Η Τζοάνα Τρόλοπ, η διακεκριμένη Βρετανίδα συγγραφέας που έγινε ιδιαίτερα αγαπητή για τις ρεαλιστικές απεικονίσεις της βρετανικής οικογενειακής ζωής, απεβίωσε σε ηλικία 82 ετών. Με μια καριέρα που διήρκεσε από το 1980, η Τρόλοπ δημοσίευσε πάνω από 30 μυθιστορήματα, αφήνοντας πίσω της ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο.
Αρχικά, κάτω από το ψευδώνυμο Caroline Harvey, τα γραπτά της Τρόλοπ εντάσσονταν στο είδος των ιστορικών ρομάντζων. Ωστόσο, από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και έπειτα, η συγγραφέας στράφηκε στη σύγχρονη μυθοπλασία, μια στροφή που έμελλε να καθορίσει την ταυτότητά της ως δημιουργός. Το μυθιστόρημά της “The Rector’s Wife” (Η σύζυγος του ιερέα), που κυκλοφόρησε το 1991, γνώρισε τεράστια επιτυχία, εκθρονίζοντας άλλα δημοφιλή έργα από τις κορυφαίες θέσεις των λιστών πωλήσεων. Ακολούθησαν επιτυχίες όπως το “A Village Affair” (Μια υπόθεση χωριού) και το “Mum & Dad” (Μαμά & Μπαμπάς), τα οποία εξερευνούσαν σύνθετα θέματα όπως η απιστία, οι επαναγαμοί, η γονεϊκότητα, η υιοθεσία, καθώς και οι πιέσεις που αντιμετωπίζει η λεγόμενη «γενιά των σάντουιτς» που φροντίζει ταυτόχρονα τα παιδιά και τους γονείς της.
Παρόλο που κατά καιρούς δέχονταν κριτική ως «μεσαίας κλάσης» ή «ζεστά» – ο Terence Blacker είχε χαρακτηρίσει τα μυθιστορήματά της «Aga sagas» – η Τρόλοπ απέρριπτε τέτοιες κατηγοριοποιήσεις. Σε συνέντευξή της στο The Guardian το 2006, δήλωσε: «στην πραγματικότητα, τα μυθιστορήματα είναι αρκετά ανατρεπτικά, αρκετά ζοφερά. Είναι όλο κάπως πατερναλιστικό, δεν είναι;». Αντί για παραμυθένιες εκδοχές της οικιακής ζωής, τα βιβλία της επαινούνταν από τους κριτικούς για την ειλικρινή αντανάκλαση των διλημμάτων των απλών ανθρώπων, θίγοντας θέματα διαλυμένων οικογενειών, δύσκολων σχέσεων, αγάπης και προδοσίας.
Η Τζοάνα Τρόλοπ, γεννημένη το 1943 στο Gloucestershire, ήταν μακρινή απόγονος του Anthony Trollope, του διάσημου συγγραφέα του 19ου αιώνα. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο St Hugh’s College της Οξφόρδης, προτού εργαστεί στο Υπουργείο Εξωτερικών και στη συνέχεια ως εκπαιδευτικός. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ενώ παράλληλα μεγάλωνε τις δύο κόρες της, που άρχισε να γράφει με σοβαρότητα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια των δεκαετιών του ’90 και του ’00, η Τρόλοπ παρουσίασε μια διαδοχή bestsellers, συμπεριλαμβανομένων των “A Village Affair”, “Next of Kin”, “Other People’s Children” και “Marrying the Mistress”. Πολλά από αυτά μεταφέρθηκαν στην τηλεόραση, φέρνοντας τις ιστορίες της σε ένα ακόμη ευρύτερο κοινό. Εξηγώντας την επιτυχία της, είχε δηλώσει σε συνέντευξη το 1993: «Πιστεύω ότι τα βιβλία μου είναι απλώς η παλιά, αγαπητή παραδοσιακή μυθοπλασία που κάνει μια ήσυχη επανεμφάνιση».
Τα μεταγενέστερα μυθιστορήματά της έδειξαν την αντίληψή της για τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές. Στο “City of Friends” (Πόλη φίλων) εστίασε στις πιέσεις που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες στον εταιρικό κόσμο, ενώ στο “Mum & Dad”, που εκδόθηκε όταν ήταν στα 70 της, διερεύνησε τις δυσκολίες της φροντίδας των ηλικιωμένων.
