Περίπου τέσσερα χρόνια αφότου ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, ο πόλεμος, γνωστός με τον επίσημο όρο “ειδική στρατιωτική επιχείρηση” (ΕΣΕ), έχει διαρκέσει περισσότερο από τη συμμετοχή της Ρωσίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι επιβεβαιωμένοι ρωσικοί στρατιωτικοί θάνατοι έχουν ξεπεράσει τις 186.000, αριθμός που είναι σχεδόν 13 φορές μεγαλύτερος από τις απώλειες του Κόκκινου Στρατού στον πόλεμο του Αφγανιστάν τη δεκαετία του 1980.
Ενώ εκατομμύρια Ουκρανοί πρόσφυγες έχουν διαφύγει και όσοι παραμένουν αντιμετωπίζουν σκληρό χειμώνα υπό το βάρος των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, οι αλλαγές στη Ρωσία μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου είναι εμφανείς. Από περιορισμούς στα δικαιώματα μέχρι λιγότερες επιλογές στην αγορά, ο πόλεμος έχει αφήσει το στίγμα του, παρά την υψηλή υποστήριξη που εξακολουθεί να απολαμβάνει.
Σε περιοχές της δυτικής Ρωσίας που συνορεύουν με την Ουκρανία, όπως οι περιφέρειες Κουρσκ και Μπέλγκοροντ, έχουν σημειωθεί βομβαρδισμοί, επιθέσεις με drones, ακόμη και χερσαίες εισβολές από ουκρανικές δυνάμεις. Ωστόσο, μεγάλες μητροπόλεις, όπως η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη, έχουν επηρεαστεί ελάχιστα, με τις κυρώσεις που επέβαλαν οι δυτικοί σύμμαχοι της Ουκρανίας να αποτελούν απλώς μια ενόχληση.
Παρόλο που οι τιμές έχουν αυξηθεί, η αγοραστική δύναμη των πολιτών στη Μόσχα δεν έχει μειωθεί αισθητά, όπως αναφέρουν κάτοικοι. Κάποιες αλλαγές, ωστόσο, είναι ορατές. Η εύρεση ορισμένων προηγούμενων εμπορικών σημάτων έχει γίνει πιο δύσκολη, με τα προϊόντα να διατίθενται πλέον από μεταπωλητές σε υψηλότερες τιμές. Κινεζικά brands έχουν εμφανιστεί, αν και η ποιότητα θεωρείται κατώτερη σε σχέση με τα ευρωπαϊκά προϊόντα που υπήρχαν παλαιότερα.
Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν από την κυβέρνηση έχουν αντίκτυπο, με την επιβολή αυστηρών νόμων κατά της “ψευδούς πληροφόρησης” σχετικά με την εισβολή και το μπλοκάρισμα δημοφιλών κοινωνικών δικτύων, όπως το Instagram και το Facebook. Η δυσκολία πρόσβασης σε πλατφόρμες όπως το YouTube και η προώθηση κρατικά υποστηριζόμενων εναλλακτικών, όπως το RuTube, έχουν κάνει τη ζωή των απλών πολιτών πιο περίπλοκη.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο πόλεμος απολαμβάνει ευρεία υποστήριξη, αν και οι νόμοι που ποινικοποιούν την αντίθεση στον πόλεμο καθιστούν δύσκολη την ακριβή αξιολόγηση αυτών των δεδομένων. Πολλοί Ρώσοι έχουν στραφεί στην εθελοντική στράτευση, προσελκυόμενοι από τις γενναιόδωρες αμοιβές.
Οι προσωπικές απόψεις για τον πόλεμο ποικίλλουν. Κάποιοι, αρχικά επιφυλακτικοί, έχουν πλέον υιοθετήσει μια πιο σκληρή στάση, πιστεύοντας ότι η Ρωσία πρέπει να φτάσει στην “νίκη”. Άλλοι, αδιαφορώντας για την πολιτική, επικεντρώνονται στην καθημερινή επιβίωση.
Υπάρχουν, ωστόσο, και εκείνοι που βλέπουν το χάος από κοντά και αλλάζουν γνώμη. Ο Alexander Medvedev, οδηγός φορτηγού, μετά την εμπειρία του στο μέτωπο, αισθάνθηκε ότι συμμετείχε σε έναν πόλεμο που δεν έφερνε κανένα καλό. Το 2023, αυτομολήσε και διέφυγε στο εξωτερικό, ελπίζοντας να επιστρέψει σε μια ειρηνική πατρίδα.
Εκτιμάται ότι περίπου δύο εκατομμύρια Ρώσοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, πολλοί φοβούμενοι τη στρατολόγηση ή λόγω αντίθεσης στο καθεστώς Πούτιν. Κάποιοι, όπως ο Mike, που εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, έχουν απογοητευτεί και από τη Δύση, βλέποντας την “συνενοχή των δυτικών ελίτ” στις συγκρούσεις.
Η δυσκολία ενσωμάτωσης και εύρεσης εργασίας στις ξένες χώρες οδηγεί κάποιους Ρώσους μετανάστες στην επιστροφή, παρά την αυξανόμενη αντιαλλοδαμική αντίληψη.
