Το 1969, ο πρωτοπόρος δημιουργός ντοκιμαντέρ William Greaves εξέφραζε την οργή του για τα ρατσιστικά στερεότυπα που αναπαρήγαγαν οι λευκοί παραγωγοί του αμερικανικού κινηματογράφου. «Κατάλαβα ότι αν δεν αρχίζαμε εμείς οι μαύροι να παράγουμε πληροφορία για την οθόνη και την τηλεόραση, η εικόνα μας θα παρέμενε πάντα διαστρεβλωμένη», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά. Τρία χρόνια αργότερα, ξεκίνησε την καταγραφή αυτού που θεωρούσε το σημαντικότερο υλικό της καριέρας του: ένα ντοκιμαντέρ που συγκέντρωνε επιζώντες της Αναγέννησης του Χάρλεμ, προκειμένου να αποτιμήσουν το κίνημα που είχαν χτίσει μισό αιώνα νωρίτερα.
Περισσότερα από 50 χρόνια μετά, το ντοκιμαντέρ «Once Upon a Time in Harlem» κάνει επιτέλους την παγκόσμια πρεμιέρα του στο τμήμα «Directors’ Fortnight» του Φεστιβάλ των Καννών. Το έργο ολοκληρώθηκε από τον γιο του σκηνοθέτη, David, και την εγγονή του, Liani, καθώς ο William Greaves έφυγε από τη ζωή το 2014. Το ντοκιμαντέρ περιστρέφεται γύρω από ένα κοκτέιλ πάρτι που φιλοξένησε ο Greaves στο αρχοντικό του Duke Ellington στο Χάρλεμ, τον Αύγουστο του 1972, σε μια προσπάθεια να διασωθούν οι φωνές καλλιτεχνών, συγγραφέων και μουσικών που μεταμόρφωσαν την αφροαμερικανική κουλτούρα της δεκαετίας του 1920.
Μεταξύ των παρευρισκόμενων ήταν ο ζωγράφος Aaron Douglas, ο συγγραφέας Richard Bruce Nugent, ο ποιητής Arna Bontemps, οι μουσικοί Eubie Blake και Noble Sissle, ο φωτογράφος James Van Der Zee και η Ida Mae Cullen. Για τέσσερις ώρες, ο Greaves κατέγραφε τις συζητήσεις τους, οι οποίες κυμαίνονταν από έντονες διαφωνίες για την πολιτική και την κληρονομιά τους μέχρι συγκινητικές αναμνήσεις.
Ο David Greaves, ο οποίος συμμετείχε στα γυρίσματα ως εικονολήπτης σε ηλικία 22 ετών, υπογραμμίζει τη διαχρονικότητα του υλικού. Στη διάρκεια της επεξεργασίας, παρατήρησε εκπληκτικές ομοιότητες σε θέματα που απασχολούν ακόμα και σήμερα, από τις συζητήσεις για τη φυλετική ταυτότητα μέχρι τις γεωπολιτικές προεκτάσεις των συγκρούσεων, κάνοντας αναλογίες μεταξύ της έκκλησης του Haile Selassie το 1936 και της στάσης του Volodymyr Zelenskyy μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Το φιλμ αποτελεί μια ηχηρή απάντηση στις προσπάθειες διαγραφής της μαύρης ιστορίας από τον δημόσιο λόγο στις ΗΠΑ, μια μάχη που ο David Greaves παρακολουθεί με ανησυχία, σχολιάζοντας επικριτικά τις επιθέσεις του Donald Trump. Το υλικό, που αρχικά δεν είχε χρησιμοποιηθεί στο ντοκιμαντέρ «From These Roots» του 1974, ανακαλύφθηκε, αποκαταστάθηκε και ψηφιοποιήθηκε, προσφέροντας στο κοινό μια σπάνια ματιά στους μεγάλους διανοούμενους μιας εποχής που η ιστορία κινδύνευε να λησμονήσει.
