Η λέξη «βρυκόλακας» εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα αγγλικά, μέσα σε συγκλονιστικές αναφορές για έναν πανικό με αναστημένους νεκρούς στη Σερβία στις αρχές του 18ου αιώνα. Μια περίπτωση το 1725 αφορούσε έναν πρόσφατα αποθανόντα αγρότη, τον Peter Blagojević, ο οποίος αναστήθηκε από τον τάφο, επισκέφτηκε τη σύζυγό του για να ζητήσει τα παπούτσια του και στη συνέχεια σκότωσε εννέα ανθρώπους κατά τη διάρκεια της νύχτας. Όταν το σώμα του εκτάφηκε, το στόμα του βρέθηκε γεμάτο φρέσκο αίμα. Οι χωρικοί κάρφωσαν το πτώμα και στη συνέχεια το έκαψαν. Το 1745, ο κληρικός John Swinton δημοσίευσε ένα ανώνυμο φυλλάδιο, The Travels of Three English Gentlemen, from Venice to Hamburgh, στο οποίο γράφεται: «Αυτοί οι Βρυκόλακες πιστεύεται ότι είναι τα Σώματα Αποθανόντων Προσώπων, κινούμενα από κακά Πνεύματα, που βγαίνουν από τους Τάφους, τη νύχτα, ρουφούν το Αίμα πολλών Ζωντανών, και έτσι τους καταστρέφουν». Έτσι γεννήθηκε ένας σύγχρονος μύθος.
Όμως, ο μύθος αυτός δεν είναι τόσο σύγχρονος, ούτε αποκλειστικά ευρωπαϊκός, όπως δείχνει αυτή η εξαιρετική επισκόπηση. Αντιθέτως, ο συγγραφέας, ιστορικός και αρχαιολόγος, υποστηρίζει ότι η πίστη στους «ανήσυχους νεκρούς» απαντάται σε πολλούς πολιτισμούς και περιόδους, όπου μπορεί να παραμένει ανενεργή για αιώνες πριν εκραγεί ως «επιδημία», όπως συνέβη στη Σερβία. Όπου δεν υπάρχει γραπτή πηγή, ο John Blair χρησιμοποιεί πειστικά αρχαιολογικά ευρήματα, όπου σώματα βρέθηκαν αποκεφαλισμένα ή καρφωμένα. Στην Πολωνία του 16ου αιώνα, μια θαμμένη γυναίκα «είχε ένα δρεπάνι τοποθετημένο όρθιο πάνω στον λαιμό της και ένα λουκέτο στο μεγάλο δάχτυλο του αριστερού της ποδιού». Κάποιος, συμπεραίνει ορθά ο συγγραφέας, ήθελε να κρατήσει αυτούς τους ανθρώπους μέσα στα φέρετρά τους.
Η οικεία ταξινομία τρόμου με ζόμπι έναντι βρυκολάκων και τα συναφή είναι σχετικά σύγχρονη· αποτελούν παραλλαγές του ενιαίου αρχαίου θέματος ότι οι νεκροί μπορούν να σηκωθούν από τον τάφο και να παρενοχλήσουν τους ζωντανούς. Ο Blair τους αποκαλεί όλους «επικίνδυνους νεκρούς», ή «ανήσυχους νεκρούς», ή «νεκρούς που περπατούν». Ωστόσο, εμφανίζονται σε διαφορετικές μορφές, όπως μαθαίνουμε σε αυτό το υπέροχα μακάβριο ταξίδι. Κάποιοι είναι «μασητές σεντονιών», κάποιοι «γλείφτες χειλιών», κάποιοι «ρουφήχτρες», άλλοι «φουσκωμένοι», «καταραμένοι κυνηγοί», «στραγγαλιστές νύχτας» ή «νυχτερινοί εφιάλτες», με την αρχική έννοια ενός δαίμονα που πιέζει κάποιον στο κρεβάτι κατά τις σκοτεινές ώρες. Ένας νεκρός αρτοποιός του 15ου αιώνα στη Βρετάνη συνέχιζε να σηκώνεται τη νύχτα για να βοηθά την οικογένειά του στο ζύμωμα της ζύμης, αλλά πήγαινε και σε άλλα σπίτια «πετώντας πέτρες στους ανθρώπους». Ακόμη και τον 19ο αιώνα στη Νέα Αγγλία, άνθρωποι που είχαν πεθάνει από φυματίωση υποπτεύονταν ότι σκότωναν άλλους από τον τάφο, γι’ αυτό και εκτάφηκαν και αποτεφρώθηκαν.
