Η Εθνοσυνέλευση της Βενεζουέλας ψήφισε την αποδέσμευση της χώρας από το Καταστατικό της Ρώμης, τη διεθνή συνθήκη που ίδρυσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ). Η απόφαση αυτή έρχεται ως αντίδραση στην έρευνα που διεξάγει το ΔΠΔ για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας κατά της κυβέρνησης του Προέδρου Nicolas Maduro, η οποία ξεκίνησε το 2023.
Το ανώτατο νομοθετικό σώμα της Βενεζουέλας, με ψήφους, αποδέχθηκε την πρόταση αποχώρησης, με τους βουλευτές να επικροτούν την κίνηση ως “απόδειξη και καταγγελία στον κόσμο της αχρηστίας και της υποτέλειας ενός θεσμού που θα έπρεπε να προστατεύει τους ανθρώπους”, σύμφωνα με δήλωση του προέδρου της Εθνοσυνέλευσης, Jorge Rodriguez. Ο Rodriguez, αδελφός της αντιπροέδρου της Βενεζουέλας και στενός σύμμαχος του Προέδρου Maduro, συνέδεσε την προσπάθεια του ΔΠΔ με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χώρα που δεν αναγνωρίζει τον Maduro ως πρόεδρο. “Εξυπηρετεί μόνο τα σχέδια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού”, δήλωσε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης και έχουν επανειλημμένα καταγγείλει τις προσπάθειες του ΔΠΔ να ερευνήσει κατηγορίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των πολιτών της και των συμμάχων της.
Η Βενεζουέλα είχε προσχωρήσει στο Καταστατικό της Ρώμης τον Οκτώβριο του 1998 και το νομοθετικό της σώμα είχε επικυρώσει τη συνθήκη τον Ιούνιο του 2000. Ο Maduro αναμένεται να υπογράψει τη νομοθεσία που θα ανακαλέσει την επικύρωση.
Η χώρα έχει απορρίψει τις κατηγορίες που έχουν απαγγελθεί ενώπιον του δικαστηρίου κατά της ηγεσίας της. Τον Νοέμβριο του 2021, το ΔΠΔ άνοιξε έρευνα κατά της κυβέρνησης Maduro για φερόμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, συμπεριλαμβανομένων βασανιστηρίων, σεξουαλικής βίας και άλλων πράξεων απάνθρωπης μεταχείρισης, ιδίως κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων κατά της κυβέρνησης το 2017. Η έρευνα αυτή είχε ανασταλεί προσωρινά, προκειμένου η Βενεζουέλα να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες εσωτερικά. Ωστόσο, το δικαστήριο τελικά επέτρεψε την επανέναρξη της έρευνας τον Ιούνιο του 2023, κρίνοντας τις προσπάθειες της Βενεζουέλας ανεπαρκείς.
Παρά τους ισχυρισμούς της Βενεζουέλας ότι “δεν υπήρξε συστηματική επίθεση κατά του άμαχου πληθυσμού και ότι δεν διαπράχθηκαν εγκλήματα”, πολλές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν κατηγορήσει την κυβέρνηση Maduro για εξωδικαστικές εκτελέσεις, παράνομες φυλακίσεις και βίαιες καταστολές κατά μελών της αντιπολίτευσης.
Το Καταστατικό της Ρώμης, στο οποίο ανήκουν 125 χώρες, αποτελεί το θεμελιώδες έγγραφο για το ΔΠΔ, ορίζοντας τη δικαιοδοσία του. Το δικαστήριο είναι αρμόδιο για τη δίωξη και εκδίκαση σοβαρών διεθνών εγκλημάτων, όπως εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, γενοκτονία και επίθεση. Ωστόσο, το ΔΠΔ έχει κατηγορηθεί για έλλειψη αποτελεσματικότητας, με μεγάλες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία να μην είναι μέλη.
Η απόφαση της Εθνοσυνέλευσης έρχεται επίσης σε αντίδραση με την πρόσφατη απόφαση του ΔΠΔ να κλείσει ένα γραφείο στην πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, την Καράκας. Το γραφείο είχε ιδρυθεί το 2024 για να διευκολύνει την έρευνα για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αλλά το ΔΠΔ ανακοίνωσε το κλείσιμό του την 1η Δεκεμβρίου, επικαλούμενο δυσκολίες στην επίτευξη “πραγματικής προόδου”. Η Βενεζουέλα αντέδρασε, κατηγορώντας το ΔΠΔ για έλλειψη συνεργασίας και “εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης για πολιτικούς σκοπούς”.