Οι μεταβαλλόμενες προσδοκίες των γυναικών ήταν κεντρικό ζήτημα στο έργο της Τρόλοπ. «Γεννήθηκα στα τέλη του 1943, και για τη δική μου γενιά σχεδόν δεν υπήρχαν γυναίκες που να εργάζονται», είχε πει σε συνέντευξη στο Radio Times το 2017. «Ήξερα ότι ήθελα να εργαστώ, και το έκανα. Μετά έρχεται η γενιά των κορών μου – έχω μια 48χρονη και μια 45χρονη, περίπου στην ηλικία των χαρακτήρων στο City of Friends – και όλες εργάζονται. Και μέχρι να φτάσεις στη γενιά της 18χρονης εγγονής μου, δεν θα σκεφτόντουσαν ποτέ να μην εργαστούν». Σε ένα επεισόδιο του Desert Island Discs το 1994, είχε αντιμετωπίσει τις κριτικές ανδρών που θεωρούσαν τα βιβλία της ασήμαντα, απαντώντας: «Είναι σοβαρό λάθος να πιστεύει κανείς ότι υπάρχει περισσότερη σημασία στα μεγάλα πράγματα παρά στα μικρά».
Η Τρόλοπ επαινέθηκε για την ικανότητά της να δίνει φωνή στις κρυφές ανησυχίες της καθημερινής ζωής στο έργο της. Η συνάδελφός της, Fay Weldon, είχε δηλώσει ότι η Τρόλοπ είχε «το χάρισμα να βάζει το δάχτυλο στο πρόβλημα της εποχής». Σε συνέντευξη στο The Guardian το 2020, η Τρόλοπ επανέλαβε αυτή την άποψη, μιλώντας για το κίνητρο της ως συγγραφέας: «Αυτό που προσπαθώ να κάνω σε όλα αυτά τα μυθιστορήματα είναι να αντικατοπτρίζω μια σύγχρονη ενασχόληση. Δεν παρέχω λύσεις. Απλώς λέω: ‘Μπορούμε παρακαλώ να ξεκινήσουμε τη συζήτηση;’.» Υποστήριζε ότι η μυθοπλασία έχει αξία ακριβώς επειδή μπορεί να επιτρέψει στους αναγνώστες να «παραδεχτούν όλα τα είδη πραγμάτων που δεν μπορούν αλλιώς».
Εκτός από τη συγγραφή, η Τρόλοπ υπήρξε μέλος κριτικών επιτροπών σε πολλά σημαντικά λογοτεχνικά βραβεία και υποστήριξε ενεργά την αλφαβητοποίηση και τις δημόσιες βιβλιοθήκες. Τιμήθηκε με OBE το 1996 και αργότερα με CBE για την προσφορά της στη λογοτεχνία. Αργότερα στη ζωή της, αφιέρωσε χρόνο εθελοντικής εργασίας σε φυλακές και ιδρύματα ανηλίκων παραβατών, ενώ ήταν επίσης προστάτιδα πολλών φιλανθρωπικών οργανώσεων.
Η Τρόλοπ παντρεύτηκε τον τραπεζίτη David Roger William Potter το 1966. Μαζί απέκτησαν δύο κόρες, τη Louise και την Antonia, με το ζευγάρι να χωρίζει το 1983. Δύο χρόνια αργότερα, παντρεύτηκε τον τηλεοπτικό σεναριογράφο Ian Curteis και έγινε μητριά στα δύο του αγόρια. Ο γάμος τους έληξε με διαζύγιο το 2001.
Όσον αφορά την κληρονομιά της, η Τρόλοπ είχε δηλώσει στο The Guardian το 2015: «Θα ήθελα να με θυμούνται για κάτι πιο γενικό: ότι τα μυθιστορήματά μου ήταν μια τεράστια παρηγοριά για πολλούς ανθρώπους που ένιωθαν απελπισία ή ζήλια ή οτιδήποτε άλλο. Θέλω τα βιβλία μου να λένε: ‘Είναι εντάξει, όλοι νιώθουμε έτσι.’»
Η Τζοάνα Τρόλοπ αφήνει πίσω της τις δύο κόρες της και τα εγγόνια της.
