Περισσότερες από δύο δεκαετίες μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε συνεργασία με το Ισραήλ, έχουν εξαπολύσει πόλεμο κατά του Ιράν, ο οποίος διανύει πλέον τη δεύτερη εβδομάδα του. Καθώς οι αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν εντείνονται, οι στόχοι που διατυπώνει ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μεταβάλλονται, οδηγώντας στο κεντρικό ερώτημα: Ποια είναι η στρατηγική της Ουάσινγκτον;

Από την έναρξη του πολέμου, οι δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν πλήξει σχεδόν 2.000 στόχους στο Ιράν, εξοντώνοντας κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του τότε Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη. Μεταγενέστερες επιθέσεις είχαν στόχο πυρηνικές εγκαταστάσεις, αμάχους και κρίσιμες υποδομές, όπως διυλιστήρια πετρελαίου και μονάδα αφαλάτωσης νερού.

Το Ιράν έχει αντιδράσει εξαπολύοντας εκατοντάδες πυραύλους και χιλιάδες drones κατά του Ισραήλ και γειτονικών χωρών του Κόλπου. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι οι επιθέσεις είχαν στόχο στρατιωτικές βάσεις που χρησιμοποιούσαν οι ΗΠΑ, καθώς και ενεργειακές υποδομές, πρεσβείες των ΗΠΑ και αμάχους.

Μέχρι στιγμής, οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 1.200 Ιρανούς, εκ των οποίων πάνω από 160 παιδιά σκοτώθηκαν από βομβαρδισμό σχολείου. Επτά Αμερικανοί στρατιώτες έχουν επίσης χάσει τη ζωή τους. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ και η κυβέρνησή του δεν έχουν εξηγήσει ποτέ με σαφήνεια πώς επιθυμούν να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος.

Αναλύουμε κάποιες από τις θέσεις που έχει υιοθετήσει ο Τραμπ τις τελευταίες 10 ημέρες του πολέμου, πώς έχουν εξελιχθεί έκτοτε και πόσο ρεαλιστικά είναι αυτά τα σενάρια:

**Αλλαγή καθεστώτος – μέσω της κατάρρευσης της ιρανικής εξουσίας** Οι επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου ξεκίνησαν με τη δολοφονία του Χαμενεΐ, ο οποίος ηγούνταν του Ιράν ως Ανώτατος Ηγέτης επί 37 χρόνια και είχε διατελέσει πρόεδρος της χώρας.

Αν και η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει αναφέρει ποτέ ρητά τη φράση “αλλαγή καθεστώτος”, ειδικοί λένε ότι οι ενέργειές της φαίνεται να στοχεύουν στην κατάρρευση της τρέχουσας ιρανικής εξουσίας.

«Ο στόχος των επιδρομών ήταν η άμεση συνθηκολόγηση του καθεστώτος και μια λαϊκή εξέγερση», δήλωσε ο Μουσταφά Χάιντερ Σαγιέντ, εκτελεστικός διευθυντής του Pakistan-China Institute.

Ο Μουχανάντ Σελουμ, αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς πολιτικής και ασφάλειας στο Doha Institute for Graduate Studies, ανέφερε ότι μια «ανείπωτη στοίχημα» φαίνεται να καθοδήγησε την προσέγγιση του Τραμπ.

Αυτή η προσέγγιση προϋπέθετε «ότι η αφαίρεση του κεφαλιού και σημαντικού μέρους του σώματος θα προκαλέσει την κατάρρευση του συστήματος ή θα το αποδυναμώσει τόσο πολύ, ώστε ό,τι αναδυθεί να μην μπορεί να επαναφέρει την προπολεμική θέση του Ιράν», δήλωσε ο Σελουμ στην Al Jazeera.

