Το Λευκό Οίκο παρουσίασε την Παρασκευή ένα σχέδιο εθνικής ασφάλειας, σηματοδοτώντας μια σαφή διεκδίκηση της αμερικανικής επιρροής στις Αμερικανικές ηπείρους. Η στρατηγική αυτή υπόσχεται να αποτρέψει μη-δυτικές δυνάμεις από το να ενισχύσουν τη θέση τους σε όλο το Δυτικό Ημισφαίριο, μια έμμεση αναφορά στην αυξανόμενη παρουσία της Κίνας στην περιοχή.
Με την ορολογία των ΗΠΑ, “Δυτικό Ημισφαίριο” αναφέρεται ευρέως στις Αμερικανικές ηπείρους, έναν γεωπολιτικό χώρο που για καιρό θεωρείται πεδίο επιρροής της Ουάσινγκτον. Αυτή η αντίληψη πηγάζει από το Δόγμα Μονρόε, μια πολιτική του 19ου αιώνα που προειδοποιούσε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις ενάντια στην ανάμειξη στις νεοσύστατες χώρες της Αμερικής.
Επικαλούμενο για δεκαετίες την αμερικανική εμπλοκή στη Λατινική Αμερική καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, το δόγμα αυτό καθόρισε το ημισφαίριο ως σφαίρα συμφερόντων της Ουάσινγκτον. Τώρα, η κυβέρνηση Trump ενημερώνει αυτό το πλαίσιο για μια νέα εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Η στρατηγική δηλώνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα “αρνηθούν στους μη-ηπειρωτικούς ανταγωνιστές τη δυνατότητα να τοποθετούν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές ικανότητες, ή να κατέχουν ή να ελέγχουν στρατηγικά ζωτικά περιουσιακά στοιχεία, στο Ημισφαίριό μας”, εισάγοντας αυτό που οι αξιωματούχοι ονομάζουν “Συνέπεια Trump” για την αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής σε όλη την περιοχή.
Ο Λευκός Οίκος περιέγραψε το Δυτικό Ημισφαίριο ως μέρος της “Ζώνης Ασφάλειας της Πατρίδας” της Αμερικής, αντιμετωπίζοντας τη σταθερότητα και την πολιτική ευθυγράμμιση των γειτονικών χωρών ως θέματα εθνικής άμυνας παρά διπλωματικής προτίμησης.
“Μη-ηπειρωτικοί ανταγωνιστές έχουν κάνει σημαντικές διεισδύσεις στο Ημισφαίριό μας, τόσο για να μας υπονομεύσουν οικονομικά στο παρόν, όσο και με τρόπους που μπορεί να μας βλάψουν στρατηγικά στο μέλλον”, αναφέρει το έγγραφο. “Το να επιτρέπουμε αυτές τις εισβολές χωρίς σοβαρή αντίδραση είναι ένα άλλο μεγάλο αμερικανικό στρατηγικό λάθος των τελευταίων δεκαετιών.”
Σύμφωνα με αυτό το πλαίσιο, η οικονομική εξάρτηση από αντίπαλες δυνάμεις γίνεται απειλή για την ασφάλεια που μπορεί να δικαιολογήσει αμερικανικά αντίμετρα, είτε οικονομικά είτε στρατιωτικά.
Το σχέδιο περιγράφει αυτό που ονομάζει στρατηγική “στρατολόγησης και επέκτασης”. Η Ουάσινγκτον σχεδιάζει να στρατολογήσει φιλικές κυβερνήσεις σε προσπάθειες για τον περιορισμό της μετανάστευσης, της διακίνησης ναρκωτικών και του οργανωμένου εγκλήματος, ενώ παράλληλα θα επεκτείνει τους οικονομικούς και αμυντικούς δεσμούς για να εμβαθύνει την αμερικανική επιρροή, κάτι που θεωρείται “ως προϋπόθεση της ασφάλειάς μας και της ευημερίας μας”.
Αναφέρει επίσης ότι η βοήθεια και οι συμμαχίες θα είναι “υπό την προϋπόθεση της σταδιακής αποδυνάμωσης της αντίπαλης εξωτερικής επιρροής”, από τον έλεγχο λιμανιών και υποδομών έως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία γενικότερα.
Η πολιτική αυτή βασίζεται σε μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Trump, καθώς η Ουάσινγκτον έχει κινηθεί επιθετικά για να ανατρέψει την κινεζική επιρροή σε όλη την περιοχή. Ο υπουργός Άμυνας, Pete Hegseth, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει μια ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην Αμερική.
Σε συνέντευξη Τύπου τον Απρίλιο, για παράδειγμα, όταν ο Hegseth επισκέφθηκε τον ομόλογό του στην Πόλη του Παναμά, ο υπουργός δήλωσε ότι, όπως και στον Ινδο-Ειρηνικό, την Ανατολική Ασία και τη Νότια Σινική Θάλασσα, το Πεντάγωνο “αντιστεκόταν στην κακόβουλη κινεζική επιρροή” στην περιοχή. “Και απλά λέγοντας ότι μια ισχυρή Αμερική που αποτρέπει αυτή την επιρροή στην αυλή μας, στο ημισφαίριό μας, είναι καλή για εμάς, καλή για τους εταίρους μας και δημιουργεί ευκαιρίες για την ελευθερία στο μέλλον”, δήλωσε αναφερόμενος στη Λατινική Αμερική.
