Ένα μουσικό έργο που κάποτε θεωρούνταν «αδύνατο» να αποδοθεί, μπορεί να γίνει πλέον σταθερό στο ρεπερτόριο, όπως συνέβη με κλασικά κομμάτια όπως το “Tristan und Isolde”, το “Πρώτο Κοντσέρτο για Πιάνο” του Τσαϊκόφσκι και η “Ένατη Συμφωνία” του Μπετόβεν. Ωστόσο, όταν η Μπάρμπαρα Χάνιγκαν, η ατρόμητη υψίφωνος με πάνω από 100 παγκόσμιες πρεμιέρες στο ενεργητικό της, παραδέχεται ότι ένα έργο την έφερε κοντά στο να την «παραλύσει» από πανικό κατά τη διάρκεια μιας πολυετούς μελέτης, τότε την πιστεύεις.
Εμπνευσμένο από το εθνικό έπος της Φινλανδίας, το “Kalevala”, το “Jumalattaret” του Τζον Ζορν, δεν είναι απλώς ένας κύκλος τραγουδιών, αλλά μια μουσική απόδοση, που επικαλείται μια σειρά από πνεύματα και θεές μέσω του ήχου. Η τραγουδίστρια μεταμορφώνεται από περσόνα σε περσόνα, με υλακές, θρηνητικές κραυγές, λαρυγγικές βοές και φωνές, άλλοτε σταθεροποιημένη και άλλοτε ελεύθερη από το πιάνο (που εδώ ερμήνευσε ο Μπερτράν Σαμαγιό), ενός πανταχού παρόντος βοηθού μάγου.
Στο χαρτί, ακούγεται σαν πρωτοτυπία, ένα τσίρκο για σολίστες υψηλού κινδύνου, αλλά στην ερμηνεία της Χάνιγκαν, ήταν παράξενη μουσική μαγεία: λυρική, αρχέγονη, εκθαμβωτικά όμορφη. Η παρτιτούρα του Ζορν του 2012, συλλέγει όλη την ιστορία της μουσικής – παραδοσιακά τραγούδια και ροκ ρυθμούς, ψαλμωδίες και την τζαζ σκατ φωνητική – πριν τα θρυμματίσει σε αστραφτερά ηχητικά θραύσματα. Η στενή συνεργασία μεταξύ του κρουστικού πιάνου του Σαμαγιό και των ελεύθερων φωνών της Χάνιγκαν, δημιούργησε μια συναρπαστική ακρόαση. Θαυμάζεις τους ήχους, όχι τα κατορθώματα, ακόμα κι αν τα τελευταία ήταν μνημειώδη.
Τι προγραμματίζει κανείς δίπλα σε τέτοια μουσική μοναδικότητα; Το “Chants de Terre et de Ciel” του Μεσσιάν (1938), το δεύτερο από τα μόλις τρία μεγάλα έργα του συνθέτη για φωνή και πιάνο, μοιράζεται την πνευματική έκσταση του Ζορν, απαντώντας στο «αιώνιο θηλυκό» με τον αυστηρά αρσενικό Θεό του Καθολικισμού. Είναι ο «τόπος προτίμησης» τόσο για τον Σαμαγιό, του οποίου το πιάνο φαίνεται να μιλάει με γαλλικές φωνηεντικές, όσο και για τη Χάνιγκαν, η οποία χάιδευε τα κείμενα του Μεσσιάν με σχεδόν ανάρμοστη οικειότητα, παίζοντας μαζί τους, αφήνοντάς τα να διαπεράσουν το απαλά λικνιζόμενο σώμα της.
Μαζί, οδήγησαν το κοινό που γέμισε την αίθουσα (ποιος άλλος θα μπορούσε να γεμίσει μια τέτοια ρεπερτορίου σε Σάββατο βράδυ, ή να τους κρατήσει τόσο καθηλωμένους;) στην εμπιστοσύνη τους, εκθέτοντας την οικειότητα αντί για την μουσική ακρότητα ενός κύκλου που γιορτάζει τη γέννηση του γιου του συνθέτη. Η αλλόκοτη ικανότητα της Χάνιγκαν να ανανεώνει όχι μόνο τον ήχο της, αλλά και τη φυσικότητά της, συνεχίστηκε εδώ – τώρα ως παιχνιδιάρικη, φλύαρη αθωότητα για το “Danse du Bébé-Pilule”, τώρα ως άπειρα τρυφερή σε ερωτικό τραγούδι “Bail avec Mi”. Η μακρά σιωπή μετά το χαρμόσυνο φινάλε “Résurrection” είπε περισσότερα από την παρατεταμένη υπόκλιση που ακολούθησε. Το χειροκρότημα είναι για μια παράσταση. Αυτό ήταν κάτι πιο κοντά σε μια εξομολόγηση.
