Από τις αιματηρές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα στο Ιράν μεταξύ 8 και 10 Ιανουαρίου, έχει ξεσπάσει έντονη διαμάχη σχετικά με τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων. Ενώ η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι **3.117 άνθρωποι** έχασαν τη ζωή τους, συμπεριλαμβανομένων αμάχων και μελών των δυνάμεων ασφαλείας, εκτιμήσεις εκτός της χώρας τοποθετούν τον αριθμό μεταξύ 5.000 και 36.500.
Αυτή η ευρεία απόκλιση δεν αποτυπώνει μόνο την εξαιρετική δυσκολία επαλήθευσης των αναφορών, αλλά υποδηλώνει και μια συντονισμένη προσπάθεια εκμετάλλευσης του αριθμού των θυμάτων για τη δημιουργία παγκόσμιας συναίνεσης υπέρ μιας επίθεσης στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα, με παραπλανητική ρητορική, υποβαθμίζεται ο επίσημος αριθμός νεκρών από τη γενοκτονία στη Γάζα.
Από την αρχή των διαδηλώσεων, παρατηρείται ένας αγώνας δρόμου για την εκτίμηση και αναφορά των απωλειών – κάτι που ονομάζω «Ολυμπιακοί Αγώνες Θανάτου».
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων με εστίαση στο Ιράν, υπό την καθοδήγηση αντιφρονούντων ακτιβιστών, έχουν εξετάσει κάθε είδους αποδεικτικό στοιχείο και μαρτυρία για να επαληθεύσουν τον αριθμό των νεκρών. Ως τώρα, ο οργανισμός HRANA (Human Rights Activists News Agency) με έδρα τις ΗΠΑ, έχει αναφέρει περισσότερους από **6.000 νεκρούς** και επιπλέον 17.000+ περιπτώσεις υπό εξέταση.
Ωστόσο, υπάρχουν βάσιμες αμφιβολίες σχετικά με την ταχύτητα της διαδικασίας επαλήθευσης που καθοδηγούνται από ακτιβιστές. Για κάθε αναφερόμενο θάνατο, πρέπει να εξετάζονται πολλαπλές μαρτυρίες, να εντοπίζονται και να εξαλείφονται πιθανές διπλοεγγραφές, ενώ ημερομηνίες, τοποθεσίες και συγκεκριμένες συνθήκες πρέπει να διασταυρώνονται με το χρονοδιάγραμμα των γεγονότων. Επιπλέον, οποιοδήποτε οπτικό υλικό πρέπει να εντοπίζεται γεωγραφικά και να πιστοποιείται βάσει δεδομένων ανοιχτής προέλευσης ή να διασταυρώνεται από πολλαπλές πηγές. Από ερευνητική σκοπιά, η αξιοπιστία και η ποιότητα των εκτιμήσεων που καθοδηγούνται από ακτιβιστές και αυξάνονται καθημερινά, δικαιολογούν προσοχή.
Η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για το Ιράν, Mai Sato, αναφέρει μια συντηρητική εκτίμηση **περίπου 5.000 νεκρών**. Την ίδια στιγμή, έχει **αναφέρει** ότι ανώνυμες πηγές, φέροντας προνομιακή πρόσβαση εντός της ιρανικής κυβέρνησης ή του υγειονομικού τομέα, έχουν κοινοποιήσει μη επαληθευμένους αριθμούς έως και 20.000.
Τα εμπόδια και οι δυσκολίες επαλήθευσης των τελευταίων εβδομάδων έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω λόγω της αυστηρά περιορισμένης πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν. Παρόλα αυτά, μεγάλα μέσα ενημέρωσης έχουν αρχίσει να διαδίδουν πολύ υψηλότερους αριθμούς, βασιζόμενα αποκλειστικά σε ασαφείς ανώνυμες πηγές.
