες νωρίτερα.
Στην καρδιά της επερχόμενης νομικής διαμάχης βρίσκεται η αμφιλεγόμενη αναλογία της Bondi που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός, μια δήλωση που ακόμη και οι σύμμαχοί του παραδέχονται ότι μπορεί να έχει πλήξει την αψεγάδιαστη δημόσια εικόνα του.
Οι ρίζες αυτής της θεαματικής κατάρρευσης δεν εντοπίζονται στην ένταση του Ιανουαρίου, αλλά στην άνοιξη του περασμένου Οκτωβρίου, με την παραίτηση του Tony Berg, πρώην διευθύνοντος συμβούλου της Macquarie Bank και της Boral, και σημαντικού χορηγού του φεστιβάλ. Η παραίτησή του μπορεί να ήταν διακριτική, αλλά η επιστολή που στάλθηκε στο διοικητικό συμβούλιο του φεστιβάλ και στην κυβέρνηση της Νότιας Αυστραλίας στις 22 Οκτωβρίου, αποκάλυπτε την κατάσταση ενός διοικητικού συμβουλίου στα τελευταία του, υποτίθεται ότι κρατούνταν όμηρος από έναν αδιάλλακτο καλλιτεχνικό διευθυντή.
Ο Berg, αυτοαποκαλούμενος Σιωνιστής και κυβερνήτης του Ελληνο-Αυστραλιανού Εμπορικού Επιμελητηρίου, κατηγόρησε την ηγεσία του φεστιβάλ ότι επέτρεψε μια “κατάφωρα μονόπλευρη” αποστολή, η οποία αντάλλαξε τον ανοιχτό διάλογο με ένα “ανταγωνισμό κατά του Ισραήλ και του Σιωνισμού”. Ισχυρίστηκε ότι η Adler απέτυχε σταθερά να προσφέρει ισορροπία στο πρόγραμμά της από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της το 2022, και ότι “έφτυνε αντι-Σιωνισμό” μέσω της επιλογής ομιλητών της. Η Abdel-Fattah είχε γίνει εθνικά γνωστή με μια ανάρτηση στο Instagram που δήλωνε “Οι Σιωνιστές δεν έχουν κανένα δικαίωμα ή αξίωση για πολιτιστική ασφάλεια”, λίγο μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Γάζα. Για τον Berg, η συμπερίληψή της στη σύνθεση του 2026 ήταν η τελική “διαστρέβλωση” – μια κίνηση που, όπως ισχυρίστηκε, ξεπέρασε την πολιτική κριτική και εισήλθε στο πεδίο του αντισημιτισμού.
Παρακολουθώντας τις εξελίξεις από την άλλη πλευρά του κόσμου αυτή την εβδομάδα, ο Berg επιβεβαίωσε τη θέση του. Την Κυριακή, το Guardian Australia ανέφερε μια διαρροή επιστολής του διοικητικού συμβουλίου, η οποία ανέφερε ότι ένας Εβραίος σχολιαστής των New York Times, ο Thomas Friedman, είχε ακυρωθεί από το πρόγραμμα του 2024 λόγω ζητημάτων χρονοδιαγράμματος. Την Τρίτη, ο Berg εξέδωσε δήλωση κατηγορώντας τόσο την Adler όσο και την Abdel-Fattah ότι επιδεικνύουν μια “επιλεκτική” και “εντελώς υποκριτική” προσέγγιση στην ελευθερία του λόγου, ισχυριζόμενος ότι η Adler και η Abdel-Fattah ήταν εκείνες που ηγήθηκαν της προσπάθειας να απομακρυνθεί ο Friedman, ο οποίος είχε γράψει ένα αμφιλεγόμενο άρθρο συγκρίνοντας τη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής με το ζωικό βασίλειο.