Στην πραγματικότητα, παρά τη δολοφονία πολλών ανώτατων στρατιωτικών διοικητών και ηγετών, πέραν του Χαμενεΐ, υπάρχουν λίγες μέχρι στιγμής ενδείξεις βαθιών ρωγμών εντός των θεσμών που στηρίζουν την Ισλαμική Δημοκρατία. Την Κυριακή, το Ιράν ανακοίνωσε τον διάδοχο του Χαμενεΐ ως Ανώτατου Ηγέτη – τον 56χρονο γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

«Πιστεύω ότι ήταν ένας υπολογισμός λάθος από την πλευρά του Τραμπ, διότι δεν περίμεναν και δεν κατανόησαν ότι το Ιράν έχει την ανθεκτικότητα και την αντοχή για να πολεμήσει έναν μακρύ, παρατεταμένο πόλεμο», δήλωσε ο Σαγιέντ στην Al Jazeera.

**Μια συμφωνία με το IRGC και Ιρανούς διπλωμάτες** Από τη στιγμή που ξεκίνησε η λεγόμενη Επιχείρηση “Epic Fury”, η ρητορική του Τραμπ έχει κυμανθεί μεταξύ διαπραγματεύσεων και καταστροφής του Ιράν.

Νωρίς, κάλεσε μέλη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν να παραδώσουν τα όπλα τους και να συνθηκολογήσουν σε αντάλλαγμα για ασυλία. Αργότερα, ζήτησε από Ιρανούς διπλωμάτες να αλλάξουν πλευρά.

Ωστόσο, το IRGC ηγείται της ιρανικής αντεπίθεσης κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ενώ οδηγεί και τις επιθέσεις του Ιράν σε άλλες χώρες του Κόλπου. Και οι Ιρανοί διπλωμάτες έχουν απορρίψει δημόσια την προσφορά του Τραμπ, επιμένοντας ότι παραμένουν πιστοί στο ρόλο τους ως εκπρόσωποι της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

«Το IRGC έχει μόλις ορκιστεί πλήρη υπακοή στον νέο Ανώτατο Ηγέτη», επεσήμανε ο Σελουμ. «Ο Τραμπ τους έχει χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση. Καμία πλευρά δεν έχει τον πολιτικό χώρο για αυτή τη συζήτηση όσο συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί».

**Εξάλειψη των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν** Ο Τραμπ και η ομάδα του έχουν επίσης μιλήσει επανειλημμένα για την αποδυνάμωση των ιρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων – τους βαλλιστικούς πυραύλους και τις εγκαταστάσεις παραγωγής τους, καθώς και το ναυτικό του – ως βασικούς πολεμικούς στόχους.

Οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν στοχεύσει ιρανικά ναυτικά περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένου ενός πολεμικού πλοίου ανοιχτά των ακτών της Σρι Λάνκα, καθώς και πυραυλικές υποδομές. Και οι δύο χώρες δηλώνουν ότι ελέγχουν πλέον τον ιρανικό εναέριο χώρο.

Ωστόσο, ο Σελουμ υποστήριξε ότι η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να επιτύχει το πολιτικό αποτέλεσμα που ενδεχομένως επιδιώκει η Ουάσινγκτον.

«Το στρατιωτικό μέσο έχει εξουσιοδοτηθεί πολύ πέρα από αυτό που μπορεί να αποφέρει ο στρατηγικός στόχος. Οι ΗΠΑ μπορούν να καταστρέψουν το υλικό του Ιράν, αλλά δεν μπορούν να δημιουργήσουν μια πολιτική εναλλακτική από τον αέρα», είπε.

**«Αναλάβετε την κυβέρνησή σας» – αλλά ας αποφασίσει ο Τραμπ ποιος θα ηγηθεί** Μετά τις αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου που ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο, ο Τραμπ δήλωσε: «Προς τον σπουδαίο λαό του Ιράν, λέω ότι η ώρα της ελευθερίας είναι κοντά. Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας. Θα είναι δική σας».

