Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από την ίδρυσή τους, οι Damned, μια μπάντα που έχει ταυτιστεί με την ιστορία του πανκ ροκ, αλλά έχει διαγράψει μια μοναδική και συχνά ταραχώδη πορεία, παρουσιάζουν ένα νέο άλμπουμ και ετοιμάζονται να γιορτάσουν με μια μεγάλη συναυλία στο Wembley Arena. Ο Dave Vanian, το μόνο σταθερό μέλος από την αρχική σύνθεση, μοιράζεται τις σκέψεις του για τη μακροχρόνια πορεία του συγκροτήματος, τις διαφορετικές μουσικές επιρροές των μελών και τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν.

«Δεν υπάρχει ένας μόνο στιχουργός, οπότε η ταυτότητα της μπάντας αλλάζει συνεχώς», δηλώνει ο Vanian. «Ο Captain Sensible αγαπάει την ποπ μουσική, το progressive και το glam rock, κάτι που αντανακλάται στα ποπ, μελωδικά και υπέροχα τραγούδια του. Η δική μου γραφή είναι πιο μελοδραματική, θεατρική. Ο Rat Scabies, από την άλλη, ήταν mod και λάτρευε μπάντες όπως οι Who. Αυτό το μείγμα είτε θα αποτύγχανε παταγωδώς, είτε θα γινόταν ένα απόλυτο πυροτέχνημα». Όπως αποδεικνύει η ιστορία των Damned, κατά καιρούς υπήρξαν και τα δύο.

Το συγκρότημα έχει βιώσει τρεις διασπάσεις (στα τέλη της δεκαετίας του ’70, του ’80 και αρχές του ’90), ενώ μέλη όπως ο Sensible και ο Scabies έχουν αποχωρήσει και επανέλθει πολλές φορές. Ο Scabies, μάλιστα, επανενώθηκε με την μπάντα μόλις το 2022, μετά από 27 χρόνια απουσίας. «Η ρήξη ήταν κυρίως μεταξύ του ίδιου και του Captain», αποκαλύπτει ο Vanian, αν και φαίνεται πως καθένα από τα τρία βασικά μέλη υπήρξε σε κάποια στιγμή σε σύγκρουση με τα υπόλοιπα.

Το 1977, ο Scabies, εξαντλημένος από τις εντάσεις, εγκατέλειψε την μπάντα κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας στη Γαλλία, για να αντικατασταθεί προσωρινά από τον μετέπειτα ντράμερ των Culture Club, Jon Moss. Λίγο αργότερα, ο ιδρυτικός κιθαρίστας και στιχουργός Brian James διέλυσε το συγκρότημα το 1978, για να επανενωθεί αυτό λίγο καιρό μετά από τα υπόλοιπα τρία μέλη. Στη δεκαετία του ’80, τα άλλα μέλη δυσανασχέτησαν με την επιτυχημένη σόλο καριέρα του Captain Sensible, κάτι που οδήγησε στην αποχώρησή του και σε μια περίοδο κρίσης. Ο ίδιος ο Vanian θεωρούσε τη φιλία του με τον Scabies τελειωμένη, αφού ο ντράμερ επέτρεψε την κυκλοφορία του άλμπουμ “Not of This Earth” το 1995, παρά τη θέληση του Vanian. Παρά τις δυσκολίες, το τρίο έχει πλέον επανενωθεί, κυκλοφορεί νέο υλικό και γιορτάζει το μισό αιώνα πορείας του.

Η ιστορία των Damned είναι τόσο περίπλοκη που τους έχει μακροπρόθεσμα ζημιώσει. Ενώ το κοινό κατανοεί εύκολα ποιοι ήταν οι Sex Pistols και οι Clash, η ταυτότητα των Damned είναι πιο δυσδιάκριτη. Κυκλοφόρησαν το πρώτο πανκ σινγκλ στο Ηνωμένο Βασίλειο, το “New Rose”, για να στραφούν στη συνέχεια σε ψυχεδελική ποπ, με πολλούς να τους θεωρούν πλέον ως μια από τις καθοριστικές gothic μπάντες. Τα 13 στούντιο άλμπουμ τους έχουν κυκλοφορήσει από εννέα διαφορετικές δισκογραφικές, εμποδίζοντας τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης επανέκδοσης της δισκογραφίας τους. Αυτό, όμως, δεν έχει αποτρέψει τη συσσώρευση 23 live άλμπουμ ποικίλης ποιότητας και 30 συλλογών. «Όλα είναι εκτός ελέγχου μας», δηλώνει ο Scabies. «Υπογράψαμε αυτά τα χαρτιά και δεν σκεφτήκαμε τις συνέπειες».