Σύμφωνα με τον Berg, η Adler και η ανώτατη ηγεσία του φεστιβάλ είχαν εκδώσει ένα τελεσίγραφο συμμόρφωσης ή παραίτησης προς το διοικητικό συμβούλιο για να αναγκάσουν την απόσυρση του Friedman, μια ειρωνεία που, όπως σημείωσε ο Berg, φαινόταν να διαφεύγει από τους συγγραφείς που μποϊκοτάριζαν το φεστιβάλ. Η Adler αντέδρασε επιτιθέμενη στην ακεραιότητα του Berg ως μέλους του διοικητικού συμβουλίου, αλλά δεν επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε ότι εξέδωσε τελεσίγραφο.
Η Randa Abdel-Fattah αμφισβητεί τον ισχυρισμό ότι εκείνη, μαζί με την Adler, ηγήθηκε της προσπάθειας ακύρωσης του Friedman, αλλά δεν αρνείται ότι ήταν μία από τους 10 αυτόχθονες ακαδημαϊκούς και ακαδημαϊκούς χρώματος “που έγραψαν μια ερευνημένη επιστολή με αναφορές και υποσημειώσεις σχετικά με τη βλάβη των φυλετικών στερεοτύπων”. “Γράφουμε επιστολές στα Google Docs προς τα διοικητικά συμβούλια”, είπε. “Οι άνθρωποι που θέλουν να μας ακυρώσουν, έχουν παρέμβαση πρωθυπουργών”.
Από την περασμένη Πέμπτη, ο Malinauskas έχει παραμείνει σταθερός στις αρνήσεις του για οποιαδήποτε άμεση παρέμβαση, επιμένοντας ότι το διοικητικό συμβούλιο ενήργησε ανεξάρτητα. Επισήμανε τη δική του υπεράσπιση του φεστιβάλ το 2023 – όταν αντιστάθηκε στις εκκλήσεις να αποσυρθεί η χρηματοδότηση για την εκδήλωση λόγω ενός διαφορετικού συνόλου Παλαιστίνιων συγγραφέων – ως απόδειξη της μακροχρόνιας δέσμευσής του στην καλλιτεχνική αυτονομία. Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι άρχισε να πιέζει για την απομάκρυνση της Abdel-Fattah από την εβδομάδα των συγγραφέων γύρω στα Χριστούγεννα, όταν είχε “έναν αριθμό” συνομιλιών με την πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου, γεγονός που τον οδήγησε να συντάξει μια επιστολή προς το διοικητικό συμβούλιο στις 2 Ιανουαρίου, “υπερασπιζόμενος” την άποψή του.
Σύμφωνα με πολιτικούς παρατηρητές στην North Terrace, τα αποτυπώματα της πολιτικής παρέμβασης είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Μέχρι να δράσει το διοικητικό συμβούλιο, το γραφείο του πρωθυπουργού είχε ουσιαστικά σπείρει στον τοπικό τύπο αρκετές ανησυχίες για την “ασφάλεια και αρμονία”, ώστε η απομάκρυνση της συγγραφέως να θεωρηθεί πράξη δημόσιας ασφάλειας, αντί για πολιτικό χτύπημα.
Κατά τη διάρκεια της συλλογικής εθνικής θλίψης για την τρομοκρατική επίθεση της Bondi, το διοικητικό συμβούλιο του φεστιβάλ και η κυβέρνηση της Νότιας Αυστραλίας διεξήγαγαν διακριτικά μια αξιολόγηση της πολιτιστικής ασφάλειας. Μεταξύ των εορτασμών Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, αυτή έφτασε στο τελικό της συμπέρασμα. Το διοικητικό συμβούλιο επέλεξε να αγνοήσει τις ανησυχίες που εξέφρασε η Adler κατά τις συζητήσεις αυτές – αλλά δεν ήταν η μόνη. Με τα γεγονότα της Venice Biennale και του Bendigo Writers’ Festival να είναι ακόμη νωπά στη μνήμη του κοινού, ο εκτελεστικός διευθυντής του φεστιβάλ, Julian Hobba, προειδοποίησε το διοικητικό συμβούλιο κατά τη διάρκεια πολλαπλών συνεδριάσεων για την αναπόφευκτη αντίδραση από οποιαδήποτε κίνηση απομάκρυνσης ενός συγγραφέα για τις έντονες πολιτικές του απόψεις.
