Το 2026, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να συνεχίσουν να κινούνται με προσοχή η μία γύρω από την άλλη, ενώ η ηγεσία της Κίνας θα παλεύει να ισορροπήσει την οικονομική ανάπτυξη με την αυστηρή επιβολή ελέγχου. Αυτό υπογραμμίζει μια έκθεση για τις προοπτικές της Κίνας το επόμενο έτος, που δημοσιεύθηκε από την Asia Society.
«Καθώς κοιτάμε προς το 2026, η ιστορία δεν αφορά νίκες ή θριάμβους. Δεν είναι μαύρο ή άσπρο», δήλωσε η Lizzi Lee, ερευνήτρια στο Κέντρο Ανάλυσης Κίνας της Κοινωνίας και συν-συγγραφέας της έκθεσης. «Είναι μια ιστορία μεταβάσεων, συμβιβασμών και εντάσεων».
Η ομάδα αναμένει ότι οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας θα είναι πιο σταθερές το επόμενο έτος, μετά τη συνάντηση στη Νότια Κορέα μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump και του Κινέζου Προέδρου Xi Jinping, σε σύγκριση με τις απειλές, τους εμπορικούς πολέμους και τα επικίνδυνα παιχνίδια του 2025. Ωστόσο, οποιαδήποτε σταθερότητα στο μέλλον «δεν θα βασίζεται στη διευθέτηση, αλλά σε μια κοινή αναγνώριση της ικανότητας κάθε πλευράς να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά στην άλλη», αναφέρει η έκθεση. «Και οι δύο πλευρές αγωνίζονται να εξαλείψουν τα στρατηγικά σημεία συμφόρησης του αντιπάλου τους».
Ακόμη και καθώς η Ουάσινγκτον εργάζεται πυρετωδώς για να παρακάμψει την κυρίαρχη θέση της Κίνας στα σπάνια ορυκτά, το Πεκίνο είναι αποφασισμένο να σπάσει τον έλεγχο των ΗΠΑ στους πιο προηγμένους ημιαγωγούς. Αυτό υποδηλώνει ότι οποιαδήποτε διμερής συμφωνία θα είναι τακτικής και όχι στρατηγικής φύσης, καθώς οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου ανταγωνίζονται για τη θέση τους. «Η αμοιβαία δυσπιστία θα παραμείνει, και ο πολιτικός χώρος για συμβιβασμό θα παραμείνει εύθραυστος και περιορισμένος», επισημαίνεται στην έκθεση.
**Οικονομικές Ευπάθειες και Διαχείριση από τον Xi**
Η Asia Society προσθέτει ότι η Κίνα αντιμετωπίζει ένα δίλημμα καθώς προσπαθεί να αναπτυχθεί για να ξεπεράσει το αυξανόμενο χρέος των τοπικών κυβερνήσεων, την υψηλή νεανική ανεργία, τις δημογραφικές πιέσεις και την πτώση της αγοράς ακινήτων. Ενώ οι προτεραιότητες του Xi μετά από 13 χρόνια στην εξουσία είναι σαφείς – πολιτικός έλεγχος, εθνική ασφάλεια, υψηλής ποιότητας ανάπτυξη, τεχνολογική αυτάρκεια και στρατιωτικός εκσυγχρονισμός – το ίδιο ισχύει και για τους συμβιβασμούς. «Η συγκεντρωτική εξουσία περιορίζει την πρωτοβουλία, η εστίαση στην ασφάλεια ανησυχεί τους επενδυτές, και οι πολιτικές που δίνουν προτεραιότητα στην τεχνολογία κινδυνεύουν να εκτοπίσουν την κατανάλωση των νοικοκυριών», αναφέρει η Asia Society. «Το πόσο αποτελεσματικά το κόμμα-κράτος θα διαχειριστεί αυτούς τους συμβιβασμούς θα καθορίσει αν το σύστημα διακυβέρνησης του Xi θα προσφέρει ανθεκτικότητα ή ακαμψία στα επόμενα χρόνια».
Σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις τέλους έτους, το Κέντρο Ανάλυσης Κίνας δηλώνει ότι δεν προσπαθεί να προβλέψει τις κινήσεις του Πεκίνου το 2026, αλλά να εντοπίσει τις συνεχείς τάσεις που αξίζει να παρακολουθηθούν στενά – από την ηγεσία του Πεκίνου έως την Ταϊβάν, το εμπόριο και την τεχνολογία, τις κοινωνικές εντάσεις, την προσωπική κατανάλωση και τη δημογραφία. «Το να συγχέουμε την εξέλιξη της Κίνας είτε με αναπόφευκτη παρακμή είτε με ασταμάτητη άνοδο είναι να διακινδυνεύουμε να παρερμηνεύσουμε τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, καθώς και το ένα πέμπτο της ανθρωπότητας», αναφέρεται στην 96σέλιδη έκθεση «China 2026 What to Watch». «Στη χειρότερη περίπτωση, η χάραξη πολιτικής που βασίζεται στην αντανάκλαση μπορεί να φτάνει στα όρια της ανευθυνότητας».
Η έκθεση αναγνωρίζει το χρέος των τοπικών κυβερνήσεων ως την πιο άμεση ευπάθεια της Κίνας, ειδικά αν γίνει τόσο σοβαρό που οι στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος και οι δημόσιοι υπάλληλοι να μην πληρώνονται. Οι εκτιμήσεις τοποθετούν τις κρυφές υποχρεώσεις σε 90-110 τρισεκατομμύρια γουάν (12-15 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ), από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως. Διάφορες ενότητες της έκθεσης περιλαμβάνουν πιθανά, μέτρια και απίθανα σενάρια για το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα ζητήματα. Η βασική υπόθεση για την οικονομική και τεχνολογική ζωτικότητα, για παράδειγμα, προϋποθέτει ότι τα πράγματα θα συνεχίσουν περίπου όπως είναι, με ένα συστημικό σοκ ή μια μεγάλη φιλελεύθερη ώθηση να είναι λιγότερο πιθανές.
**Εντάσεις στην Ηγεσία, την Κοινωνία και το Στενό της Ταϊβάν**
Τα επόμενα χρόνια θα δούμε εντάσεις στην ηγεσία, υποστηρίζει η έκθεση, με αυτούς που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1970 να αποτελούν περίπου το 60% των επαρχιακών μόνιμων επιτροπών και το 40% της Κεντρικής Επιτροπής έως το 2027. Αυτή θα είναι μια ολοένα και πιο καλά εκπαιδευμένη και τεχνολογικά ενημερωμένη ομάδα, ωστόσο η ανέλιξή τους θα εξαρτάται τουλάχιστον εξίσου από την πίστη όσο και από το ταλέντο, ευνοώντας μια γραφειοκρατία με αποστροφή κινδύνου που ενθαρρύνει τη σταθερότητα αλλά όχι απαραίτητα την καινοτομία. Η ιδεολογική συμμόρφωση, προσθέτει η έκθεση, θα μπορούσε να περιπλέξει τον συμβιβασμό με την Ουάσινγκτον και να αυξήσει τον κίνδυνο αντιπαράθεσης.
Η σειρά των δοκιμίων ξεκινά με τον Xi, περιγράφοντας έναν ηγέτη που έχει εδραιώσει επιτυχώς την εξουσία του και είναι έτοιμος να φιλοξενήσει το 21ο Συνέδριο του Κόμματος, αλλά έχει ενισχύσει την κρατική οικονομία, οδηγώντας σε διαδοχικές καταστολές και την αναβίωση των επιχειρηματιών. «Αυτό είναι το δίλημμα της ‘χρυσής χήνας’: Η επιχειρηματική τάξη που γέννησε τα αυγά της τεχνολογικής επανάστασης της Κίνας απειλεί επίσης, στα μάτια του Κόμματος, να πετάξει πολύ μακριά. Η στρατηγική του Xi δεν είναι να σκοτώσει τη χήνα, αλλά να την δέσει». «Η καινοτομία δεν ευδοκιμεί με λουρί», προσθέτει η έκθεση, επικαλούμενη την ανάγκη για προστασία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, αξιόπιστη επίλυση διαφορών και συνεπή ρυθμιστική επιβολή, «Η Κίνα κινδυνεύει να σταματήσει στο μέσον του δρόμου».