Επιπλέον, 33 διαφορετικοί μουσικοί έχουν περάσει από τους Damned. Σήμερα, όμως, ανεξάρτητα από τη μακρά θητεία των άλλων μελών, η εικόνα των Damned αναφέρεται και πάλι στον Vanian, τον Sensible και τον Scabies. Και, επιτέλους, φαίνεται πως όλοι τους τα βρίσκουν.

«Είναι αστείοι άνθρωποι», λέει ο Captain Sensible. «Είναι πολύ διασκεδαστικό να ταξιδεύεις μαζί τους. Κανείς δεν ξέρει πώς είναι ο Dave Vanian στην πραγματικότητα, αλλά κάνει εξαιρετικές μιμήσεις από το Carry On και το On the Buses. Ο Rat έχει τη συνεχή αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου.» Και πράγματι, όπως καταγράφεται στο βιβλίο “Rat Scabies and the Holy Grail”. «Αξίζει να το διαβάσετε», σχολιάζει ο Sensible. Στο YouTube υπάρχει ακόμη και τρέιλερ για μια ταινία σχετικά με την αναζήτησή του, με τίτλο “Rat Scabies: Grailhunter”. «Θα έπρεπε να ακούσετε για τις περιπέτειές του στη Νότια Γαλλία, με ένα φτυάρι, μέσα στη νύχτα», λέει ο Sensible. «Λοιπόν, δεν θα μπω σε λεπτομέρειες.»

Όσον αφορά τις παλιές έχθρες; Μια προγραμματισμένη συνάντηση και των τριών αποδείχθηκε δύσκολη, με αποτέλεσμα ατομικές βιντεοκλήσεις με τους Scabies και Sensible, πριν από μια αναμονή εβδομάδων για μια ξεχωριστή συνομιλία με τον Vanian. Ωστόσο, οι σχέσεις είναι πλέον σταθερές. «Δεν ήθελα να βρεθούμε μπροστά σε έναν τάφο λέγοντας, “Θα έπρεπε να το είχαμε κάνει όσο είχαμε την ευκαιρία”», λέει ο Scabies για την επανένωσή τους. «Η ζωή είναι πολύ σύντομη. Και ήταν ανακούφιση να μπορούμε να πούμε, “Ξέρεις κάτι; Όλα είναι νερό που πέρασε.” Λένε “Συγχώρησε και ξέχασε”, και έχουμε επωφεληθεί από αυτό, σίγουρα.»

Όταν ξεκίνησαν οι Damned, το πανκ δεν υπήρχε καν ως λέξη. Ο Brian Robertson, ο Chris Millar, ο Ray Burns και ο David Lett αποτελούσαν μέρος της αρχικής, μικρής κοινότητας των πανκ, συναντώμενοι μέσα από την ίδια σειρά ημιτελών συγκροτημάτων όπως και οι άλλες πρώιμες πανκ μπάντες. Ο Robertson έγινε Brian James, για να αποφύγει τη σύγχυση με τον κιθαρίστα των Thin Lizzy, ο Lett έγινε Dave Vanian (όπως το Transyl-), ο Millar έγινε Rat Scabies, επειδή έμοιαζε με νεκρό αρουραίο και είχε πάθει ψώρα, και ο Burns έγινε Captain Sensible, επειδή δεν ήταν.

«Όλοι στην μπάντα πίστευαν ότι ήταν ο καλύτερος», λέει ο Scabies. «Ο καθένας μας θα μπορούσε να έχει ηγηθεί του δικού του συγκροτήματος.»

