Μετά την ανάληψη της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, οι συνδέσεις μεταξύ καπιταλισμού, λευκής υπεροχής και ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Αυτές αναδεικνύονται μέσα από τις εφόδους της ICE, οι οποίες θυμίζουν σύγχρονες περιπολίες σκλάβων, διεθνείς εγκληματικές επιχειρήσεις όπως η απαγωγή του Προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, καθώς και την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο “γενοκτονικό” σχέδιο του Ισραήλ στη Γάζα, που αποτελεί ένα δικομματικό πείραμα των ΗΠΑ και πολυεθνικών εταιρειών.
Η αυξανόμενη κατανόηση ότι οι λαοί του Παγκόσμιου Νότου, μαζί με τους Μαύρους, τους αυτόχθονες και άλλους Λαούς Χρώματος (BIPOC) εντός του ιμπεριαλιστικού κέντρου, αντιμετωπίζουν έναν κοινό εχθρό, έχει δώσει ώθηση σε ένα αντιαποικιακό, επαναστατικό κίνημα που δεσμεύεται για ριζική μεταμόρφωση.
Και τότε, η δημοσιοποίηση των αρχείων Epstein πλημμύρισε τον δημόσιο διάλογο.
**Epstein και τα ΜΜΕ**
Ο Τζέφρι Epstein, χρηματιστής, καταδικάστηκε για σεξουαλικά εγκλήματα εις βάρος ανηλίκων. Μετά από νέες ομοσπονδιακές κατηγορίες το 2019, πέθανε στη φυλακή (επίσημα αυτοκτονία). Η υπόθεση πυροδότησε δημόια οργή για την ατιμωρησία της άρχουσας τάξης, εστίασε τα μέσα ενημέρωσης σε δυσάρεστες συνδέσεις μεταξύ πολιτικών και επιχειρηματικών κύκλων, και οδήγησε σε πληθώρα συνωμοσιολογικών αφηγήσεων περί συγκάλυψης.
Η υπόθεση Epstein έγινε πολύ περισσότερο από μια ποινική δίκη. Αντανακλά μια συμβολική αποκάλυψη της ατιμωρησίας της άρχουσας τάξης και της συγκεντρωμένης εξουσίας, καθώς και ένα θέαμα διαφθοράς μέσα σε μια αυτοκρατορία σε βαθιά κρίση και παρακμή.
Η υπόθεση Epstein αποκάλυψε την εγκληματικότητα της άρχουσας τάξης, ενώ ταυτόχρονα εκτόπισε τη δομική λογοδοσία.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι “θέαμα” δεν σημαίνει “ψεύτικο”, αλλά την οργάνωση της πολιτικής μέσω συμβολικού δράματος που εκτοπίζει τη δομική πολιτική ανάλυση. Με το θέαμα, οι κοινωνικές αντιφάσεις (ανισότητα, κοινωνικές κρίσεις και αστάθεια) δραματοποιούνται αντί να αμφισβητούνται δομικά.
Η επίμονη εστίαση των μέσων ενημέρωσης και του κοινού στα αρχεία Epstein, ειδικά καθώς η δημοσιοποίησή τους προχωρά με ελάχιστη λογοδοσία και συνεχείς αφηγήσεις που δυσφημούν και απομονώνουν τα θύματα, λειτουργεί λιγότερο ως λογοδοσία και περισσότερο ως πολιτική εκτροπή από συστημικές αδικίες: ρατσισμό, καπιταλισμό, την αύξηση του αστυνομικού κράτους και τη συνεχιζόμενη διεθνή ατιμωρησία.
Ακόμα πιο ανησυχητικό, σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα στην διάβρωση της δημοκρατίας και στην εδραίωση επεκτατικού, πολεμοχαρούς φασισμού.
