Κάποιες φορές, οι «καλοί» φορούν πράγματι λευκά καπέλα. Ή, σχεδόν. Ο «καλός» στον οποίο αναφερόμαστε είναι ο Αμερικανός επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας, ο Πάπας Λέων ΙΔ’, ο οποίος καθοδηγεί μια εκκλησία 1,4 δισεκατομμυρίων πιστών. Το «λευκό καπέλο» που φοράει είναι ένα σκουφάκι που ονομάζεται «zucchetto» – το οποίο υποτίθεται ότι συμβολίζει την εξουσία και την ταπεινοφροσύνη του.
Τον τελευταίο καιρό, ο Λέων ασκεί την εξουσία του – ενισχυμένη από μια ήρεμη ταπεινότητα – για να αντιμετωπίσει έναν εκφοβιστή που έπρεπε να είχε αντιμετωπιστεί εδώ και πολύ καιρό. Αυτός ο εκφοβιστής είναι, φυσικά, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ – του οποίου η αντίληψη της διπλωματίας είναι να περιφέρεται στον πλανήτη, εκτοξεύοντας παιδαριώδεις, βλάσφημες απειλές, με σκοπό να εκφοβίσει ή να εκβιάσει άλλους προέδρους και πρωθυπουργούς σε συμμόρφωση ή υποταγή.
Για χρόνια, η μέθοδος του Τραμπ λειτουργούσε. Πολύ συχνά, πολλοί πρόεδροι και πρωθυπουργοί επέλεξαν να τον κατευνάσουν, αντί να τον αμφισβητήσουν. Η κοντόφθαλμη λογική τους – ότι η ικανοποίηση του εγώ του Τραμπ θα ηρεμούσε τα μικρόψυχα, εκδικητικά του ένστικτα – μόνο που ενθάρρυνε έναν πρόεδρο ο οποίος, όπως κάθε εκφοβιστής, βρίσκει ιδιαίτερη ευχαρίστηση στην εκμετάλλευση της αδυναμίας για να ικανοποιήσει μια εγωκεντρική δίψα για κυριαρχία.
Είναι σαφές ότι ο Λέων απορρίπτει τον κατευνασμό ως αντίδοτο στην καταπίεση και το μίσος. Σε αντίθεση με πολλούς επιπόλαιους πολιτικούς που κρύβουν τις αμφιβολίες τους σε προσεκτικά διατυπωμένες αποφυγές και γραφειοκρατική γλώσσα, ο Λέων, προς τιμήν του, έχει πάρει μια ξεκάθαρη, δημόσια θέση ενάντια στους οργισμένους, ανόητους αρχιτέκτονες ενός καταστροφικού πολέμου.
Σε αυτόν τον ευπρόσδεκτο τομέα, ο Λέων όχι μόνο υιοθέτησε την έντιμη αντίσταση του προκατόχου του – του Πάπα Φραγκίσκου – απέναντι στον πόνο και την αδικία, αλλά την έχει εξελίξει σε μια αιχμηρή, αδιαπραγμάτευτη κριτική της αυταρχικής αλαζονείας. Ενώ οι περισσότεροι «ηγέτες» των δυτικών, «φιλελεύθερων» δημοκρατιών δίσταζαν να καταδικάσουν την ωμή έκφραση γενοκτονικών προθέσεων του Τραμπ, ο Λέων κατέστησε σαφείς τις αντιρρήσεις του – χωρίς δισταγμό ή έστω μια υποψία επιφύλαξης.
«Όπως όλοι γνωρίζουμε, υπήρξε και μια απειλή εναντίον ολόκληρου του λαού του Ιράν, και αυτό είναι πραγματικά απαράδεκτο», δήλωσε ο Λέων στα ιταλικά. «Και θέλω να προσκαλέσω όλους να σκεφτούν βαθιά μέσα στην καρδιά τους… τους αθώους ανθρώπους που είναι επίσης θύματα αυτής της κλιμάκωσης ενός πολέμου».
Όπως ήταν αναμενόμενο, η παρατήρηση και η έκκληση του Λέοντα προκάλεσαν στον Τραμπ και τους ευαγγελικούς υποστηρικτές του να επιβεβαιώσουν ότι το «να σκέφτεται» κανείς για την κατάσταση των «αθώων» είναι, γι’ αυτούς, μια δυσάρεστη, ξένη έννοια. Ο Τραμπ και η παρέα του, ενθουσιασμένοι από τον βομβαρδισμό, πλαισίωσαν την αδικαιολόγητη επίθεση στο Ιράν ως έναν αναγκαίο Ιερό Πόλεμο, ευλογημένο από έναν Θεό, του οποίου τις διδαχές ισχυρίζονται, ανεπιτυχώς, ότι ακολουθούν.
Ο Λέων απέρριψε ευθέως την κατάφωρη βλασφημία. Σε ομιλία του κατά τη διάρκεια της κυριακάτικης λειτουργίας, ο Λέων απέρριψε την παράλογη ιδέα ότι ο Θεός που υπηρετεί και λατρεύει ανταποκρίνεται στην υστερική κραυγή των πολεμοχαρών. Επέμεινε, αντίθετα, ότι τα «χέρια τους είναι γεμάτα αίμα».
«Αδελφοί και αδελφές, αυτός είναι ο Θεός μας: ο Ιησούς, ο Βασιλιάς της Ειρήνης, που απορρίπτει τον πόλεμο, τον οποίο κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει τον πόλεμο», είπε ο Λέων. «Δεν ακούει τις προσευχές εκείνων που πολεμούν, αλλά τις απορρίπτει, λέγοντας: ‘Ακόμα κι αν κάνεις πολλές προσευχές, δεν θα ακούσω: Τα χέρια σου είναι γεμάτα αίμα’.»