«Κάθε μέλος ήταν σχεδόν ένας frontman από μόνο του», συμφωνεί ο Vanian. «Τώρα υπάρχει πολύ περισσότερη αλληλοϋποστήριξη και αφήνουμε τους άλλους να λάμψουν.»

Το επερχόμενο άλμπουμ τους – το πρώτο που τους περιλαμβάνει και τους τρεις μετά το 1995 – είναι αφιερωμένο στον James, ο οποίος πέθανε τον Μάρτιο του 2025, και αποτελείται εξ ολοκλήρου από διασκευές τραγουδιών που άρεσαν και στους τέσσερις όταν πρωτοσυναντήθηκαν. «Το ένα πράγμα που συμφωνούμε όλοι μουσικά είναι οι garage μπάντες της δεκαετίας του ’60», λέει ο Sensible. «Προσπαθούσαν να ακούγονται υπέροχα, αλλά με περισσότερο πάθος και λιγότερη δεξιοτεχνία δημιούργησαν αυτόν τον υπέροχο ήχο.» Έτσι, το “Not Like Everybody Else” λειτουργεί ως μια γρήγορη περιήγηση στις διαμορφωτικές γεύσεις των Damned: οι Kinks, οι Stones, οι Creation, το Lollipop Shoppe, οι Stooges, οι Pink Floyd της εποχής Syd Barrett.

Οι Damned, όπως παραδέχονται και οι τρεις, θα παραμείνουν πάντα γνωστοί ως «η πανκ μπάντα The Damned», παρόλο που δεν υπήρξαν πανκ μπάντα από το 1978. Ακόμη και στο πρώτο τους άλμπουμ μετά τον James, το “Machine Gun Etiquette”, ξεπερνούσαν τα όρια του ramalama στα “Smash It Up Pt 1”, “I Just Can’t Be Happy Today” και “Plan 9 Channel 7”. Από το 1980, το “The Black Album” περιείχε το 17λεπτο prog-psych έπος “Curtain Call”, που παραμένει μέρος των ζωντανών τους εμφανίσεων («Θα μπορούσα ίσως να αφαιρέσω ένα λεπτό και μισό από αυτό», λέει ο Sensible, «αλλά όχι παραπάνω.» Ο Vanian λέει ότι φοβόταν «ότι θα μπορούσε να είναι το φιλί του θανάτου.»). Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, ήταν μεγάλες επιτυχίες σε major labels με gothic ψυχεδελικό ήχο, όπως τα “Grimly Fiendish”, “The Shadow of Night”, “Is It a Dream”, και η διασκευή τους στο “Eloise” του Barry Ryan.

Ο Vanian έχει μετανιώσει για εκείνες τις εποχές, κυρίως επειδή δεν κατάφεραν να μεταφράσουν αυτές τις βρετανικές επιτυχίες σε αμερικανική επιτυχία. Αρχίζει να μιλάει για τους συγχρόνους του – Billy Idol, John Lydon – που πήγαν στις ΗΠΑ και ανανέωσαν τις καριέρες τους με την υποστήριξη των δισκογραφικών τους. Και οι σχετικές οικονομικές τους συνθήκες τον έχουν ξεκάθαρα επηρεάσει.

«Λαμβάνω πολλά μηνύματα από μέλη άλλων συγκροτημάτων που μου λένε, ‘Αν δεν ήσασταν εσείς, δεν θα είχα ξεκινήσει τη δική μου μπάντα.’ Και αυτό είναι πολύ ευγενικό και κολακευτικό, αλλά δεν με έχει βοηθήσει, και θα ήθελα να απολαύσω λίγη πολυτέλεια πριν φύγω.»