Η έκθεση αναμένει ότι η ρομποτική, τα ηλεκτρικά οχήματα, οι εφαρμογές AI+, οι πράσινες υποδομές και οι εξειδικευμένοι τομείς προηγμένης κατασκευής θα συνεχίσουν να παράγουν εντυπωσιακές καινοτομίες. Ωστόσο, ο αντίκτυπος θα είναι μειωμένος, προσθέτει, δεδομένης της επιβάρυνσης από το χρέος των τοπικών κυβερνήσεων, της πτώσης των αγορών ακινήτων και των δημογραφικών στοιχείων.
Η έκθεση τονίζει επίσης την ανάγκη για πραγματική ανάπτυξη με κινητήρα την κατανάλωση μετά από χρόνια συνθημάτων, καθώς το 15ο πενταετές σχέδιο ξεκινά το 2026, και το τέλος της «χρηματοπιστωτικής καταπίεσης», όπου τα επιτόκια διατηρούνται τεχνητά χαμηλά με κεφάλαια που διοχετεύονται στη βιομηχανία. Ωστόσο, αυτό θα μείωνε τον κρατικό έλεγχο, δίνοντας στην κυβέρνηση λιγότερα έσοδα για τη χρηματοδότηση και την επιδότηση της τεχνολογίας. Η οικονομική κατάσταση, εν τω μεταξύ, κινδυνεύει να αυξήσει την κοινωνική αστάθεια, προσθέτει.
Η Asia Society βλέπει την επικράτηση της υπάρχουσας κατάστασης στο Στενό της Ταϊβάν το 2026, αλλά σημειώνει ότι ο ορισμός της υπάρχουσας κατάστασης αλλάζει, με τον στρατό του Πεκίνου να γίνεται όλο και πιο διεκδικητικός εντός και γύρω από το αυτοδιοικούμενο νησί, δημιουργώντας ένα πραγματικό δίλημμα για το Πεκίνο. «Θέλουν να κερδίσουν τις καρδιές και τα μυαλά. Δεν θέλουν να χρησιμοποιήσουν βία», δήλωσε ο Neil Thomas, ερευνητής του Κέντρου και συν-συγγραφέας της έκθεσης. «Αλλά δεν έχουν πολλούς μοχλούς στη διάθεσή τους για να επηρεάσουν την Ταϊβάν. Γι’ αυτό βασίζονται στο στρατιωτικό εργαλείο, το οποίο δυστυχώς λειτουργεί αντίστροφα». Αυτό, πρόσθεσε ο Thomas, υπονομεύει τους ισχυρισμούς του Πεκίνου για ειρηνική επανένωση. «Σίγουρα υπάρχει ένα δίλημμα», πρόσθεσε. «Νομίζω ότι θα χειροτερέψει».
Το Πεκίνο βλέπει την Ταϊβάν ως μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να της παρέχει όπλα.
Η υψηλή νεανική ανεργία, η δημογραφία και η αυξανόμενη ανισότητα είναι επίσης μεγάλες προκλήσεις, με την έκθεση Huron να αναφέρει ότι η Κίνα έχει τώρα 814 δισεκατομμυριούχους σε σύγκριση με 800 στην Αμερική. «Ταυτόχρονα, πάνω από 200 εκατομμύρια Κινέζοι εργάζονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας στην οικονομία της πλατφόρμας», δήλωσε ο Barclay Bram, ερευνητής του Κέντρου και συν-συγγραφέας. «Έτσι, παρά όλες τις δυνάμεις που η Κίνα μπορεί να προβάλει στο εξωτερικό… οι μεγαλύτερες προκλήσεις της μπορεί τελικά να αποδειχθούν εγχώριες».
Ένας γηράσκων πληθυσμός, εν τω μεταξύ, οδηγεί σε βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη, δημοσιονομικές πιέσεις, μεγαλύτερη ανάγκη για φροντίδα ηλικιωμένων και περαιτέρω μείωση της γονιμότητας. Ωστόσο, η Κίνα δεν είναι καθόλου μόνη. «Από μια ευρύτερη πολιτική σκοπιά, η εμπειρία της Κίνας υπογραμμίζει μια παγκόσμια πρόκληση: πώς να προσαρμόσουμε τα μοντέλα ανάπτυξης, τα συστήματα πρόνοιας και την οικογενειακή πολιτική στις πραγματικότητες των γηρασκόμενων κοινωνιών», αναφέρει η έκθεση.
