Μια πρωτοποριακή έρευνα από την ηπειρωτική Κίνα αποκαλύπτει πώς η τεχνητή νοημοσύνη (AI) μπορεί να μεταμορφώσει την αρχαιολογική έρευνα, εστιάζοντας στην ανάλυση αρχαίων οστών μάντεων για τον προσδιορισμό του αν οι συγγραφείς τους ήταν αριστερόχειρες ή δεξιόχειρες. Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ στη Σουζού και το Πανεπιστήμιο Renmin του Πεκίνου ανέπτυξε ένα εργαλείο deep learning χωρίς επίβλεψη, ονόματι Bone2Vec, για την εξέταση ψηφιακών αντιγράφων αυτών των επιγραφών ηλικίας 3.000 ετών.
Η μελέτη αποσκοπούσε να εξερευνήσει αν η δεξιοχειρία των ανθρώπων έχει βιολογικές ρίζες ή προέκυψε μέσω της κοινωνικής εξέλιξης. Σύμφωνα με την Wang Hefei, αναπληρώτρια κοσμήτορα στη Σχολή Διεθνούς Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ και συν-συγγραφέα της μελέτης, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η κυριαρχία του χεριού είναι πιθανότατα ένα βιολογικό χαρακτηριστικό και όχι ένα που διαμορφώνεται από κοινωνικούς παράγοντες. Η ανακάλυψη αυτή προσθέτει νέες διαστάσεις στην κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης και αναδεικνύει τον πολύπλοκο ρόλο που διαδραμάτισε η βιολογία στη διαμόρφωση των ανθρώπινων συμπεριφορών ανά τους αιώνες.
Οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από 1.000 εικόνες επιγραφών σε οστά μάντεων, δημιουργώντας το μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων του είδους του, το οποίο σαρώθηκε από τεχνουργήματα που φυλάσσονται στο Oracle Museum of China. Χρησιμοποιώντας το εργαλείο AI Bone2Vec, η ομάδα μπόρεσε να εντοπίσει ανεπαίσθητα μοτίβα στους χαρακτήρες, βοηθώντας στον εντοπισμό του κυρίαρχου χεριού των αρχαίων γραφέων. Αυτά τα είδη συμπερασμάτων θα ήταν σχεδόν αδύνατο να επιτευχθούν χειρωνακτικά, αποδεικνύοντας την ικανότητα της AI να αποκαλύπτει κρυφά ιστορικά δεδομένα.
Το μοντέλο AI, εκπαιδευμένο με τεχνητά δεδομένα για τη διάκριση μεταξύ αριστερόχειρης και δεξιόχειρης γραφής, απέδειξε την επιτυχία του όταν εφαρμόστηκε σε πραγματικά οστά μάντεων. Η Wang τόνισε ότι η συλλογή δεδομένων υψηλής ποιότητας ήταν απαραίτητη για τη διασφάλιση ακριβών ερευνητικών αποτελεσμάτων που καθοδηγούνται από την AI. Καθώς η AI ενσωματώνεται ολοένα και περισσότερο στην αρχαιολογική έρευνα, οι συστηματικές μέθοδοι συλλογής δεδομένων θα γίνουν κρίσιμες.
Ειδικοί όπως ο Elic M. Weitzel, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Smithsonian National Museum of Natural History, σημείωσουν ότι τα εργαλεία AI ήδη ενισχύουν την αρχαιολογική εργασία, ιδιαίτερα στην ταξινόμηση τεχνουργημάτων και την αναγνώριση προτύπων. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι μεροληψίες στα δεδομένα εκπαίδευσης θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, υπενθυμίζοντας στους ερευνητές τη σημασία της προσεκτικής προετοιμασίας των δεδομένων.
Αυτή η μελέτη υπογραμμίζει όχι μόνο τις δυνατότητες της AI στην αρχαιολογία, αλλά και την ανάγκη για διεπιστημονική συνεργασία. Η Wang, με το υπόβαθρό της στην επιστήμη των υπολογιστών, συνεργάστηκε με αρχαιολόγους για να εξερευνήσει τα οστά μάντεων, αναδεικνύοντας το μέλλον της ακαδημαϊκής έρευνας στην ενσωμάτωση διαφορετικών πεδίων και σύγχρονων τεχνολογιών.
