Η Νότια Αφρική ετοιμαζόταν να γράψει ιστορία, φιλοξενώντας την πρώτη σύνοδο κορυφής της G20 στο αφρικανικό έδαφος. Η Πρετόρια φιλοδοξούσε η διοργάνωση αυτή να αποτελέσει μια κομβική στιγμή, αναδεικνύοντας τον διττό της ρόλο ως μέλος των BRICS και ταυτόχρονα ως πολύτιμος εμπορικός εταίρος της Δύσης, και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, λίγες μόλις ημέρες πριν την έναρξη, οι ελπίδες για μια εορταστική ατμόσφαιρα δίνουν τη θέση τους στην αγωνία, καθώς η απόφαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να μποϊκοτάρει πλήρως τη σύνοδο, έριξε βαριά σκιά.
Αρχικά, αναμενόταν ότι ο Αντιπρόεδρος Mike Pence θα εκπροσωπούσε τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Τραμπ αιφνιδίασε, δηλώνοντας ότι η Αμερική θα απέχει εντελώς, χαρακτηρίζοντας μάλιστα «ντροπή» τη διεξαγωγή της G20 στη Νότια Αφρική και αναφερόμενος σε ψευδείς ισχυρισμούς περί μαζικών δολοφονιών λευκών στη χώρα. Η απάντηση του Νοτιοαφρικανού προέδρου, Cyril Ramaphosa, ήταν αιχμηρή: «Εσείς θα χάσετε».
Η πρόσφατη ιστορία των διμερών σχέσεων ΗΠΑ-Νότιας Αφρικής χαρακτηρίζεται από μια ατέρμονη σειρά εντάσεων, που ξεκινούν από τη χορήγηση ασύλου σε Νοτιοαφρικανούς λευκούς και φτάνουν μέχρι την απέλαση πρεσβευτών, την επιβολή δασμών και εμπορικούς πολέμους. Η απουσία του Τραμπ από τη σύνοδο της G20 στην Πρετόρια έρχεται να επισφραγίσει αυτή την περίοδο αναταραχών.
Επιπλέον, οι σχέσεις επιδεινώθηκαν περαιτέρω τον Φεβρουάριο, όταν η κυβέρνηση Τραμπ πάγωσε σχεδόν όλες τις αμερικανικές βοήθειες προς τη Νότια Αφρική, άνω των 350 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, επικαλούμενη «φυλετικές διακρίσεις κατά των λευκών Afrikaners» και το νέο νόμο περί απαλλοτρίωσης γης. Την ίδια περίοδο, η Πρετόρια είχε προσφύγει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την ισραηλινή γενοκτονία. Στις 14 Μαρτίου 2025, οι ΗΠΑ κήρυξαν ανεπιθύμητο πρόσωπο τον πρεσβευτή της Νότιας Αφρικής στην Ουάσινγκτον, Ibrahim Rasool, με αόριστες κατηγορίες για υποστήριξη της κίνησης MAGA.
Παρά τις εντάσεις, ο πρόεδρος Ramaphosa επέμεινε, επισκεπτόμενος τον Λευκό Οίκο τον Μάιο του 2025, με στόχο την επανεκκίνηση των σχέσεων. Ωστόσο, η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία, όταν ο Τραμπ παρουσίασε βίντεο που ισχυριζόταν ότι η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση υποστήριζε «γενοκτονία» εναντίον λευκών αγροτών. Μέχρι τον Ιούλιο, οι οικονομικές πιέσεις αυξήθηκαν, με την Ουάσινγκτον να επιβάλλει δασμούς 30% σε όλες τις εξαγωγές της Νότιας Αφρικής.
Η χώρα του Φωτός, με την απουσία του Τραμπ, αντιμετωπίζει επίσης την πρόκληση της Κίνας, η οποία επεκτείνει την επιρροή της. Η παρουσία Κινέζων τεχνικών σε νοτιοαφρικανική στρατιωτική βάση προκάλεσε ανησυχίες στην Ουάσινγκτον. Επιπλέον, η απουσία των ΗΠΑ από ένα κρίσιμο έργο σπάνιων γαιών στη Νότια Αφρική, ζωτικής σημασίας για την παραγωγή ηλεκτρονικών, αυτοκινήτων και όπλων, θέτει σε κίνδυνο την προσπάθεια των ΗΠΑ να ανταγωνιστούν την Κίνα.
Η πλήρης αποχή της Ουάσινγκτον από τη σύνοδο κορυφής της G20 στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα, όχι μόνο για τη βαθιά κρίση στις διμερείς σχέσεις, αλλά και ως μια συμβολική πλήξη. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της G20 που μια χώρα-μέλος φιλοξενεί τη σύνοδο χωρίς καμία αμερικανική παρουσία. Η στάση του Τραμπ, που εστιάζει σε διμερείς συμφωνίες, αδιαφορώντας για τους πολυμερείς διεθνείς θεσμούς, όπως φαίνεται από την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ, τον ΠΟΥ, την UNESCO και τη συμφωνία του Παρισιού, υπογραμμίζει μια νέα πραγματικότητα στις διεθνείς σχέσεις.
