Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, ανακοίνωσε μέσω social media ότι η Νότια Αφρική δεν θα λάβει πρόσκληση για τη φετινή σύνοδο της Ομάδας των 20 (G20) που θα διεξαχθεί στο Μαϊάμι της Φλόριντα. Σε ανάρτησή του, ο Trump επανέλαβε ψευδείς ισχυρισμούς ότι στη χώρα εκτυλίσσεται μια λευκή «γενοκτονία».
Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε ξανά ότι η Νότια Αφρική δεν θα λαμβάνει πλέον χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ, μια πολιτική που είχε ήδη εφαρμόσει νωρίτερα εντός του έτους. “Η Νότια Αφρική έχει αποδείξει στον κόσμο ότι δεν είναι χώρα άξια να είναι μέλος πουθενά”, έγραψε ο Trump. “Θα σταματήσουμε όλες τις πληρωμές και τις επιδοτήσεις σε αυτούς, άμεσα.”
Η ανάρτηση αυτή αποτελεί την τελευταία κλιμάκωση στην αντιπαράθεση του Trump με τη Νότια Αφρική, χώρα την οποία έχει κατηγορήσει για “σοκαριστική περιφρόνηση” προς τα δικαιώματα των λευκών Αφρικανέρ. Ειδικοί σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει καμία βάση για τους ισχυρισμούς του Trump περί “γενοκτονίας” των Αφρικανέρ στη χώρα. Παρόλα αυτά, ο Trump έχει επικαλεστεί επανειλημμένα αυτούς τους ισχυρισμούς ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση του Νοτιοαφρικανού ομολόγου του, Cyril Ramaphosa. Κατηγόρησε επίσης τα μέσα ενημέρωσης ότι αποτυγχάνουν να μεταφέρουν το μήνυμά του.
“Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής αρνείται να αναγνωρίσει ή να αντιμετωπίσει τις φρικτές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υφίστανται οι Αφρικανέρ, και άλλοι απόγονοι Ολλανδών, Γάλλων και Γερμανών εποίκων”, έγραψε ο Trump. “Για να το πούμε πιο απλά, σκοτώνουν λευκούς ανθρώπους και κατά το δοκούν τους κατάσχουν τις φάρμες τους. Ίσως, το χειρότερο από όλα, οι New York Times, που σύντομα θα κλείσουν, και τα Fake News Media δεν λένε λέξη ενάντια σε αυτή τη γενοκτονία.”
Οι τελευταίες δηλώσεις του Trump έρχονται μετά από ένα διπλωματικό επεισόδιο το Σαββατοκύριακο, που ανέδειξε την όλο και πιο τεταμένη φύση των σχέσεων ΗΠΑ-Νότιας Αφρικής. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι δύο χώρες διατηρούσαν σε γενικές γραμμές φιλικές σχέσεις. Οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αφρικής, μετά την Κίνα, με τις εμπορικές συναλλαγές να ανέρχονται σε περίπου 26,2 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία του 2024.
Ωστόσο, η σύνοδος κορυφής της G20 το περασμένο Σαββατοκύριακο στην πόλη Γιοχάνεσμπουργκ σηματοδότησε πόσο δραματικά έχουν αλλάξει οι σχέσεις των δύο χωρών. Η σύνοδος ήταν ένα σημαντικό γεγονός για την Αφρική στο σύνολό της, καθώς ήταν η πρώτη φορά που η ήπειρος φιλοξενούσε ηγέτες της G20. Παρότι οι ΗΠΑ είναι παραδοσιακά ένας σημαντικός παίκτης στην G20, αυτή τη φορά η κυβέρνηση Trump επέλεξε να μποϊκοτάρει τις διαδικασίες. Όχι μόνο ο Trump αρνήθηκε να παρευρεθεί, αλλά επίσης αρνήθηκε να στείλει οποιονδήποτε υψηλόβαθμο αξιωματούχο από την Ουάσινγκτον.
“Είναι απόλυτη ντροπή που η G20 θα διεξαχθεί στη Νότια Αφρική”, έγραψε σε ανάρτηση στις 7 Νοεμβρίου. “Κανένας Αμερικανός κυβερνητικός αξιωματούχος δεν θα παραστεί όσο συνεχίζονται αυτές οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.” Η G20 παραδοσιακά αποτελεί τόπο συνάντησης ηγετών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αφρικανική Ένωση και άλλες μεγάλες παγκόσμιες οικονομίες για τη συζήτηση τεχνολογίας, περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών και κοινής χρηματοοικονομικής ανάπτυξης.