**Φασιστικό Θέαμα**
Στο έργο του Walter Benjamin, Hannah Arendt, Guy Debord, Umberto Eco και άλλων, το φασιστικό θέαμα περιλαμβάνει την αντιδιανοητική και συναισθηματικά καθοδηγούμενη μαζική κινητοποίηση γύρω από απλά ηθικά δυαδικά σχήματα (αθώος λαός εναντίον διεφθαρμένης άρχουσας τάξης), όπου η δράση λατρεύεται ενώ η σκέψη περιφρονείται· την αντικατάσταση θεσμικών διαδικασιών με συμβολική εικόνα και δράμα· και μυθικές αφηγήσεις περί εθνικής παρακμής και αναγέννησης. Ο πολιτικός θεωρητικός Roger Griffin αποκαλεί αυτή την αναγέννηση “παλινογενετικό υπερεθνικισμό”, δηλαδή καταστροφή ως προϋπόθεση για αναγέννηση.
Η λειτουργία του θεάματος είναι να υπονομεύει την τεκμηριωμένη ανάλυση και την αντίσταση στην καταπίεση με συναίσθημα – οργή, αηδία, απόγνωση και αδυναμία.
Οι θεωρίες συνωμοσίας αποτελούν τη μηχανή αφήγησης του θεάματος. Μετατρέπουν τη συστημική κρίση και την κοινωνική αστάθεια σε απλές, συναισθηματικά συναρπαστικές ιστορίες παραβίασης κοινωνικών ταμπού, με επίκεντρο κρυφούς και απρόσιτους εχθρούς, θέτοντας τις βάσεις για να προωθηθούν αυταρχικές λύσεις ως αναγκαίες, ακόμη και λυτρωτικές.
Όταν η συστημική βία γίνεται ορατή, αλλά η λογοδοσία απουσιάζει, η δημόσια οργή συχνά αναζητά εξήγηση μέσω εξατομικευμένων και συνωμοσιολογικών αφηγήσεων αντί για συστημική ανάλυση.
Εν μέσω αυξανόμενης δυσπιστίας και διαφθοράς στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και της ανόδου αυτοδιοικούμενων και εναλλακτικών οικοσυστημάτων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι θεωρίες συνωμοσίας γύρω από την υπόθεση Epstein έχουν ανθίσει: Ισχυρισμοί για μυστικές παγκόσμιες σπείρες που εμπλέκονται σε ανήθικη σεξουαλική εγκληματικότητα, τελετουργικές φαντασιώσεις που περιλαμβάνουν ανθρώπινες θυσίες, κανιβαλισμό και αρχαίες συμβολικές δομές, καθώς και ρητά ρατσιστικές και αντισημιτικές τροπές για κρυφούς κυβερνήτες, μεταξύ άλλων.
Θεωρίες σαν αυτές, είτε αληθινές, εν μέρει αληθινές ή ψευδείς, δεν είναι νέες. Τα φασιστικά κινήματα ιστορικά κινητοποιήθηκαν γύρω από την ιδέα ότι το έθνος διαβρώνεται κρυφά από μια εκφυλισμένη άρχουσα τάξη, με μια ριζική κάθαρση απαραίτητη για την επιστροφή σε ένα δίκαιο μονοπάτι.
Αυτές οι αφηγήσεις δεν αποκαλύπτουν ένα διεφθαρμένο σύστημα· το κρύβουν και το μυθοποιούν. Με την εντυπωσιακή προβολή της διαφθοράς σε μύθο και την παροχή σαφών, αν και απρόσιτων, στόχων για τη δημόσια οργή, εκτοπίζουν την αυστηρή αντιαποικιακή και υλική ανάλυση της συστημικής εκμετάλλευσης, της απληστίας και της κρατικής βίας, με μια συλλογική αυταρχική λαχτάρα για έναν ισχυρό άνδρα και την καταστολή της διαφωνίας για την αποκατάσταση της τάξης.