Η συνεχής αμερικανική πίεση ώθησε την κυβέρνηση του Παναμά να επανεξετάσει τις παραχωρήσεις λιμένων της Hutchison με έδρα το Χονγκ Κονγκ και να αποσυρθεί από την πρωτοβουλία Belt and Road του Πεκίνου. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν χαιρετίσει αυτή την κίνηση ως την πρώτη μεγάλη νίκη του αναζωογονημένου ημισφαιρικού δόγματος.
Πιο νότια, η οικονομική μόχλευση έχει γίνει το κύριο διπλωματικό όπλο της Ουάσινγκτον. Στο Περού, η κυβέρνηση απείλησε με υψηλούς δασμούς σε προϊόντα που αποστέλλονται μέσω του κινεζο-λειτουργούμενου μεγάλου λιμανιού Chancay, ένα έργο υποδομής 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων χρηματοδοτούμενο από το Πεκίνο, το οποίο υπόσχεται να μεταμορφώσει το εμπόριο μεταξύ Νότιας Αμερικής και Ασίας.
Και στην Αργεντινή, ο πρόεδρος Javier Milei εξασφάλισε μια οικονομική ανάσα 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Ουάσινγκτον, αφού συμφώνησε να παγώσει κινεζικά-υποστηριζόμενα διαστημικά και τηλεπικοινωνιακά έργα. Έχει επίσης δεχθεί πίεση από την Ουάσινγκτον να τερματίσει συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με την Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας, μια ζωτικής σημασίας στήριξη για τη χώρα, με τα λιγοστά διεθνή της αποθέματα σε δολάρια, για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Ωστόσο, αυτή η πιο δυναμική προσέγγιση έχει δημιουργήσει τριβές, εκτός από αποτελέσματα. Στο Μεξικό, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει για νέα εμπορικά εμπόδια, εκτός εάν η κυβέρνηση ενισχύσει τους συνοριακούς ελέγχους και περιορίσει την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων από την Κίνα. Νέοι δασμοί χαλκού που επιβλήθηκαν στη Χιλή και το Περού για λόγους εθνικής ασφάλειας έχουν επίσης διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, δημιουργώντας αυτό που αναλυτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να είναι μια ακούσια συνέπεια, ωθώντας τους απογοητευμένους εξαγωγείς πιο κοντά στο Πεκίνο παρά μακριά του.
Το σχέδιο εθνικής ασφάλειας με εστίαση στην Κίνα είναι πρωτοφανές. Ο Evan Ellis, καθηγητής στο US Army War College και ειδικός στη Λατινική Αμερική, δήλωσε ότι παρόλο που το νέο έγγραφο εθνικής ασφάλειας δεν αφορά αποκλειστικά την Κίνα, είναι πρωτοφανές στον τρόπο που τοποθετεί το Πεκίνο στο επίκεντρο των ανησυχιών της Ουάσινγκτον στην άμεση γειτονιά της. Περιέγραψε ως την πρώτη φορά που μια αμερικανική στρατηγική έχει λεπτομερώς περιγράψει πώς η κυβέρνηση σκοπεύει να αντιμετωπίσει τις κινεζικές προόδους στην περιοχή. Ο Ellis δήλωσε ότι δεν θυμάται καμία προηγούμενη στρατηγική εθνικής ασφάλειας που να καθόριζε τόσο σαφώς πώς η Ουάσινγκτον θα αντισταθεί στις κινεζικές προόδους εδώ. “Μιλάει για συνεργασία με εταίρους για την αντίσταση σε αυτό χρησιμοποιώντας οικονομικά εργαλεία και άλλα πράγματα, συμπεριλαμβανομένης της πίεσης”, σημείωσε.
Παρόλο που το κείμενο αντανακλά στρατηγικό ανταγωνισμό με το Πεκίνο, ο Ellis παρατήρησε ότι αποφεύγει έναν τόνο Ψυχρού Πολέμου, εστιάζοντας αντ’ αυτού στην προστασία του άμεσου περιβάλλοντος της Ουάσινγκτον. Η προτεραιότητα, εξήγησε, δεν είναι ο παγκόσμιος ανταγωνισμός με την Κίνα, αλλά η αποτροπή εξωτερικών δυνάμεων από το να εγκαταστήσουν στρατιωτική παρουσία ή να αποκτήσουν έλεγχο στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων κοντά σε αμερικανικό έδαφος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το σχέδιο κωδικοποιεί μια βαθιά αλλαγή τόσο στο ύφος όσο και στην ουσία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, απομακρύνοντας την έμφαση από τις δημοκρατικές αξίες και την κοινή ευημερία προς μια πιο πραγματιστική εστίαση σε απτά συμφέροντα. Το αποτέλεσμα, πρόσθεσε, είναι μια “συνεργασία των πρόθυμων”, στην οποία οι ΗΠΑ συνεργάζονται με κυβερνήσεις που συνεργάζονται σε θέματα ασφάλειας και οικονομίας, ανεξαρτήτως πολιτικού προσανατολισμού. Ο Ellis περιέγραψε αυτή την προσέγγιση ως μια εννοιολογική ρήξη από δεκαετίες αμερικανικής ημισφαιρικής διπλωματίας. “Είναι μια θεμελιωδώς διαφορετική βάση για το πώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εμπλακούν από ό,τι έχετε δει πραγματικά από την αρχή της μεταπολεμικής περιόδου”, είπε, προσθέτοντας ότι ο ανταγωνισμός με την Κίνα έχει καταστήσει τέτοιον πραγματισμό αναπόφευκτο για τον Λευκό Οίκο.