Την επόμενη χρονιά, η σύνοδος έχει προγραμματιστεί να λάβει χώρα στο Μαϊάμι της Φλόριντα. Παραδοσιακά, ο οικοδεσπότης της συνόδου της G20 κλείνει τη συνεδρίαση χτυπώντας ένα ξύλινο σφυράκι και στη συνέχεια το παραδίδει σε αξιωματούχους από την επόμενη χώρα που θα φιλοξενήσει τη συνάντηση. Την Κυριακή, ο Πρόεδρος Ramaphosa δεν παρέδωσε το σφυράκι σε κανέναν. Ο Trump επιβεβαίωσε αναφορές την Τετάρτη ότι προσφέρθηκε να στείλει μέλος της πρεσβείας των ΗΠΑ για να παραλάβει το σφυράκι, αλλά ότι η προσφορά είχε απορριφθεί από την κυβέρνηση Ramaphosa ως προσβολή.
“Κατά το κλείσιμο της G20, η Νότια Αφρική αρνήθηκε να παραδώσει την Προεδρία της G20 σε έναν Ανώτερο Αντιπρόσωπο από την Πρεσβεία των ΗΠΑ, ο οποίος παρευρέθηκε στην Τελετή Λήξης”, έγραψε. “Ως εκ τούτου, κατόπιν οδηγίας μου, η Νότια Αφρική ΔΕΝ θα λάβει πρόσκληση για την G20 του 2026.”
Ο Ramaphosa κατά κύριο λόγο απέφυγε να αναφερθεί στην απουσία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της διάσκεψης της G20, τονίζοντας αντ’ αυτού την προώθηση της παγκόσμιας ενότητας και τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της ανισότητας. “Η Προεδρία μας στην G20 βασίστηκε στην πεποίθηση ότι ο κόσμος χρειάζεται περισσότερη αλληλεγγύη, ισότητα και βιωσιμότητα”, έγραψε ο Ramaphosa στα social media την Τρίτη. “Ενώ κάποιοι επιδίωξαν να δημιουργήσουν διαίρεση και πόλωση μεταξύ των εθνών, ενισχύσαμε την κοινή μας ανθρωπιά. Προωθήσαμε τη συνεργασία και την καλή θέληση. Πάνω απ’ όλα, επιβεβαιώσαμε ότι οι κοινοί μας στόχοι υπερτερούν των διαφορών μας.”
Οι ολοένα και πιο εχθρικές σχέσεις μεταξύ της Νότιας Αφρικής και των ΗΠΑ ξεκίνησαν νωρίς στη δεύτερη θητεία του Trump ως προέδρου. Στις 7 Φεβρουαρίου, ο Trump εξέδωσε εκτελεστική πράξη καταδικάζοντας τη Νότια Αφρική για φερόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των λευκών Αφρικανέρ και δηλώνοντας ότι κάθε βοήθεια και υποστήριξη προς τη χώρα θα σταματούσε.
Για το οικονομικό έτος 2023, η αμερικανική βοήθεια προς τη Νότια Αφρική ανερχόταν σε περίπου 441,3 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με κυβερνητικά στατιστικά στοιχεία. Για το οικονομικό έτος 2024, το οποίο έχει αναφερθεί μόνο μερικώς προς το παρόν, το σύνολο αυξήθηκε σε περίπου 581 εκατομμύρια δολάρια. Στην απόφαση του Φεβρουαρίου, ο Trump έδωσε επίσης οδηγίες στις αμερικανικές κυβερνητικές υπηρεσίες να βοηθήσουν στην επανεγκατάσταση Αφρικανέρ ως “πρόσφυγες” στις ΗΠΑ.
Επανέλαβε αυτό το κάλεσμα στα τέλη Οκτωβρίου, όταν έθεσε το χαμηλότερο όριο εισδοχής προσφύγων στην ιστορία των ΗΠΑ. Από τις 7.500 διαθέσιμες θέσεις για πρόσφυγες, η διοίκηση Trump ζήτησε η πλειοψηφία να “κατανεμηθεί μεταξύ Αφρικανέρ από τη Νότια Αφρική” και άλλων “θυμάτων παράνομης ή άδικης διάκρισης”. Τον Μάιο, ο Trump υποδέχθηκε επίσης τον Ramaphosa στον Λευκό Οίκο, όπου προσπάθησε να αντιμετωπίσει τον Νοτιοαφρικανό ηγέτη με κατηγορίες για γενοκτονία στη χώρα του. Κάποιοι επικριτές έχουν παρομοιάσει τη συνάντηση με “ενέδρα”.
Ο Ramaphosa, από την πλευρά του, έχει αρνηθεί επανειλημμένα τις κατηγορίες. Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους σχετικά με τον μποϊκοτάζ της G20 από τις ΗΠΑ φέτος, απάντησε λακωνικά: “Η απουσία τους είναι δική τους απώλεια.”