**Το Μεγάλο Θέαμα: Πόλεμος**
Όταν η πολιτική γίνεται θέατρο αντί για συλλογική πρόοδο που εξαρτάται από τη λογοδοσία, τη μεταμόρφωση ή τη μεταρρύθμιση, η κρίση γίνεται συναισθηματικό δράμα. Το δράμα απαιτεί λύση (εσωτερική διευθέτηση) ή κλιμάκωση, και η κλιμάκωση αναπόφευκτα βρίσκει την έκφρασή της σε εξωτερικευμένο πόλεμο, στον οποίο το έθνος εκτελεί ένα grand spectacle ενότητας και θυσίας στη μεγαλύτερη δυνατή σκηνή.
Ο πόλεμος λειτουργεί ως σταθεροποιητική δύναμη όταν οι εσωτερικές αντιφάσεις δεν μπορούν να επιλυθούν μέσω συλλογικής κινητοποίησης. Με τις στολές και τις παρελάσεις του, ο πόλεμος διοχετεύει τη δυσαρέσκεια ενώνοντας έναν κατακερματισμένο, οργισμένο πληθυσμό εναντίον ενός εξωτερικευμένου εχθρού, μετατρέποντας τη δίκαιη οργή για τη βία, την καταπίεση και την απληστία μιας άρχουσας τάξης σε κατασκευασμένη ενότητα, ηρωισμό και νόημα μέσω της βίας εναντίον “του άλλου”.
Αυτές οι δυναμικές, που περιγράφηκαν από τον Benjamin δεκαετίες πριν, μοιάζουν ανησυχητικά οικείες στη σημερινή στιγμή, συμπεριλαμβανομένου του θεάματος γύρω από το σκάνδαλο Epstein.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εξωτερική σύγκρουση λειτουργεί όχι μόνο ως πολιτική, αλλά ως συναισθηματική ενοποίηση, ανακατευθύνοντας την εσωτερική απογοήτευση προς έναν συλλογικό εθνικό σκοπό.
Οι φασιστικές δυνάμεις αξιοποιούν τέτοια θεάματα για να αποσπάσουν την προσοχή και να κινητοποιήσουν, και το πράττουν ήδη· επιταχύνοντας την αποδόμηση ό,τι έχει απομείνει από την αμερικανική δημοκρατία και τη μεταπολεμική διεθνή τάξη, για να αντικατασταθεί από ένα σύστημα που κυβερνάται από τη δύναμη και το αδιαμφισβήτητο ατομικό συμφέρον.
Η πολιτική του θεάματος δεν απαιτεί πίστη σε συγκεκριμένους ηγέτες, αλλά στην συναισθηματική αφήγηση που ενσαρκώνουν, καθιστώντας μεμονωμένες φιγούρες τελικά αναλώσιμες.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, ακόμη και ο Τραμπ θα μπορούσε να απορριφθεί, να θυσιαστεί για να ανοίξει ο δρόμος για έναν “καθαρότερο” λευκό άνδρα ηγέτη (Vance; Pence; Carlson;) που υπόσχεται να καθαρίσει την άρχουσα τάξη και κατ’ επέκταση τους “χειριστές” της στο εξωτερικό (εχθρούς όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν ή ακόμα και συμμάχους όπως το Ισραήλ και η Ευρώπη, η τελευταία ήδη να απειλείται από τον Τραμπ), από τα δυσάρεστα στοιχεία της, ειδικά αν το “βαρύ φορτίο” του Τραμπ με τον Epstein αποδειχθεί πολιτικά ανεπανόρθωτο.
Αντίθετα, η απελευθέρωση και η συμφιλίωση, και το τέλος της καπιταλιστικής καταπίεσης, με τη συνοδευτική της γενοκτονική βία και την πλανητική καταστροφή, απαιτούν ένα σταθερό δομικό πλαίσιο ευθυγραμμισμένο με ευρύτερες αριστερές, αντιρατσιστικές και αντιαποικιακές αρχές. Ένα τέτοιο πλαίσιο δίνει προτεραιότητα στη συστημική μεταμόρφωση έναντι του θεάματος. Υπό αυτό το πρίσμα, το σκάνδαλο Epstein δεν αντιμετωπίζεται ως η ίδια η ασθένεια, αλλά ως σύμπτωμα της εγγενούς διαφθοράς του καπιταλισμού.
