Τα Ηνωμένα Έθνη υιοθέτησαν ένα ψήφισμα, που προτάθηκε από την Γκάνα, το οποίο αναγνωρίζει το διατλαντικό δουλεμπόριο ως το “σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας” και ζητά αποζημιώσεις. Το ψήφισμα, αν και δεν είναι νομικά δεσμευτικό, φέρει σημαντικό πολιτικό βάρος, με 123 χώρες να το υποστηρίζουν. Ωστόσο, τρεις χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αντιτάχθηκαν, ενώ 52 απείχαν, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Γκάνα τόνισε την ανάγκη του ψηφίσματος, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες της δουλείας, κατά την οποία τουλάχιστον 12,5 εκατομμύρια Αφρικανοί απήχθησαν και πωλήθηκαν μεταξύ του 15ου και του 19ου αιώνα, συνεχίζουν να υφίστανται και σήμερα, εκδηλούμενες σε φυλετικές ανισότητες. Ο Πρόεδρος της Γκάνας, John Dramani Mahama, ένας από τους κύριους εμπνευστές του ψηφίσματος, χαρακτήρισε την υιοθέτησή του “έναν δρόμο προς την επούλωση και την αποζημιωτική δικαιοσύνη”, δηλώνοντας: “Η υιοθέτηση αυτού του ψηφίσματος αποτελεί δικλείδα ασφαλείας κατά της λήθης… Ας καταγραφεί ότι όταν η ιστορία το καλούσε, κάναμε το σωστό για τη μνήμη των εκατομμυρίων που υπέστησαν την ταπείνωση της δουλείας.”
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Γκάνας, Samuel Ablakwa, ανέφερε ότι το ψήφισμα απαιτεί λογοδοσία και μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα “πλαίσιο αποζημιώσεων”. “Η ιστορία δεν εξαφανίζεται όταν αγνοείται, η αλήθεια δεν αδυνατίζει όταν καθυστερεί, το έγκλημα δεν σαπίζει… και η δικαιοσύνη δεν παραγράφεται με τον χρόνο,” δήλωσε ο Ablakwa. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Antonio Guterres, τόνισε στην Γενική Συνέλευση ότι απαιτούνται “πολύ πιο τολμηρές δράσεις” από περισσότερα κράτη για την αντιμετώπιση των ιστορικών αδικιών. Η Ολλανδία παραμένει η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που έχει εκδώσει επίσημη συγγνώμη για τον ρόλο της στη δουλεία.
Το ψήφισμα έρχεται μετά από την περσινή προσπάθεια της Αφρικανικής Ένωσης να διαμορφώσει ένα “ενιαίο όραμα” μεταξύ των 55 κρατών μελών της σχετικά με το πώς θα μπορούσαν να είναι οι αποζημιώσεις για τη δουλεία. Προτρέπει τα κράτη μέλη να εμπλακούν σε διάλογο για αποζημιώσεις, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης επίσημων συγγνωμών, της επιστροφής κλεμμένων αντικειμένων, της παροχής οικονομικής αποζημίωσης και της διασφάλισης εγγυήσεων μη επανάληψης.
Παρά τα μακροχρόνια αιτήματα για αποζημιώσεις, παρατηρείται και μια αυξανόμενη αντίδραση. Αρκετοί δυτικοί ηγέτες έχουν εναντιωθεί ακόμη και στη συζήτηση του θέματος, με τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι τα σημερινά κράτη και θεσμοί δεν πρέπει να φέρουν ευθύνη για ιστορικά λάθη. Τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι το ψήφισμα θα μπορούσε να υπονοεί μια ιεραρχία μεταξύ των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, αντιμετωπίζοντας κάποια ως σοβαρότερα από άλλα.
