Η Μπιενάλε της Βενετίας αποτελεί κάθε δύο χρόνια το επίκεντρο του παγκόσμιου εικαστικού ενδιαφέροντος, λειτουργώντας ως ένας δείκτης των σύγχρονων τάσεων και ως ο μεγαλύτερος τόπος συνάντησης για την τέχνη. Φέτος, η διοργάνωση φιλοξενεί 99 χώρες, ανάμεσά τους τη Σομαλία και το Κατάρ, που συμμετέχουν για πρώτη φορά. Ωστόσο, το φεστιβάλ πραγματοποιείται στη σκιά της απώλειας της επιμελήτριας Koyo Kouoh, η οποία έφυγε από τη ζωή πριν από έναν χρόνο, έχοντας θέσει ως στόχο μια κεντρική έκθεση με τίτλο In Minor Keys, εστιασμένη στην «ενδυνάμωση».

Παρά την επιδίωξη για μια ήρεμη διοργάνωση, οι πολιτικές εντάσεις κυριάρχησαν από την πρώτη εβδομάδα. Η παρουσία της Ρωσίας προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με την ομάδα ακτιβιστών Pussy Riot να διαδηλώνει έξω από το ρωσικό περίπτερο, αναγκάζοντάς το να κλείσει προσωρινά. Παράλληλα, απεργιακές κινητοποιήσεις κατά της συμμετοχής του Ισραήλ οδήγησαν στο προσωρινό κλείσιμο σημαντικών περιπτέρων, όπως της Μεγάλης Βρετανίας, της Αυστρίας και της Γαλλίας.

Η θεματική της φετινής διοργάνωσης κινήθηκε σε ποικίλα μονοπάτια: από την κυριαρχία του γυναικείου γυμνού σε αρκετά έργα, που προκάλεσε συζητήσεις για τη σκοπιμότητά τους, μέχρι την ανάδειξη των θαλάσσιων στοιχείων, με το εντυπωσιακό έργο της χορογράφου Florentina Holzinger στο αυστριακό περίπτερο να κλέβει τις εντυπώσεις. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η χρήση οσμών σε πολλά εκθέματα –από τη μυρωδιά φρεσκοσκαμμένου τάφου στη Λευκορωσία έως τις μυρωδιές φαγητού στο έργο της Lydia Ourahmane–, μια τάση που αναδεικνύει την επιθυμία των καλλιτεχνών να προκαλέσουν πιο άμεσες αισθητηριακές αντιδράσεις.

Παρά την απουσία αναφορών στην τεχνολογία ή την τεχνητή νοημοσύνη στην κεντρική έκθεση, ορισμένα έργα εκτός του κύριου χώρου της Μπιενάλε ξεχώρισαν για τη δύναμή τους. Το βίντεο Canicula, που εξετάζει τη χρήση ηχητικών όπλων στη Σερβία, και οι προβολές του Arthur Jafa στο Ίδρυμα Prada, υπενθύμισαν τη σημασία της πολιτικής τέχνης. Η ολοκλήρωση της έκθεσης In Minor Keys άφησε πάντως μια αίσθηση ανολοκλήρωτου, καθώς η απουσία του οράματος της Koyo Kouoh ήταν αισθητή σε κάθε γωνιά της διοργάνωσης.


