Σε ένα λιτό ατσάλινο δέντρο, μέσα σε ένα έρημο ορεινό βάλτο, ένα λογοτεχνικό αριστούργημα ετοιμάζεται να φορέσει ένα διαφορετικό γλωσσικό μανδύα. Το εμβληματικό τραγικωμικό έργο του Σάμιουελ Μπέκετ, “Περιμένοντας τον Γκοντό”, θα κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα του στην κελτική διάλεκτο Ούλστερ Σκοτς (Ulster Scots). Αυτή η στιγμή χαρακτηρίζεται ως “η ενηλικίωση” για τη μειονοτική αυτή γλώσσα, και αποτελεί την πλήρη αντίθεση της τάσης για παραστάσεις με διάσημους ηθοποιούς.
Την Μεγάλη Παρασκευή, μετά από μια επίπονη ανάβαση περίπου 3 χιλιομέτρων, το κοινό θα φτάσει σε ένα σημείο στο απέραντο ηφαιστειακό Οροπέδιο του Άντριμ, στη Βόρεια Ιρλανδία. Εκεί, ίσως κουρασμένοι, αλλά σίγουρα συμπονετικοί στην σωματική ταλαιπωρία του Εστραγκόν που αγωνίζεται να βγάλει τα αταίριαστα παπούτσια του. Το “υπαρξιακό τοπίο από ερείπια, βρύα και βάλτο” στην Κομητεία Άντριμ ταιριάζει απόλυτα σε ένα σενάριο “γεμάτο εξωτερικές αναφορές”, δήλωσε ο Σιν Ντόραν, από τον διοργανωτή φορέα Arts over Borders. Η παραγωγή αυτή αποτελεί μέρος του νέου μεγάλου φεστιβάλ τέχνης, της Μπιενάλε του Σάμιουελ Μπέκετ.
Ενώ έχουν γίνει προηγούμενες υπαίθριες παραγωγές, η “δυναμική προφορά και ο ήχος” της παρουσίασης στην Ούλστερ Σκοτς, για πρώτη φορά και σε περιοχή όπου η γλώσσα αυτή ομιλείται, θα “εισάγει ένα εντελώς νέο συνολικό ρεζουμέ” και θα αλλάξει ολόκληρη την παραστατική διάσταση του έργου, όπως ανέφερε ο Ντόραν. Τον Οκτώβριο, ένας επίτροπος για την Ούλστερ Σκοτς ορίστηκε στο πλαίσιο του Νόμου περί Ταυτότητας και Γλώσσας στη Βόρεια Ιρλανδία, για να λειτουργήσει ως πολιτιστικός φύλακας της γλώσσας, η οποία έχει τις ρίζες της στις πρώτες εγκαταστάσεις Σκωτσέζων ομιλητών στο βόρειο τμήμα της Ιρλανδίας, στις αρχές του 17ου αιώνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Φρανκ Φέργκιουσον, ο οποίος μεταφράζει το έργο, χαιρέτισε την παράσταση ως “μια μεγάλη στιγμή ενηλικίωσης”. “Δείχνει αυτοπεποίθηση στις δυνατότητες της Ούλστερ Σκοτς ως γλώσσα, όταν αναλαμβάνεις ένα από τα σπουδαιότερα παγκόσμια δραματικά φαινόμενα και το τοποθετείς στη μετάφραση της Ούλστερ Σκοτς.” Ο προσωρινός τίτλος είναι Ettlin Fur Godot, και οι διάσημες σκηνοθετικές του οδηγίες “Ένας αγροτικός δρόμος. Ένα δέντρο. Βράδυ.” θα μεταφραστούν ως “Ένας δρόμος. Ένα δέντρο. Καθημερινά”. Ο Φέργκιουσον, ερευνητικός διευθυντής του Κέντρου Ιρλανδικών και Σκωτσέζικων Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ούλστερ, πρότεινε ότι το κοινό μπορεί να αναπτύξει μια αίσθηση για την Ούλστερ Σκοτς, η οποία έχει πολλές ομοιότητες με τα Αγγλικά, αλλά ενδέχεται να χρειαστούν μεταφράσεις.
Ο Φέργκιουσον την θεωρεί γλώσσα, όχι διάλεκτο, η οποία μετά τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής “ανακαλύπτει τον εαυτό της και προσπαθεί να βρει τη θέση της στον κόσμο”. Και λειτουργεί “υπέροχα” στο πλαίσιο του “Γκοντό”, όπως είπε. Τουλάχιστον λόγω “της αίσθησης αναμονής και ελπίδας για κάτι· όλες οι μειονοτικές γλώσσες λαχταρούν αυτήν την στιγμή σωτηρίας, αυτήν τη στιγμή αποκάλυψης. Έτσι, αυτή η αναζήτηση, ελπίδα και επιθυμία για μια φιγούρα ή μια στιγμή τύπου Γκοντό λειτουργεί πολύ καλά, πιστεύω, με την Ούλστερ Σκοτς, γιατί κατά μία έννοια περιμένει τη δική της στιγμή να ζήσει και να ξαναβρεί τον εαυτό της”.
Η παράσταση θα δοθεί την Μεγάλη Παρασκευή, 3 Απριλίου 2026 (ο Μπέκετ γεννήθηκε Μεγάλη Παρασκευή) και αποτελεί μέρος της νέας Μπιενάλε του Μπέκετ, η οποία τα επόμενα 10 χρόνια θα πειραματιστεί με απρόσμενες προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένων μεταφράσεων στην Αβοριγίνικη Noongar, Σάμι και Ίνουιτ, και παραγωγών με πρωταγωνιστές άστεγους ηθοποιούς.
Η Arts over Borders, παραγωγός διασυνοριακών τέχνης, στοχεύει να επαναφέρει το “Γκοντό” στις αρχικές του ρίζες, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε στα Γαλλικά στο Παρίσι το 1953 και στο Λονδίνο και το Δουβλίνο δύο χρόνια αργότερα. Η Μπιενάλε επιδιώκει να αποτελέσει την αντίθεση της τρέχουσας τάσης για παραγωγές με πρωταγωνιστές μεγάλα ονόματα. Ο Κιάνου Ριβς είναι το τελευταίο αστέρι του Χόλιγουντ που ερμηνεύει στο Μπρόντγουεϊ, ενώ άλλα διάσημα δίδυμα έχουν αναμετρηθεί με τις προκλήσεις του έργου.
Ο Ντόραν αναγνωρίζει το “celebrity Godot” ως ένα όχημα που διαδίδει το μήνυμα πιο αποτελεσματικά από οτιδήποτε άλλο. Ωστόσο, πιστεύει ότι μπορεί να αποσπά την προσοχή από άλλες οπτικές, δυνατότητες και ενοράσεις. “Και αυτό ακριβώς προσπαθούμε να κάνουμε μέσω των διαφορετικών γλωσσών, του υπαίθριου σκηνικού, των άστεγων ηθοποιών.” Η Μπιενάλε του Σάμιουελ Μπέκετ θα λάβει χώρα σε αγροτικές και αστικές περιοχές της Βόρειας Ιρλανδίας, της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Αγγλίας το 2026, με επαναλήψεις το 2028.