Στη συνέχεια, ο Τραμπ είπε επίσης ότι θα προτιμούσε κάποιον από το Ιράν να ηγηθεί μιας μεταπολεμικής κυβέρνησης – μειώνοντας ουσιαστικά τις πιθανότητες του Ρεζά Παχλαβί, γιου του πρώην σάχη του Ιράν, ο οποίος έχει φιλοδοξίες να επιστρέψει στο Ιράν και να ηγηθεί της χώρας, παρά το γεγονός ότι δεν έχει πατήσει το πόδι του εκεί εδώ και δεκαετίες. Ο Παχλαβί ζει στις ΗΠΑ.

Όμως, ο Τραμπ έχει επίσης επιμείνει από τότε ότι αντιτίθεται στον Μοτζταμπά Χαμενεΐ ως νέο ηγέτη του Ιράν – και απαίτησε να έχει άμεσο λόγο στην επιλογή του ηγέτη. Στη συνέχεια, στις 6 Μαρτίου, δημοσίευσε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Truth Social, απαιτώντας συνθηκολόγηση.

«Δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν εκτός από ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ!» έγραψε, προσθέτοντας ότι μετά τη συνθηκολόγηση του καθεστώτος, πρέπει να επιλεγούν «ΜΕΓΑΛΟΙ & ΑΠΟΔΕΚΤΟΙ Ηγέτες».

Η απάντηση της Τεχεράνης στις αλλαζόμενες απαιτήσεις της Ουάσινγκτον είναι σταθερή: καμία συνθηκολόγηση, καμία διαπραγμάτευση υπό βομβαρδισμό, και καμία εξωτερικά επιβεβλημένη ηγεσία.

Η επιλογή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ ως νέου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, σύμφωνα με ειδικούς, αποτελεί άμεση απάντηση στις φιλοδοξίες της Ουάσινγκτον.

Ο Σελουμ πιστεύει ότι η ανάδειξη του Μοτζταμπά σηματοδοτεί ότι το IRGC έχει εδραιώσει το ρόλο του ως το πραγματικό κέντρο εξουσίας στο Ιράν.

«Για τους στόχους των ΗΠΑ, αυτό είναι βαθύτατα άβολο. Η Ουάσινγκτον ήθελε η διαδοχή να είναι μια στιγμή εσωτερικής ρήξης και πιθανής έναρξης. Αντ’ αυτού, δημιούργησε ένα συσπειρωτικό αποτέλεσμα», είπε.

«Ο Τραμπ αποκάλεσε τον Μοτζταμπά ‘μη αποδεκτό’ και η ιρανική εξουσία τον επέλεξε ακριβώς επειδή ο εχθρός τον απέρριψε. Αν ο στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος, αυτή η τοποθέτηση είναι απόδειξη ότι έχει ήδη αποτύχει στην πολιτική του διάσταση», είπε ο Σελουμ.

**Κουρδική εισβολή – ή όχι** Μια άλλη επιλογή που είναι γνωστό ότι εξέτασε η κυβέρνηση Τραμπ περιλαμβάνει κουρδικές δυνάμεις να επιτίθενται στον ιρανικό στρατό, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια ευρύτερη εξέγερση κατά της εξουσίας.

Οι ΗΠΑ διατηρούν σχέσεις με κουρδικές ομάδες στο Ιράκ και στρατιωτική παρουσία κοντά στην Ερμπίλ. Ωστόσο, η ανάπτυξη Κούρδων μαχητών εντός του Ιράν θα ήταν μια πολύ πιο περίπλοκη πρόταση, λένε αναλυτές.

Αν και Κούρδοι ηγέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι ο Τραμπ είχε συζητήσεις μαζί τους, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερες περιφερειακές εντάσεις.

«Οι ιρανικές κουρδικές ένοπλες ομάδες στερούνται της ικανότητας, της ενότητας ή της υλικοτεχνικής υποστήριξης για οτιδήποτε θα μπορούσε να μοιάζει με εισβολή», δήλωσε ο Σελουμ. «Και οποιαδήποτε σοβαρή κουρδική κινητοποίηση θα ανησυχούσε βαθύτατα την Τουρκία, δημιουργώντας μια δεύτερη κρίση που οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται, ενώ διαχειρίζονται την πρώτη».