Ωστόσο, το πρωί της 8ης Ιανουαρίου, το διοικητικό συμβούλιο επέτρεψε να πέσει το πρώτο ντόμινο. Η αντίδραση της Abdel-Fattah στην ακύρωσή της ήταν άμεση, πλαισιώνοντας την απόφαση όχι ως πράξη αρμονίας της κοινότητας, αλλά ως “κατάφωρο και απροκάλυπτο” αντι-Παλαιστινιακό ρατσισμό και λογοκρισία. Η προσπάθεια του διοικητικού συμβουλίου να τη συσχετίσει με τη σφαγή της Bondi ήταν “αποτρόπαια”, είπε. Το επιδραστικό προοδευτικό thinktank, το Australia Institute, εξαπέλυσε την επόμενη επίθεση, αποσύροντας ξαφνικά τη συνεργασία και τη χορηγία του.
Αυτό που ακολούθησε ήταν μια παγκόσμια λογοτεχνική ανταρσία. Μέχρι που η επικεφαλής του προγράμματος – η πρώην πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας Jacinda Ardern – επιβεβαίωσε ότι αποχωρούσε τη Δευτέρα, περισσότεροι από 70 λογοτεχνικοί φωτιστές είχαν μετατρέψει τον Pioneer Women’s Memorial Garden σε μια εστία μόλυνσης, ανακοινώνοντας το μποϊκοτάζ τους για την εκδήλωση του 2026 στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή μέσω των πρακτόρων τους. Η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος Zadie Smith, ο νικητής του Pulitzer Percival Everett, ο Έλληνας οικονομολόγος και πυρπολητής Yanis Varoufakis και η Ρωσο-Αμερικανίδα δημοσιογράφος M Gessen, μαζί με τα τοπικά αστέρια Helen Garner, Melissa Lucashenko και Michelle de Kretser, ήταν μεταξύ αυτών. Τουλάχιστον άλλοι τόσοι συμμετέχοντες είχαν ενημερώσει διακριτικά είτε την AWW είτε τη διοίκηση του Adelaide Festival ότι αποχωρούσαν – και στα παρασκήνια, οι διοργανωτές του φεστιβάλ παρακαλούσαν το θρυλικό βρετανικό συγκρότημα Pulp και τον αδιαπραγμάτευτο frontman του, Jarvis Cocker, να μην ακυρώσουν επίσημα τη σύμβασή τους για να παίξουν στη δωρεάν συναυλία έναρξης του φεστιβάλ στις 27 Φεβρουαρίου στο Elder Park.
Το προσεκτικά επιμελημένο μήνυμα του πρωθυπουργού για την κοινωνική συνοχή χανόταν στο στατικό ενός διεθνούς ξεσπάσματος. Και η Adler υποχώρησε στην ηρεμία του σπιτιού της, αποσυνδέοντας τον επίμονο βόμβο των αιτημάτων από τα μέσα ενημέρωσης και συντάσσοντας ήσυχα το μανιφέστο της παραίτησής της.
Το πρωί του Σαββάτου, το διοικητικό συμβούλιο συνεδρίασε για να συζητήσει τη διαχείριση της κρίσης. “Δεν ήταν ευχάριστο”, σύμφωνα με μια πικρόχολη υποτίμηση από άτομο παρόν. “Δεν έχει τελειώσει καθόλου”, είπε ένας άλλος. Μπροστά τους βρισκόταν μια ανοιχτή επιστολή από τον πρεσβύτερο πολιτικό της σκηνής τεχνών της Νότιας Αυστραλίας, Rob Brookman, πρώην εκτελεστικός διευθυντής και καλλιτεχνικός διευθυντής του Adelaide Festival. Απαιτώντας την άμεση επανεγκατάσταση της Abdel-Fattah, υπογραφόταν από φωτισμένους ανθρώπους παρελθοντικών φεστιβάλ, συμπεριλαμβανομένων των πρώην καλλιτεχνικών διευθυντών Neil Armfield, Peter Sellars, Jim Sharman και Anthony Steel. Μέχρι την Δευτέρα, η λίστα των υπογραφών θα έφτανε τις 17, συμπεριλαμβανομένων των Stephen Page και Robyn Archer.
