Η κρίση προσιτής κατοικίας αποτελεί πλέον κεντρικό ζήτημα για τις κυβερνήσεις των ισχυρότερων κρατών της Δύσης, καθώς η αδυναμία πρόσβασης σε ένα σπίτι εξελίσσεται σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα. Από το Λονδίνο έως το Τορόντο και από το Βερολίνο έως το Σίδνεϊ, οι αυξήσεις στα ενοίκια και τις τιμές των ακινήτων έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τους μισθούς, αφήνοντας τους νέους εκτός αγοράς και αναγκάζοντας τα κράτη να αποφασίσουν αν το σπίτι είναι βασική ανάγκη ή επενδυτικό προϊόν.
Σύμφωνα με την Leilana Farha, παγκόσμια διευθύντρια του οργανισμού THE SHIFT, η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο οποίος αποδυνάμωσε τις δημόσιες επενδύσεις στην κοινωνική κατοικία. Στις ΗΠΑ, οι τιμές των ακινήτων σε σχέση με το εισόδημα έφτασαν στο 5,0 το 2024, από 4,1 που ήταν το 2019, ενώ τη δεκαετία του 1990 ο μέσος όρος κυμαίνονταν στο 3,2. Παράλληλα, τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) δείχνουν ότι οι δημόσιες επενδύσεις για την ανάπτυξη κατοικιών μειώθηκαν κατά 90% μεταξύ 2009 και 2026.
Η μετατόπιση της πολιτικής από την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών προς τα φορολογικά κίνητρα για ιδιώτες επέτρεψε σε θεσμικούς επενδυτές να κυριαρχήσουν στην αγορά. Όπως επισημαίνει το Leibniz Institute for Research on Society and Space (IRS), οι επενδυτές αυτοί συχνά εκμεταλλεύονται την έλλειψη στέγης για να αυξήσουν τα κέρδη τους, συμβάλλοντας στην εκτόξευση των εξόδων στέγασης.
Σε μια προσπάθεια αναστροφής αυτής της τάσης, ο Donald Trump υπέγραψε τον Ιανουάριο του 2026 εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Σταματώντας τη Wall Street από το να ανταγωνίζεται τους αγοραστές κατοικιών της Main Street», το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα θεσμικών επενδυτών να αγοράζουν μονοκατοικίες. Αντίστοιχες νομοθετικές πρωτοβουλίες λαμβάνονται και σε άλλες χώρες, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, όπου τέθηκαν σε ισχύ νέοι νόμοι για τα δικαιώματα των ενοικιαστών, τερματίζοντας τις εξώσεις χωρίς υπαιτιότητα του ενοικιαστή. Οι ειδικοί τονίζουν πως η λύση δεν έγκειται μόνο στην οικοδόμηση νέων κτιρίων, αλλά στην επαναφορά της στέγασης ως θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος.