Ο Blair υποστηρίζει ότι το να σκοτώνεις ξανά τους νεκρούς είναι στην πραγματικότητα θεραπευτικό – και αυτή η μορφή θεραπείας δεν έχει ακόμη περάσει στην ιστορία.
Τέτοιες πεποιθήσεις μπορούν να παραμένουν «υπόγεια», όπως θα λέγαμε, για μεγάλο χρονικό διάστημα· ωστόσο, τα ξεσπάσματα φόνου νεκρών, υποστηρίζει ο Blair, συμβαίνουν μόνο όταν ένα ενδημικό σύστημα πεποιθήσεων αναζωογονείται από ένα συγκεκριμένο σύνολο «στρες και ανησυχιών». Στην πρώιμη μεσαιωνική Αγγλία, επιδημίες βρυκολάκων συνέπεσαν με κύματα της Μαύρης Πανώλης· αργότερα, στη Σαξονία, η Μεταρρύθμιση του Λουθήρου κατάργησε το Καθαρτήριο, αφήνοντας τις οικογένειες που πενθούσαν με την ανάγκη για «νέες απαντήσεις» σχετικά με τη μοίρα των νεκρών. Η μεγαλύτερη γνωστή «πανδημία φόνου νεκρών» στην ιστορία, που αφορούσε εκατοντάδες σώματα, συνέβη τον 18ο αιώνα στη Μοραβία: ο Blair διαγιγνώσκει «μια αίσθηση ανεκπλήρωτων υποθέσεων» λόγω των δεκαετιών των δικών για μαγείες που προηγήθηκαν. Λίγο αργότερα, βρίσκουμε βρυκόλακες να αναφέρονται για πρώτη φορά εκεί όπου ένας αθώος θα μπορούσε να είχε υποθέσει ότι βρίσκονταν πάντα: στην Τρανσυλβανία.
Συμπερασματικά, ο Blair υποστηρίζει ότι το να σκοτώνεις ξανά τους νεκρούς είναι στην πραγματικότητα «θεραπευτικό»: «Όπως άλλες ακραίες τελετουργίες, είναι θλιβερό κατά τη διάρκεια, αλλά αφήνει τους ανθρώπους με μια αίσθηση ευφορίας μετά». Και αυτή η μορφή θεραπείας δεν έχει ακόμη περάσει στην ιστορία: οι βρυκόλακες συνεχίζουν να παρενοχλούν ανθρώπους σε περιοχές της αγροτικής Ελλάδας και της Βαλτικής, και ένας Σέρβος ιερέας ανεστάλη από τον επίσκοπό του το 2019 για συμμετοχή στην «εκταφή και κάρφωμα μιας γυναίκας».
Δυστυχώς για τους θαυμαστές του Bram Stoker, για τους οποίους ο Δράκουλας είναι ο κατ’ εξοχήν χριστουγεννιάτικος τρόμος, ο παλιός κόμης ο ίδιος λαμβάνει σύντομη μεταχείριση εδώ, χαρακτηριζόμενος ως «πολύ διαφορετικός από τους επικίνδυνους νεκρούς στους οποίους οι άνθρωποι πραγματικά πίστευαν». Ο Blair αποκαλεί ακόμη το μυθιστόρημα του Stoker «παραπλανητικό», πράγμα παράξενο να λέγεται για ένα έργο μυθοπλασίας. Ωστόσο, δίνει στον Ιρλανδό καλούς βαθμούς για την επινόηση της εξαιρετικής λέξης «undead».