Μέχρι το τέλος της συνεδρίασης, η έξοδος είχε αρχίσει. Ο Nicholas Linke, ανώτερος συνεργάτης της μεγάλης νομικής εταιρείας Dentons και η κύρια νομική τεχνογνωσία του διοικητικού συμβουλίου, ήταν ο πρώτος που αποχώρησε. Στη συνέχεια, αποχώρησε ο Donny Walford, ιδρυτής διευθυντής της εταιρείας ηγεσίας και coaching Behind Closed Doors, και η Daniela Ritorto, πρώην δημοσιογράφος του BBC και σύζυγος του ομοσπονδιακού υπουργού Υγείας Mark Butler. Η πρόεδρός του, Tracey Whiting, έκλεισε τα φώτα με την παραίτησή της στο τέλος της συνεδρίασης.
Την Κυριακή, χωρίς να γνωρίζει ότι το διοικητικό συμβούλιο ήταν πλέον άπρακτο, η νομική ομάδα της Abdel-Fattah στην Marque Lawyers της έστειλε μια επιστολή. Ήταν μια επίσημη αμφισβήτηση των λόγων “πολιτιστικής ευαισθησίας” που χρησιμοποιήθηκαν για την απόρριψή της, απαιτώντας την άμεση επανεγκατάστασή της και μια συγγνώμη για τον “κακοπροαίρετο” χαρακτηρισμό των απόψεών της ως απειλή για την κοινοτική ασφάλεια.
Χωρίς πλέον διοικητικό συμβούλιο για να κυβερνά και με μια λίστα μποϊκοταζ συγγραφέων που είχε φτάσει τους 170, η Adler ανακοίνωσε την παραίτησή της στο Guardian Australia το πρωί της Τρίτης. “Δεν μπορώ να είμαι μέρος της λογοκρισίας συγγραφέων”, έγραψε, περιγράφοντας την υποχώρηση του διοικητικού συμβουλίου ως “θανατηφόρα προδοσία” της εντολής του φεστιβάλ. Σημείωσε ότι η πίεση για αυτο-λογοκρισία είχε καταστήσει τη θέση της “εντελώς αβίωτη”.
Μέχρι το τέλος της ημέρας, η Adelaide Festival Corporation είχε τραβήξει την πρίζα. Η εβδομάδα των συγγραφέων του 2026 είχε τελειώσει πριν καν αρχίσει. Ανακοινώθηκε ένα νέο σκελετικό διοικητικό συμβούλιο, ειρωνικά περιλαμβάνοντας έναν από τους πιο ένθερμους επικριτές του διοικητικού συμβουλίου – τον Brookman, ο οποίος είχε ξεκινήσει την αναφορά των διευθυντών.
Στεκόμενος ανάμεσα στα συντρίμμια την Τρίτη, ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε για να εκφωνήσει την πλέον διαβόητη “αναλογία της Bondi”. Επιδιώκοντας να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό της Abdel-Fattah, ο Malinauskas ρώτησε τους δημοσιογράφους: “Μπορείτε να φανταστείτε αν ένας ακροδεξιός Σιωνιστής εισέβαλε σε ένα τζαμί του Σίδνεϊ και δολοφονούσε 15 ανθρώπους; Μπορείτε να φανταστείτε, ως πρωθυπουργός αυτής της πολιτείας, να υποστήριζα ενεργά έναν ακροδεξιό Σιωνιστή που πήγαινε στην εβδομάδα των συγγραφέων και εκφωνούσε μίσος εναντίον του ισλαμικού λαού; Φυσικά και όχι, αλλά το αντίστροφο έχει συμβεί σε αυτή την περίπτωση.”
Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, καθώς η εταιρεία φεστιβάλ έστελνε email στους θαμώνες υποσχόμενη επιστροφές χρημάτων για τις λίγες εκδηλώσεις με εισιτήριο που έχει η AWW κάθε χρόνο, ένα άλλο γράμμα από την Marque εστάλη. Υπογεγραμμένο από τον διαχειριστικό εταίρο της εταιρείας, Michael Bradley – ο οποίος εκπροσωπεί επίσης τον πιανίστα Jayson Gillham στην υπόθεση διακρίσεων εναντίον της Melbourne Symphony Orchestra – ήταν μια ειδοποίηση επίδειξης λόγων προς τον ίδιο τον πρωθυπουργό για φερόμενη δυσφήμιση. Στο Instagram, η Abdel-Fattah κατηγόρησε τον Malinauskas ότι πήγε ακόμη πιο πέρα από προηγούμενες δηλώσεις υποστηρίζοντας την απομάκρυνσή της από το φεστιβάλ, συνδέοντάς την με την αθλιότητα της Bondi και υπαινισσόμενος, μέσω αναλογίας, ότι ήταν “τρομοκράτης υποστηρικτής εξτρεμιστών”.
Η νέα διοίκηση συνεδρίασε δύο φορές την ημέρα που σχηματίστηκε. Με επικεφαλής την Judy Potter, έμπειρη διαχειρίστρια τεχνών και έμπιστο θεσμικό “επισκευαστή” για την κυβέρνηση της Νότιας Αυστραλίας, ψήφισε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη από την Abdel-Fattah και να της προσφέρει μια θέση στην AWW του επόμενου έτους. Όσον αφορά την φετινή εκδήλωση, τα μέλη την θεώρησαν “τραγικά ανεπανόρθωτη”. Η ακαδημαϊκός στο μάτι του κυκλώνα αποδέχτηκε την απολογία με όλη της την καρδιά. Αλλά η Abdel-Fattah δεν έχει τελειώσει με τον πρωθυπουργό. “Υπάρχει μια εξαιρετική ανισορροπία και κατάχρηση εξουσίας εδώ”, είπε, προσθέτοντας: “Έχω βαρεθεί τον άγριο εκφοβισμό και τα ψέματα για μένα.” Όταν ρωτήθηκε αν είχε πάει πολύ μακριά με τα σχόλια της Bondi, ο πρωθυπουργός παρέμεινε αμετανόητος: “Το μόνο κίνητρο μου προήλθε από την επιθυμία οι άνθρωποι να συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλο πολιτισμένα με συμπόνια, προς το συμφέρον της ανθρωπότητας γενικότερα”.
Το γεγονός ότι τέτοια ανησυχία για την ανθρωπότητα είχε ως αποτέλεσμα την θεσμική σιωπή μιας από τις κορυφαίες πλατφόρμες πνευματικού διαλόγου της χώρας, υποδηλώνει μια νέα, πιο προσεκτική εποχή για μια πολιτεία που, από τις μέρες της μεγάλης εποχής του Don Dunstan, υπερηφανευόταν ότι οδηγεί την Αυστραλία σε ό,τι αφορά το ριζοσπαστικό και το προκλητικό. Η πόλη των εκκλησιών, φαίνεται, αποδείχθηκε ότι δεν είναι καταφύγιο για την ελευθερία του λόγου ή δύσκολα ιδέες. Αντιθέτως, έγινε ένας τόπος όπου η θορυβώδης επιδίωξη της κοινωνικής συνοχής κατέληξε στην απόλυτη σιωπή ενός ακυρωμένου φεστιβάλ.