Στις 25 Ιανουαρίου, για παράδειγμα, το τηλεοπτικό δίκτυο Iran International, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, **δημοσίευσε** μια έκθεση που ισχυριζόταν ότι 36.500 άτομα σκοτώθηκαν, επικαλούμενο «εκτενείς αναφορές» που υποτίθεται ότι αποκτήθηκαν από τον ιρανικό μηχανισμό ασφαλείας – αναφορές που ούτε δημοσίευσε ούτε διέθεσε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.
Την ίδια ημέρα, το αμερικανικό περιοδικό Time **δημοσίευσε** ένα άρθρο με τίτλο «Ο αριθμός των νεκρών από τις διαδηλώσεις στο Ιράν θα μπορούσε να ξεπεράσει τους 30.000, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους υγείας». Υποστήριζε ότι «έως και 30.000 άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν σκοτωθεί στους δρόμους του Ιράν στις 8 και 9 Ιανουαρίου μόνο» με βάση τις μαρτυρίες δύο ανώτερων αξιωματούχων του Υπουργείου Υγείας της χώρας, οι ταυτότητες των οποίων δεν αποκαλύφθηκαν για λόγους ασφαλείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το περιοδικό παραδέχθηκε στο κείμενο ότι δεν διέθετε κανένα μέσο για να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα αυτόν τον αριθμό.
Δύο ημέρες αργότερα, η βρετανική εφημερίδα The Guardian ακολούθησε την ίδια τάση με ένα άρθρο **με τίτλο** «Εξαφανισμένα σώματα, μαζικές ταφές και ‘30.000 νεκροί’: ποια είναι η αλήθεια για τον αριθμό των θυμάτων στο Ιράν;». Το άρθρο παρουσίασε τον αριθμό των 30.000 με βάση εκτιμήσεις ενός ανώνυμου γιατρού, ο οποίος μίλησε στην εφημερίδα. Αυτός και οι συνάδελφοί του στο Ιράν, όπως παραδέχθηκε η έκδοση, δίσταζαν να παράσχουν ένα συγκεκριμένο νούμερο.
Άλλα μέσα ενημέρωσης – από την Sunday Times μέχρι την εκπομπή Pierce Morgan Uncensored – έχουν αναφερθεί σε έγγραφα που κυκλοφορούν από τον οφθαλμίατρο Amir Parasta, με έδρα τη Γερμανία, ισχυριζόμενοι αριθμούς νεκρών μεταξύ **16.500** και 33.000. Ωστόσο, η τελευταία διαθέσιμη έκδοση του εγγράφου, με ημερομηνία 23 Ιανουαρίου, χρησιμοποιεί αμφισβητήσιμες μεθόδους παρεκβολής για να καταλήξει στα συμπεράσματά της. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Parasta δεν κρύβει τη σχέση του με τον Reza Pahlavi, τον γιο του εκθρονισμένου Σάχη του Ιράν.
Ο εξόριστος διάδοχος και η ομάδα του, των οποίων οι εκτεταμένες προσπάθειες χειραγώγησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και παραπληροφόρησης έχουν εκτεθεί από **πρόσφατες έρευνες** της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz και του The Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, υπήρξαν βασικοί παράγοντες στην υποκίνηση και κλιμάκωση των πρόσφατων διαδηλώσεων προς τη σύγκρουση. Συνεπώς, οι αριθμοί θνησιμότητας που διαδίδονται από τον κ. Parasta δεν μπορούν να εκληφθούν ως ουδέτεροι και αποτελούν, στην καλύτερη περίπτωση, μεροληπτικές εκτιμήσεις.