Ως δίκαιο, όμως, οι Damned συχνά δεν βοηθούσαν τον εαυτό τους: η μανία τους να σπάνε όργανα και να πετούν πίτες δεν περιοριζόταν στη σκηνή, και ένας λόγος που πέρασαν από τόσες πολλές δισκογραφικές ήταν ότι μπορούσαν να γίνουν κουραστικές συνεργασίες. «Υπήρξαν αρκετά περιστατικά όπου προσκληθήκαμε να δούμε εταιρείες παραγωγής και να συνομιλήσουμε με τους ανθρώπους εκεί», λέει ο Sensible. «Και φυσικά, το πρώτο πράγμα που κάναμε ήταν να κατευθυνθούμε στο μπαρ για ποτό. Κάποια στιγμή, μείναμε περίπου μια ώρα στο πολυτελές γραφείο ενός τύπου, επειδή είχε πει ότι έπρεπε να πάει σε μια συνάντηση. Μέχρι να επιστρέψει, είχαμε καταστρέψει το μέρος. Χωρίς να το πω, δεν υπογράψαμε.»

Ενώ ο Sensible και ο Scabies ήταν πάντα οι απόλυτοι τρελοί της μπάντας, ο Vanian, ο Bela Lugosi του Hemel Hempstead, ήταν πιο αινιγματικός. Η εικόνα του γέννησε εκατομμύρια μιμητές: κάθε τραγουδιστής που έχει φορέσει ποτέ μαύρα ρούχα και λευκό μακιγιάζ του χρωστάει. Εφεύρε την gothic εικόνα, χωρίς να είναι ο ίδιος gothic. Οι μουσικόφιλοι μπορεί να έχουν μια σαφή εικόνα του, αλλά ίσως έχουν λιγότερη ιδέα για τον ίδιο, σε αντίθεση με τους Lydon και Joe Strummer, των οποίων οι προσωπικότητες αποτελούσαν μέρος της εικόνας τους.

«Δεν ξέρω αν το ξέρει ο ίδιος», λέει ο Sensible. «Θα έκανε πολύ καλό ηθοποιό.»

«Ο Dave είναι ο frontman, είναι εκεί από πάντα», λέει ο Scabies. «Αν ο Dave δεν πιστεύει ότι κάτι είναι καλή ιδέα, δεν υπάρχει λόγος να προσπαθήσεις να το κάνεις.»

«Ήμουν απρόθυμος frontman», λέει ο Vanian. «Οι frontmen θέλουν να είναι το αστέρι της παράστασης, αλλά εγώ δεν ήθελα καν να είμαι σε μια μπάντα. Με διάλεξαν λόγω του ποιος ήμουν πριν γίνω μέλος συγκροτήματος. Ο Brian είχε πει στον Rat, ‘Ποιος είναι αυτός ο τύπος; Μοιάζει με τραγουδιστή.’ Δεν χρειαζόμουν δικαιολογία για να είμαι έτσι, θα ήμουν ποιος είμαι, ανεξάρτητα από οτιδήποτε.»

Στο ντοκιμαντέρ του 2015 “The Damned: Don’t You Wish That We Were Dead”, ο Vanian είναι μια φευγαλέα παρουσία – στο παρασκήνιο, και αναφέρεται από τους άλλους, αλλά ποτέ δεν δίνει συνέντευξη. Αυτό, λέει, συμβαίνει επειδή αντιλήφθηκε την ιστορία που ήθελαν να πουν οι δημιουργοί και δεν ήθελε να είναι μέρος της αφήγησής της. Η ιστορία που κατέληξε ήταν αυτή του Vanian ως άλλοτε Jagger και Richards της μπάντας: φαινόταν αυτός που την κρατούσε σε λειτουργία και ξεκάθαρα το αφεντικό (κάποια στιγμή ο Sensible αποφασίζει να μην πει κάτι, από φόβο μήπως αναστατώσει τον Vanian), ενώ παράλληλα ήταν επιρρεπής στο να ακολουθεί τις δικές του ιδιοτροπίες, ακόμη και να μην εμφανίζεται σε συναυλίες κατά καιρούς, αφήνοντας τους υπόλοιπους να συνεχίζουν χωρίς αυτόν.

«Θα ήθελα πολύ να κάνω κάτι με έναν επαγγελματία σκηνοθέτη – με ηθοποιούς – για τη γέννηση της μπάντας», λέει ο Vanian, αναφερόμενος στην ταινία. «Αλλά είμαι ιδιωτικός άνθρωπος – όταν ξεκίνησε η μπάντα σκέφτηκα να φορέσω μάσκα και να είμαι ένας άγνωστος τραγουδιστής. Αλλά βγάλαμε φωτογραφίες πολύ νωρίς, και αυτό ήταν το τέλος.»