**Χερσαία εισβολή** Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγιτσί έχει δηλώσει ότι το Ιράν είναι προετοιμασμένο για την πιθανότητα μιας χερσαίας εισβολής από τις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν αρνηθεί να αποκλείσουν την πιθανότητα ανάπτυξης στρατευμάτων στο έδαφος.

Ωστόσο, ο Καμράν Μποχάρι, ανώτερος διευθυντής στο αμερικανικό New Lines Institute for Strategy and Policy, δήλωσε ότι οι εγχώριες πολιτικές εκτιμήσεις του Τραμπ – κέρδισε με μια πλατφόρμα κατά του πολέμου – και η παραμένουσα σκιά των πολέμων των ΗΠΑ στο Ιράκ και το Αφγανιστάν σημαίνουν ότι μια χερσαία εισβολή θα ήταν δύσκολη για τον πρόεδρο να την υλοποιήσει.

«Τα χερσαία στρατεύματα είναι η λιγότερο πιθανή επιλογή, δεδομένων των πολιτικών επιταγών του προέδρου και των αποτυχιών στο Ιράκ και το Αφγανιστάν», είπε.

**Τι γίνεται με τους στόχους του Ισραήλ;** Το Ισραήλ αντιμετωπίζει εδώ και καιρό το Ιράν ως τον μεγαλύτερο εχθρό του.

Όμως, ο Ματζούμπ Ζβέιρι, διευθυντής του Κέντρου Μελετών του Κόλπου στο Πανεπιστήμιο του Κατάρ, δήλωσε ότι το Ισραήλ βλέπει τον τρέχοντα πόλεμο ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για αναδιαμόρφωση της περιοχής μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

«Αυτό που σχεδιάζει να κάνει το Ισραήλ είναι ουσιαστικά να χρησιμοποιήσει τις 7 Οκτωβρίου ως πρόφαση για αυτό που αποκαλούν αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, ακριβώς όπως έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετά την 11η Σεπτεμβρίου», είπε.

«Το Ισραήλ θέλει να εξαλείψει, να περιθωριοποιήσει και να νικήσει κάθε πιθανό παίκτη ικανό να το αμφισβητήσει, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν».

**Ποιο είναι ένα ρεαλιστικό τέλος για τις ΗΠΑ;** Εν μέσω όλων των αντιφατικών στόχων που έχουν θέσει ο Τραμπ και η ομάδα του για τον πόλεμο, ο Αντρέας Κριγκ, αναπληρωτής καθηγητής σπουδών ασφάλειας στο King’s College London, δήλωσε στην Al Jazeera ότι η πιο πρακτική επιλογή για τις ΗΠΑ παραμένει ένας καταναγκαστικός διακανονισμός παρά ένας χερσαίος πόλεμος.

«Η Ουάσινγκτον θα μπορούσε ακόμη να είναι ανοιχτή σε μια κατανόηση με στοιχεία του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που συνδέονται με το IRGC, εάν αυτοί οι παράγοντες ήταν πρόθυμοι να προστατεύσουν το κράτος, ενώ παραχωρούσαν αρκετά σε πυραύλους, πυρηνικούς περιορισμούς και περιφερειακή συμπεριφορά, ώστε ο Τραμπ να διεκδικήσει επιτυχία», είπε στην Al Jazeera.

Ο Σαγιέντ από το Pakistan-China Institute δήλωσε ότι ο πραγματισμός του Τραμπ θα μπορούσε τελικά να διαμορφώσει το αποτέλεσμα.

«Ο Τραμπ είναι αρκετά πραγματιστής. Θα ήθελε να κάνει μια συμφωνία, να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει τους στόχους τους και να τερματίσει τον πόλεμο», είπε.

«Μπορεί να επαναπροσδιορίσει τη νίκη, να πει ότι ο Χαμενεΐ έχει σκοτωθεί, οι ένοπλες δυνάμεις έχουν καταστραφεί, και να το τελειώσει. Μια χερσαία εισβολή θα σήμαινε πολιτικό πισωγύρισμα εσωτερικά και απώλεια των ενδιάμεσων εκλογών».