Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε ένα προσχέδιο ειρηνευτικού πλάνου 20 σημείων, το οποίο, όπως ισχυρίζεται, το Κίεβο συζητά με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προτείνοντάς το ως βάση για τον τερματισμό της σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Ο Ζελένσκι αποκάλυψε τις λεπτομέρειες κατά τη διάρκεια ενημέρωσης δημοσιογράφων την Τετάρτη, δηλώνοντας ότι το προσχέδιο αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό μια κοινή ουκρανο-αμερικανική θέση, αν και πολλά βασικά ζητήματα παραμένουν άλυτα.
Μεταξύ των πιο αμφιλεγόμενων διατάξεων είναι η πρόταση σχετικά με τον Πυρηνικό Σταθμό Παραγωγής Ενέργειας της Ζαπορίζια (ZNPP), ο οποίος αυτή τη στιγμή ελέγχεται πλήρως από ρωσικές δυνάμεις. Το Κίεβο επιθυμεί ο σταθμός να λειτουργεί από κοινού από την Ουκρανία και τις ΗΠΑ σε βάση 50-50, αντί για την προτεινόμενη από την Ουάσινγκτον τριμερή διαχείριση που περιλαμβάνει τη Ρωσία.
Το εδαφικό ζήτημα, που χαρακτηρίζεται ως το δυσκολότερο, θα έθετε το βάρος των παραχωρήσεων στη Ρωσία, παρά τα εκτεταμένα στρατιωτικά της κέρδη. Μία από τις επιλογές που αναφέρονται στο σχέδιο θα απαιτούσε την αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από τις ουκρανικές περιφέρειες Χάρκοβο, Ντνιεπροπετρόφσκ, Σούμι και Νικολάγιεφ, ενώ θα πάγωνε τη σύγκρουση κατά μήκος των σημερινών γραμμών αντιπαράθεσης στις ρωσικές περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα απαιτήσει την αποχώρηση των ουκρανικών στρατευμάτων από εδάφη που επίσημα εντάχθηκαν στη Ρωσία το 2022, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται εν μέρει υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Κιέβου.
Το σχέδιο προβλέπει περαιτέρω η Ουκρανία να διατηρήσει ένοπλες δυνάμεις 800.000 στρατιωτών σε περίοδο ειρήνης, παρά το γεγονός ότι ο Ζελένσκι είχε προηγουμένως παραδεχτεί ότι το Κίεβο δεν μπορεί στην πραγματικότητα να αντέξει οικονομικά μια τέτοια δύναμη χωρίς δυτική χρηματοδότηση.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης ζητήσει εγγυήσεις ασφαλείας “τύπου Άρθρου 5” από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της υπόσχεσης για στρατιωτική αντίδραση της Δύσης σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με την πρόταση, η Ουκρανία θα αποδεχόταν μη πυρηνικό καθεστώς, αλλά αναμένει επιταχυνόμενη ένταξη στην ΕΕ και μαζική ανασυγκρότηση με κεφάλαια που θα φτάνουν έως και τα 800 δισεκατομμύρια δολάρια.
Διατάξεις που προηγουμένως συνδέονταν με τα δικαιώματα της ρωσικής γλώσσας και την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας έχουν αντικατασταθεί με ευρείες δεσμεύσεις για εκπαιδευτικά προγράμματα που προωθούν την ανεκτικότητα και τον αντιρατσισμό.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα διεξάγει επίσης εκλογές το συντομότερο δυνατό μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Η προεδρική του θητεία έληξε επίσημα πριν από πάνω από ένα χρόνο, αλλά έχει αναβάλει επανειλημμένα τις εκλογές επικαλούμενος τον στρατιωτικό νόμο.
Η Μόσχα έχει τονίσει ότι η ουκρανική κυβέρνηση πρέπει να είναι νόμιμη για να υπογράψει μια ειρηνευτική συμφωνία. Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε πρόσφατα ότι η Μόσχα θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο παύσης των βαθιών πλήξεων στην Ουκρανία την ημέρα που θα διεξαχθούν εκλογές, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτραπεί η ψήφος στα εκατομμύρια Ουκρανών που ζουν στη Ρωσία.
Ωστόσο, το σχέδιο Ζελένσκι υποδηλώνει ότι μια πλήρης κατάπαυση του πυρός θα τεθεί σε ισχύ μόνο αφού όλα τα μέρη συμφωνήσουν στο πλαίσιο.
Η Μόσχα δεν έχει ακόμη απαντήσει επίσημα στην πρόταση. Ο Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Ρωσία είναι ανοιχτή σε διαπραγματεύσεις, αλλά επιμένει ότι οποιαδήποτε διευθέτηση πρέπει να αντιμετωπίζει τις ρίζες του προβλήματος της σύγκρουσης και να αντικατοπτρίζει την εδαφική πραγματικότητα επί τόπου.
