Το ποίημα “Renegade”, του Lionel Johnson, ενός Άγγλου ποιητή και δοκιμιογράφου (1867-1902), που θαύμαζε ο W. B. Yeats και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για εκείνον, αποτελεί ένα εξαίρετο δείγμα λυρικής ποίησης. Το έργο του Johnson χαρακτηρίζεται από τον κλασικισμό του, την επίγνωση της ουαλικής του καταγωγής και την έντονη προσωπική του σύνδεση με την Ιρλανδία. Ως μέλος της ομάδας Rhymers’ Club, συνδέεται με το κίνημα του Δεκαντισμού των δεκαετιών του 1890.
Το “Renegade” ξεχωρίζει για την αψεγάδιαστη λυρική του γραφή, με τις τρεις, όμορφα ρυθμισμένες στροφές του να συνδέονται με μια λεπτά διαβαθμισμένη ρεφρέν, η οποία κάθε φορά ξεκινά με διαφορετική σύζευξη. Η αποφυγή του κλεισίματος στο τέλος της πρώτης στροφής είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, χάρη στην συνδετική πρώτη λέξη της επόμενης γραμμής, “For all that now is over”. Η παρυφασμένη ομοιοκαταληξία στις εναρκτήριες γραμμές κάθε στροφής (“over / discover”, “over / lover”, “over / recover”) υπογραμμίζει τη βεβαιότητα της απώλειας του “όλου αυτού” και την ύπαρξη ενός ανεξίτηλου ηχούς ή σκιάς. Το “Renegade” αποτελεί ένα τραγούδι απογοήτευσης και ήττας, διαποτισμένο από τη λάμψη μιας μνήμης που αρνείται να σβήσει ολοκληρωτικά στο παρελθόν.
Η χαμένη ιδεατή κατάσταση δεν ορίζεται ποτέ με σαφήνεια. Στην πρώτη στροφή, λαμβάνει τη μορφή της “Αγίας Γης”, ενός “εξόριστου μυστικού” και μιας “μαγεμένης κοινωνίας με υψηλά, αόρατα πράγματα”. Κάποιοι συμβολισμοί υπενθυμίζουν την προσχώρηση του Johnson στον Καθολικισμό το 1891, εγείροντας την πιθανότητα ενός θρήνου, όχι για την χαμένη πίστη, για την οποία δεν φαίνεται να υπάρχει καμία απόδειξη, αλλά για ένα ιδανικό που συνδέεται με αυτήν. Φράσεις όπως “charmed communion” και “banished secret” υποδηλώνουν, ωστόσο, ότι η Αγία Γη του Johnson είναι ένα ευρύτερο εσωτερικό έδαφος, πιθανώς ερωτικό.
Με βάση πιο γνωστά ποιήματα, όπως το “The Dark Angel”, η ζωή και το έργο του Johnson ερμηνεύονται συνήθως μέσα από το πρίσμα της καταπιεσμένης ομοφυλοφιλίας. Το “Renegade” θα μπορούσε να διαβαστεί ως ένας αποχαιρετισμός στην ερωτική μαγεία που ήταν πάντα εφικτή μόνο σε όνειρο, ή μέσω της ποιητικής της έκφρασης.
Πολλά από τα ποιήματα του Johnson φέρουν αφιερώσεις. Η ταυτότητα του αφιερωματικού προσώπου, Arthur Chamberlain, παραμένει αβέβαιη, αλλά μπορεί να ήταν ο συνεργάτης του στο Rhymers’ Club, A. B. Chamberlain, ο οποίος περιγράφεται στο Second Book of the Rhymers’ Club anthology ως “μόνιμος φιλοξενούμενος”. Ίσως ήταν ο ιδιαίτερος φίλος στον οποίο ο Johnson εκμυστηρεύεται σε ένα άλλο όμορφο λυρικό, το “The Precept of Silence”. Αν η χρονολογία, 1887, που αποδίδεται στο “Renegade” στη συλλογή Poems του 1895 είναι σωστή, υποδηλώνει ότι το ποίημα προϋπήρχε του συλλόγου: φυσικά, η φιλία μπορεί να προηγήθηκε, ή η αφιέρωση να προστέθηκε αργότερα. Η αρχική σύζευξη του “Renegade” “But…” υποδηλώνει ότι ο φανταστικός αναγνώστης θα αναγνώριζε ότι, παρά την ένταση που ανακαλείται, ό,τι προκάλεσε το συναίσθημα έχει “περάσει”, και θα συμμεριζόταν τη λύπη.