Ο Λέων δεν τον κατονόμασε, αλλά η καυστική του επίθεση κατευθυνόταν αναμφίβολα στον γοητευτικό υπουργό «πολέμου» της Αμερικής, Πιτ Χέγκσεθ, και την ομάδα των ψευδο-«Χριστιανών» ιεροκηρύκων που ζητωκραυγάζουν για έναν καταστροφικό πόλεμο επιλογής.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν διέφυγε από το καυστικό βλέμμα του Λέοντα. Αν και η ενασχόληση με την λανθασμένη περιπέτεια του Τραμπ μπορεί να ήταν στην κορυφή της ατζέντας όταν ο Λέων τέλεσε μια προσευχή για την ειρήνη στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό το Σάββατο, ο Νετανιάχου, είμαι πεπεισμένος, ήταν επίσης στην ρητορική του στοχοδότηση.
Ο Λέων χλεύασε την «αυταπάτη της παντοδυναμίας που μας περιβάλλει και γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτη και επιθετική». Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου μοιάζουν με δίδυμους που μοιράζονται μια «αυταπάτη παντοδυναμίας» και μια ακόρεστη δίψα για πόλεμο. Ο Λέων τους παρότρυνε να σταματήσουν τη σφαγή που έχουν εξαπολύσει – αυτή τη φορά, εναντίον των Ιρανών.
«Σε αυτούς φωνάζουμε: Σταματήστε. Είναι ώρα για ειρήνη. Καθίστε στο τραπέζι του διαλόγου και της διαμεσολάβησης – όχι στο τραπέζι όπου σχεδιάζεται ο επανεξοπλισμός και αποφασίζονται θανατηφόρες δράσεις. Αρκετή η επίδειξη δύναμης! Αρκετός ο πόλεμος! Η αληθινή δύναμη δείχνεται στην υπηρεσία της ζωής», πρόσθεσε.
Η αντίδραση της κυβέρνησης Τραμπ, όπως ήταν αναμενόμενο, αντανακλά την υπογραφή της βαρβαρότητας και της αυτοπροβολής του Αμερικανού αρχιστρατήγου. Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου μετέφερε μια όχι και τόσο συγκαλυμμένη απειλή σε μια «πικρή» συνάντηση με τον Αμερικανό απεσταλμένο του Βατικανού. Όπως αναφέρθηκε, ο Καρδινάλιος Κριστόφ Πιερ προειδοποιήθηκε ότι η Ουάσινγκτον «έχει τη στρατιωτική δύναμη να κάνει ό,τι θέλει – και ότι η Εκκλησία καλό θα ήταν να πάρει το μέρος της».
Αντιμέτωπος με την ωμή, ανεξέλεγκτη εχθρότητα ενός προέδρου που απαιτεί ευλαβική πίστη, ο Λέων έχει προσβάλει τον τυχοδιώκτη που καυχιέται. Η απάντηση του ποντίφικα ήταν μια απλή, ισχυρή δήλωση ασυνήθιστης αποφασιστικότητας.
«Δεν φοβάμαι την κυβέρνηση Τραμπ ούτε το να μιλάω δυνατά για το μήνυμα του ευαγγελίου, που πιστεύω ότι είμαι εδώ για να κάνω, που η Εκκλησία είναι εδώ για να κάνει», είπε ο Λέων. Ενώ ένας πολιορκημένος πρόεδρος βογκά για «αδυναμία», ο Λέων έχει καθιερώσει – μέσω των συγκινητικών του λόγων και του θαυμάσιου παραδείγματός του – ότι η αληθινή δύναμη βρίσκεται στην ηθική σαφήνεια, όχι στην αγωνιώδη, κενή επιδίωξη πλούτου και ηγεμονίας.
Η αποσαφηνιστική πτυχή αυτής της σύγκρουσης μεταξύ ενός δημαγωγού και ενός πάπα έγινε εμφανής όταν ο Τραμπ δημοσίευσε – και στη συνέχεια διέγραψε – μια εικόνα που τον απεικόνιζε ως την κυριολεκτική μορφή του Χριστού. Ήταν, ταυτόχρονα, μια θλιβερή προσπάθεια αυτοθεοποίησης και μια υπενθύμιση του εκπληκτικού μεγέθους της καθοριστικής ιδέας και ματαιοδοξίας του Τραμπ. Ήταν μια φτηνιάρικη προσπάθεια να πάρει κάτι από την αγιότητα από έναν άνθρωπο του οποίου η ζωή ήταν η αντίθεση των αξιών και των πεποιθήσεων που προσπάθησε να οικειοποιηθεί για τους περιορισμένους πολιτικούς του σκοπούς.
Σε αυτόν τον διαγωνισμό προσωπικοτήτων και θέλησης, η διαίρεση είναι χαοτική: η μία πλευρά προσφέρει τα οικεία μοτίβα του ισχυρού άνδρα, ενώ η άλλη μας υπενθυμίζει ότι η αξιοπρέπεια είναι μερισματική από την ανεκτικότητα και την κατανόηση. Ο εκφοβιστής μπορεί να έχει τους πυραύλους και μια προεδρική σφραγίδα, αλλά τελικά συνάντησε έναν αρχηγό που δεν θα τρομοκρατηθεί, εξαγοραστεί ή εκβιαστεί σε συνομωσία ή σιωπή. Και αυτό, φαίνεται, είναι μια ιδέα που ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να ανεχθεί.