Παρά την παραδοχή της δικής τους αδυναμίας επαλήθευσης αυτών των εκτιμήσεων, τα εν λόγω μέσα ενημέρωσης τοποθετούν εντούτοις αυτούς τους ακραίους αριθμούς σε τίτλους και υπότιτλους. Δεν άργησαν άλλα μέσα να αναφερθούν σε αυτούς τους διογκωμένους αριθμούς, αναφερόμενα σε αυτές τις μεγάλες δημοσιεύσεις ως πρωτογενείς πηγές. Ακτιβιστές και δυτικοί πολιτικοί έχουν επίσης χρησιμοποιήσει αυτούς τους αριθμούς για να προωθήσουν τις ατζέντες τους, τροφοδοτώντας έτσι περαιτέρω έναν σπείρα εκστρατειών παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με άλλα λόγια, γεννήθηκαν οι «Ολυμπιακοί Αγώνες Θανάτου».
Όλα αυτά υπηρέτησαν δύο σκοπούς. Πρώτον, στήριξαν τις προσπάθειες για τη δημιουργία συναίνεσης για ξένη στρατιωτική επέμβαση και κακόβουλη πολιτική δράση. Ενώ οι διαδηλώσεις ήταν ακόμη σε εξέλιξη, ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, απειλούσε επανειλημμένως με στρατιωτική δράση κατά του Ιράν σε περίπτωση αιματηρής καταστολής. Ως αυτή τη στιγμή, παρατηρείται σημαντική αμερικανική στρατιωτική ανάπτυξη γύρω από το Ιράν, πυκνώνοντας ουσιαστικά το σύννεφο πολέμου.
Δεύτερον, η κερδοσκοπία γύρω από τον αριθμό των θυμάτων στο Ιράν βοήθησε πολιτικούς και σχολιαστές υπέρ του Ισραήλ στη Δύση να υποβαθμίσουν τις απώλειες του ισραηλινού πολέμου στη Γάζα. Με αυτόν τον τρόπο, έγινε ένα χρήσιμο εργαλείο για την σχετικοποίηση της γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού.
Αντιμέτωπος με την αυξανόμενη πίεση σχετικά με τον αριθμό των θυμάτων, ο Πρόεδρος του Ιράν Masoud Pezeshkian διέταξε τις αρχές να «δημοσιοποιήσουν τα ονόματα και τα προσωπικά στοιχεία όσων έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πρόσφατων πικρών περιστατικών». Ο διευθυντής επικοινωνίας του μάλιστα υποσχέθηκε ότι έχει τεθεί σε εφαρμογή μια διαδικασία για την εξέταση και επαλήθευση οποιωνδήποτε αντικρουόμενων ισχυρισμών.
Μένει να φανεί πόσο αποτελεσματική και διαφανής θα αποδειχθεί η υποσχεθείσα διαδικασία. Είναι αναμφισβήτητο ότι χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Ιράν, κυρίως από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας, εν μέσω μιας πολυήμερης βάναυσης επιχείρησης ελέγχου πλήθους και αντιμετώπισης ταραχών.
Η διαρθρωτική αδιαφάνεια και ο περιορισμένος τρόπος πρόσβασης στο Ιράν για ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες πιθανότατα θα σημαίνουν ότι ο ακριβής αριθμός των θυμάτων δεν θα καθοριστεί ποτέ. Ωστόσο, όσο μεγαλύτερη διαφάνεια μπορεί να επιτευχθεί σχετικά με την κλίμακα των δολοφονιών, τόσο πιο πιθανό είναι οι δράστες να λογοδοτήσουν.
Μια επίπονη διαδικασία επαλήθευσης των πρόσφατων θανάτων είναι κρίσιμη όχι μόνο για λόγους λογοδοσίας, αλλά και για την έκθεση της παραπληροφόρησης των μέσων ενημέρωσης που για άλλη μια φορά προετοιμάζει το έδαφος για μια μονομερή, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, πράξη επιθετικότητας στη Μέση Ανατολή. Υπό αυτό το πρίσμα, οι «Ολυμπιακοί Αγώνες Θανάτου» παραμένουν μια αξιοθρήνητη δυσφήμιση για τους καταπιεσμένους της Γης, από την Παλαιστίνη έως το Ιράν.
