Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε δίνη, με την αντιπολίτευση και τις Ηνωμένες Πολιτείες να πιστεύουν ότι ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο χάνει τον έλεγχο. Φυσικά, το σενάριο της παραίτησής του ή της ανατροπής του από τον στρατό μοιάζει ολοένα και πιο πιθανό. Όμως, σύμφωνα με ανάλυση του περιοδικού Foreign Affairs, μια τέτοια εξέλιξη δεν εγγυάται ένα ομαλό πέρασμα στη δημοκρατία.
Ο αναλυτής Φιλ Γκάσονσημειώνει ότι οι πολυάριθμες διαδηλώσεις που έχουν καταπνιγεί βίαια τα προηγούμενα χρόνια καθιστούν δύσκολη την άμεση αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία έχει βραβευτεί με το Νόμπελ Ειρήνης, στηρίζει την πίεση προς τον Μαδούρο, θεωρώντας την πτώση του αναπόφευκτη. Ωστόσο, τονίζει ότι μια πλήρης εισβολή στη Βενεζουέλα δεν είναι απαραίτητη. «Είτε με συμφωνία είτε χωρίς, ο Μαδούρο θα φύγει», δηλώνει, πιστεύοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα “τελειώσει” αυτό που ο Μαδούρο ξεκίνησε. Μάλιστα, οι ανώτεροι αξιωματούχοι της Βενεζουέλας φέρονται να γνωρίζουν την πιθανότητα στοχευμένων αμερικανικών επιθέσεων με drones ή πυραύλους.
**Συνθήκες μη κατάλληλες για ομαλή μετάβαση**
Παρόλο που η πλειοψηφία των Βενεζουελάνων επιθυμεί την αποχώρηση του Μαδούρο, η ελπίδα ότι μια βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης θα φέρει άμεσα τη δημοκρατία είναι επικίνδυνη. Η χώρα είναι γεμάτη ένοπλες ομάδες που μπορεί να αντισταθούν στην κατάρρευση του καθεστώτος και να εμποδίσουν κάθε προσπάθεια αποκατάστασης του κράτους δικαίου.
Ακόμη κι αν το σύστημα του Μαδούρο είναι προβληματικό, ορισμένα μελλοντικά σενάρια μπορεί να είναι χειρότερα. Μια ισχυρή στρατιωτική ομάδα θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Μαδούρο, επιβάλλοντας ένα πιο καταπιεστικό ή λιγότερο αποτελεσματικό σύστημα. Επίσης, η πτώση του σημερινού προέδρου μπορεί να ενισχύσει τη δύναμη μη κρατικών ένοπλων ομάδων, όπως οι κολομβιανές πολιτοφυλακές και οι τοπικές συμμορίες, οι οποίες πιθανότατα θα αντιδράσουν σε οποιαδήποτε προσπάθεια επαναφοράς του κράτους δικαίου.
Για αυτό, οι διπλωματικές συνθήκες δεν ευνοούν την υποταγή του Μαδούρο, ο οποίος γνωρίζει ότι η παραμονή του στην εξουσία είναι η ασφαλέστερη επιλογή για τον ίδιο, δεδομένων των αμερικανικών και διεθνών δικαστικών διώξεων. Αντί λοιπόν να προσπαθούν να εξαναγκάσουν τον Μαδούρο σε παράδοση με τη βία, οι Αμερικανοί και η αντιπολίτευση θα πρέπει να εστιάσουν στη μοναδική στρατηγική που μπορεί να οδηγήσει σε μια ειρηνική και βιώσιμη μετάβαση: τις εκτεταμένες, διεθνώς υποστηριζόμενες διαπραγματεύσεις, όσο δύσκολες κι αν είναι.
Η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας δεν είχε πάντα μια σκληρή στάση, με την ηγεσία της να κυμαίνεται μεταξύ μετριοπαθών και σκληροπυρηνικών τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, η Ματσάδο, μαζί με άλλους δύο κορυφαίους πολιτικούς, απομακρύνθηκε από την μετριοπαθή ηγεσία για να ακολουθήσει αυτό που αποκάλεσαν «τον δρόμο προς την έξοδο».
**Οικονομική κατάσταση καταστροφική**
Αυτό οδήγησε σε μήνες διαδηλώσεων, στις οποίες ο Μαδούρο απάντησε με κατασταλτική εκστρατεία που στοίχισε τη ζωή 43 ανθρώπων. Το ίδιο σενάριο επαναλήφθηκε με άλλες διαδηλώσεις, οδηγώντας τη Ματσάδο στο συμπέρασμα ότι η ανατροπή του Μαδούρο απαιτεί εξωτερική στρατιωτική παρέμβαση.
Εν μέσω απειλών για αμερικανική επέμβαση, φόβου για καταστολή και έλλειψης εμπιστοσύνης στις κινήσεις της αντιπολίτευσης, η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει μια ασφυκτική οικονομική κρίση που επιδεινώνει την κατάσταση. Ο αναμενόμενος ετήσιος πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει το 700% το 2026, με τον κατώτατο μισθό να είναι λιγότερο από ένα δολάριο, σύμφωνα με τον αναλυτή.
Αυτές οι συνθήκες ωθούν ορισμένους Βενεζουελάνος να υποστηρίξουν οποιαδήποτε γρήγορη λύση για τον τερματισμό της διακυβέρνησης Μαδούρο, ακόμη και αν αυτή περιλαμβάνει βία. Ωστόσο, οποιαδήποτε απότομη προσπάθεια ανατροπής του σημερινού προέδρου μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικά αποτελέσματα, χωρίς να ενδυναμωθεί απαραίτητα η μετριοπαθής αντιπολίτευση.
Η ειρηνική και σταδιακή μετάβαση είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για την εξασφάλιση της δημοκρατίας στη Βενεζουέλα. Οποιαδήποτε προσπάθεια απομάκρυνσης του Μαδούρο με τη βία κινδυνεύει να πολλαπλασιάσει την καταπίεση και την οικονομική αναρχία, οδηγώντας σε μια μακροχρόνια ένοπλη σύγκρουση, αφήνοντας τη χώρα σε χειρότερη κατάσταση από ό,τι σήμερα.
Παρά την αποτυχία της αντιπολίτευσης να επιβάλει τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών, τα ουσιαστικά κέρδη που έχει σημειώσει τα τελευταία 25 χρόνια προήλθαν από διαπραγματεύσεις και εκλογές, όχι από βία. Διεθνείς συμφωνίες, όπως αυτές στο Μπαρμπάντος με την υποστήριξη της κυβέρνησης του προέδρου Τζο Μπάιντεν, βοήθησαν την αντιπολίτευση να πετύχει χειροπιαστά αποτελέσματα, όπως η νίκη της Ματσάδο στις προκριματικές εκλογές, παρά την άρνηση του Μαδούρο να αναγνωρίσει τα αποτελέσματα.
