Ο πόλεμος που μαίνεται στο Σουδάν έχει μεταμορφώσει δραματικά την κοινωνική πραγματικότητα, αναγκάζοντας χιλιάδες γυναίκες να εγκαταλείψουν παραδοσιακούς ρόλους και να επιδοθούν σε εξαντλητική χειρωνακτική εργασία προκειμένου να εξασφαλίσουν την επιβίωση των οικογενειών τους. Στις προσφυγικές κατασκηνώσεις της Ad-Damazin, στην Πολιτεία Μπλε Νείλου, γυναίκες όπως η Rasha, μητέρα εκτοπισμένη από το el-Fasher της Βόρειας Darfur, έχουν γίνει οι μοναδικοί στυλοβάτες των σπιτιών τους. Η Rasha, αγνοώντας τα παλιά όρια και τις αντιλήψεις για την ανδρική εργασία, έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της υλοτομίας. “Η ξυλουργική είναι σκληρή, …αλλά το τσεκούρι έχει γίνει προέκταση του χεριού μου,” δηλώνει η ίδια, τονίζοντας την έλλειψη εναλλακτικών. Τα ημερήσια κέρδη της, μετά από εξαντλητική εργασία κάτω από τον καυτό ήλιο, επαρκούν μετά βίας για μια συσκευασία μπισκότων, τα οποία προορίζονται για την αγορά τροφίμων και σαπουνιού.
Οι συνέπειες του σχεδόν τριετούς πολέμου μεταξύ του σουδανικού στρατού και των παραστρατιωτικών δυνάμεων Rapid Support Forces είναι καταστροφικές για τη χώρα και τους πολίτες της. Σύμφωνα με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA), περισσότεροι από 30 εκατομμύρια άνθρωποι, από έναν συνολικό πληθυσμό 46,8 εκατομμυρίων, χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας. Η χώρα αντιμετωπίζει οξεία επισιτιστική κρίση και ελλείψεις, ιδίως στις περιοχές Darfur και Kordofan. Ταυτόχρονα, η έξαρση ασθενειών επιδεινώνει την ήδη δεινή κατάσταση. Με εκτιμώμενο αριθμό 13,6 εκατομμυρίων ανθρώπων που έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους, το Σουδάν βιώνει τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση εκτοπισμού παγκοσμίως.
Πέρα από την ανθρωπιστική καταστροφή, ο πόλεμος απειλεί σοβαρά το μέλλον ολόκληρων γενεών. Η οργάνωση Save the Children, σε νέα έκθεσή της, επιβεβαιώνει ότι το Σουδάν υφίσταται μια από τις μακροβιότερες διακοπές λειτουργίας σχολείων παγκοσμίως, ξεπερνώντας ακόμη και τις χειρότερες περιόδους της πανδημίας COVID-19. Περισσότερα από οκτώ εκατομμύρια παιδιά σχολικής ηλικίας, σχεδόν ο μισός πληθυσμός, έχουν χάσει περίπου 484 ημέρες μάθησης από τον Απρίλιο του 2023. Η διάρκεια αυτή είναι 10% μεγαλύτερη από τις διακοπές λόγω της πανδημίας στις Φιλιππίνες. Σε αντίθεση με την περίοδο της πανδημίας, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι ανέφικτη για τα περισσότερα σουδανικά παιδιά, καθιστώντας τα ευάλωτα σε στρατολόγηση από ένοπλες ομάδες και σε σεξουαλική εκμετάλλευση.
Στις ζώνες συγκρούσεων, η κατάσταση στην εκπαίδευση έχει καταρρεύσει πλήρως. Στη Βόρεια Darfur, μόνο το 3% των πάνω από 1.100 σχολείων παραμένουν ανοιχτά. Η κατάσταση είναι εξίσου δραματική στη Νότια Darfur (13% λειτουργικά) και τη Δυτική Kordofan (15%). “Η εκπαίδευση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι σωσίβιο,” τονίζει η CEO της Save the Children, Inger Ashing. “Αν αποτύχουμε να επενδύσουμε στην εκπαίδευση σήμερα, κινδυνεύουμε να καταδικάσουμε μια ολόκληρη γενιά σε ένα μέλλον που ορίζεται από τη σύγκρουση αντί για την ευκαιρία.” Επιπλέον, πολλοί εκπαιδευτικοί δεν έχουν πληρωθεί για μήνες, αναγκάζοντάς τους να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους, ενώ αναρίθμητα σχολεία έχουν βομβαρδιστεί ή μετατραπεί σε καταφύγια.
Η κατάρρευση του εκπαιδευτικού συστήματος αντικατοπτρίζεται στην κατάρρευση των επισιτιστικών προμηθειών. Καθώς η χρηματοδότηση για τη βοήθεια μειώνεται, ο λιμός γίνεται πραγματικότητα. Το OCHA αναφέρει ότι τουλάχιστον 2.000 οικογένειες είναι αποκομμένες από τη βοήθεια στη Βόρεια Darfur λόγω έντονων μαχών, ενώ “συνθήκες λιμού” έχουν επιβεβαιωθεί στην πολιορκημένη πόλη Kadugli στη Νότια Kordofan. Υπάρχουν σημαντικά κενά στην παροχή βοήθειας, με τον ΟΗΕ να έχει ζητήσει 2,9 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανθρωπιστική του ανταπόκριση στο Σουδάν φέτος. Η πραγματικότητα στο έδαφος είναι σκληρή: “Ο πόλεμος δεν κάνει διάκριση μεταξύ παιδιού, γυναίκας ή ηλικιωμένου άνδρα,” μεταδίδει ο ανταποκριτής του Al Jazeera Arabic, Taher Almardi. “Όλοι είναι ίσοι στην δυστυχία.” Για γυναίκες σαν την Rasha, η επιλογή είναι δραματική: είτε να σπάσουν τις παραδοσιακές νόρμες και να εργαστούν εξαντλητικά για ένα ελάχιστο αντίτιμο, είτε να υποκύψουν στην πείνα.