Στην εναρκτήρια και την καταληκτική στροφή, δίνεται έμφαση στη φυσική εμφάνιση του ομιλητή, στα μάτια και στην όψη του. Αυτές οι λεπτομέρειες ταιριάζουν με τον οικείο τόνο, με την αίσθηση ότι ο ποιητής εμπιστεύεται σε κάποιον που μπορεί να φανταστεί το πρόσωπό του. Ταυτόχρονα, το ποίημα έχει ευρεία εμβέλεια: η έντασή του αγκαλιάζει όλους τους νέους και τους μη πλέον νέους “ονειροπόλους”.
Απροσδόκητα, η δεύτερη στροφή ανακαλεί μια αρχαία, νομαδική σκηνή: ο ποιητής είναι “έμπορος του παγκόσμιου παζαριού, όχι εραστής” και “σπασμένα ηχητικά κύματα γεμίζουν την αγορά” σαν να αναμοχλεύονταν μνήμες και να πέθαιναν ξανά στο εμπορεύσιμο και υποβαθμισμένο έδαφος. Στοχεύοντας να απεικονίσει τον συνηθισμένο, “σκονισμένο, πατημένο δρόμο όλων”, ο Johnson δημιουργεί μια ιδιαίτερα στοιχειωμένη σκηνή, πριν οι “σιωπηλές μνήμες” αποσυρθούν “κάτω από τον ψυχρό αέρα”, αντικατασταθείσες από την καταπιεστική “φροντίδα” και φαινομενικά εγκαταλελειμμένες.
Σε αυτό το νεόδμητο, ζοφερό σκηνικό, εικόνες εγκαταλελειμμένης κοσμικής μεγαλοπρέπειας, του θρόνου και του στέμματος, αντιπροσωπεύουν το τίμημα και το μέγεθος της απώλειας του ομιλητή. Ήταν ένα βασίλειο, και πλέον είναι πέρα από κάθε αποκατάσταση. Έχει επιλέξει να εξαφανιστεί, κουρνιάζοντας “στην καρδιά” ενός αστικού τοπίου. Επιθυμεί την ανωνυμία. Όμως, υπάρχει ακόμα η υπόνοια ότι το συναίσθημά του πρέπει να κρυφτεί από κάποιον που θα μπορούσε, υπερβολικά τρυφερά, να το παρατηρήσει: απαιτεί από τον εαυτό του να μην “φοράει” τα “παλιά του ερωτικά βλέμματα”, αλλά να τα “σβήσει” – σαν να μπορούσε να κάνει μια πράξη αργής αλλά βίαιης διάβρωσης του εαυτού του, ώστε να παραμείνει μόνο η “θαμπή όψη”. Αυτή η όψη, ωστόσο, μοιάζει να είναι μια μάσκα: “Ταιριαστή σε αγάπη που δεν έχει σκεφτεί, ή έχει εγκαταλείψει”. Καμία από τις αρνήσεις που απαριθμεί το ποίημα δεν είναι πειστική, κι όμως οι αρνήσεις είναι παθιασμένες και κεντρικές: ένας μηχανισμός επιβίωσης, όχι μια πόζα. Και ένα από τα μυστικά του εξαιρετικού λυρισμού του Johnson είναι ότι ο ομιλητής δεν έχει ξεχάσει τίποτα από τη φλόγα και τον πλούτο της χαμένης του Αγίας Γης.