Οι Damned παρείχαν μια ευκαιρία στα μέλη τους να ζήσουν ως οι άνθρωποι που ήθελαν να είναι, κάνοντας τη μουσική που ήθελαν να κάνουν. Και οι τρεις τους μπορεί να εύχονται να είχαν την πλήρη υποστήριξη μιας μεγάλης δισκογραφικής, αλλά αυτό θα έφερνε τις δικές του πιέσεις, και η σύντομη θητεία τους στην MCA – η περίοδος των επιτυχιών – έληξε με αυτούς τόσο εξαντλημένους που δεν μπορούσαν να παράγουν νέο υλικό. Το να το κάνουν με τον δικό τους τρόπο μπορεί να ήταν χαοτικό, αλλά εξασφάλισε ότι θα παρέμεναν οι Damned και όχι απλώς μια ροκ μπάντα που αναβιώνει παλιές δόξες.

«Πήγαμε σε μια μουσική περιπέτεια», λέει ο Sensible. «Για μένα, ο σκοπός του πανκ ήταν να είσαι δημιουργικός και να κάνεις κάτι για τον εαυτό σου. Ήμουν καθαριστής τουαλέτας, μετά πέντε λεπτά αργότερα σπάω μια κιθάρα στη σκηνή και οι γυναίκες με βρίσκουν ελκυστικό. Οπότε το πανκ ήταν ο σωτήρας μου.»

«Δεν υπήρχαν κανόνες», λέει ο Scabies. «Ήταν μια παρέα παιδιών που διασκεδάζανε. Και ένα μεγάλο μέρος του κοινού μας πιθανώς σχετιζόταν με το γεγονός ότι ήμασταν αρκετά αταίριαστοι – όλοι στην μπάντα προερχόμασταν από κάπως προβληματικά υπόβαθρα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Πιστεύω ότι πολλοί δυσλειτουργικοί νέοι σχετίζονταν με το γεγονός ότι δεν συσκευαζόμασταν. Δεν φορούσαμε όλοι τα ίδια ρούχα. Δεν είχαμε εταιρικό λογότυπο ούτε υπογράψαμε σε major.»

Σε αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί η “ύστερη νιότη” τους, οι Damned είναι τώρα μεγαλύτεροι από ποτέ. Ο Απρίλιος φέρνει τη συναυλία στο Wembley Arena. Τα πρόσφατα άλμπουμ τους έχουν τις υψηλότερες θέσεις στα charts της καριέρας τους. Τα πράγματα φαίνονται, για πρώτη φορά, ρόδινα.

«Όλοι τραβάμε πλέον προς το γήρας», λέει ο Scabies. «Δεν θέλω να φύγω δυστυχισμένος. Θέλω να φύγω διασκεδάζοντας με γεμάτο στομάχι.»

«Δεν θα παίζαμε ακόμα αν είχαμε πλουτίσει», λέει ο Sensible. «Είμαι χαρούμενος που το κάναμε έτσι, γιατί απολαμβάνω τις παραστάσεις και τα ταξίδια. Κανείς μας δεν τεμπέλιασε και δεν έχασε την ορμή μας.»

Όσο μπορεί ακόμη να σαρώνει τη σκηνή σαν βαμπίρ και να αποδίδει αυτά τα τραγούδια με τη σταθερή βαρύτονη φωνή του, ο Vanian θα συνεχίσει, επίσης. «Θα ξέρεις ότι έφτασε η ώρα μου να τα παρατήσω όταν αρχίσω να ακουμπάω στο μικρόφωνο για να τραγουδώ τραγούδια του Sinatra, και να διαβάζω γράμματα από τους θαυμαστές.»

Το “Not Like Everybody Else” κυκλοφορεί στις 23 Ιανουαρίου από την earMusic. Οι Damned θα παίξουν στην 50η επετειακή τους συναυλία στο Wembley Arena στις 11 Απριλίου.