Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αναλυτές εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες μετά τις ενέργειες του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην προσάρτηση της Γροιλανδίας και στην ουσιαστική διάλυση του ΝΑΤΟ. Η απαγωγή του Βενεζουελανού προέδρου Νικολάς Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου, όπως αναφέρεται, έχει ενισχύσει τον Τραμπ, ωθώντας τον να προχωρήσει σε σχέδια για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, εδάφους δανικής ιδιοκτησίας με αυτοδιοίκηση. Αυτή η εξέλιξη, κατά τους ειδικούς, θα σηματοδοτήσει το τέλος της Συμμαχίας και θα προωθήσει τους πολεμικούς στόχους της Ρωσίας στην Ουκρανία, αφήνοντας την Ευρώπη ως μια «νησίδα φιλελευθερισμού» απέναντι στην ευθυγράμμιση των αμερικανικών και ρωσικών ιδεολογιών.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος JD Vance, κατά την περιοδεία του στη διαστημική βάση Pituffik της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ στη Γροιλανδία στις 28 Μαρτίου 2025, έδειξε ενδεχομένως να προετοιμάζει το έδαφος για τις προθέσεις του Τραμπ. Μόλις μία ημέρα μετά την απαγωγή του Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις, ο Τραμπ προκάλεσε ανησυχία στην Ευρώπη, δηλώνοντας στην εφημερίδα The Atlantic: «Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε τη Γροιλανδία. Τη χρειαζόμαστε για την άμυνα».
Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Stephen Miller, επιβεβαίωσε ότι «επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης από την αρχή αυτής της διοίκησης… είναι ότι η Γροιλανδία πρέπει να αποτελέσει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών». Η Anna Wieslander, διευθύντρια για τη Βόρεια Ευρώπη στο Atlantic Council, τόνισε ότι «η κίνηση στη Βενεζουέλα καταδεικνύει την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης Τραμπ να κυριαρχήσει στο Δυτικό Ημισφαίριο – του οποίου η Γροιλανδία γεωγραφικά αποτελεί μέρος». Πρόσθεσε ότι, εφόσον η παρέμβαση στη Βενεζουέλα ακολούθησε αμέσως απειλές χρήσης βίας κατά της Γροιλανδίας, «αυτό έχει καταστήσει, βραχυπρόθεσμα, πιο πιθανό» ένα τέτοιο σενάριο.
Η Πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, δήλωσε στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Δανίας στις 4 Ιανουαρίου: «Δυστυχώς, πιστεύω ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη όταν λέει ότι θέλει τη Γροιλανδία». Ωστόσο, προέβλεψε ότι αυτό θα σήμαινε το τέλος της συμμαχίας του ΝΑΤΟ. «Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να επιτεθούν σε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα θα σταματήσουν – αυτό περιλαμβάνει το ΝΑΤΟ και, κατά συνέπεια, την ασφάλεια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», ανέφερε.
Η Wieslander συμφώνησε, λέγοντας: «Αν έρθει η πιο σκοτεινή ώρα και οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία, η ουσία του Άρθρου 5 και η συλλογική άμυνα εντός του ΝΑΤΟ θα χάσουν το νόημά τους». Το Άρθρο 5 αποτελεί τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ, δεσμεύοντας τα μέλη να βοηθούν το ένα το άλλο.
Ο καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, John Mearsheimer, εξέφρασε την άποψη ότι «μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι εάν παντρέψεις αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία με μια πιθανή εισβολή στη Γροιλανδία, θα μπορούσες να κάνεις το επιχείρημα ότι θα ήταν ένας θανατηφόρος συνδυασμός που θα κατέστρεφε ουσιαστικά τη συμμαχία. Το ΝΑΤΟ θα ήταν μια σκιά του εαυτού του. Θα ήταν αποτελεσματικά κατεστραμμένο».
Παρά τις έντονες ανησυχίες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες, κατά τη συνάντησή τους με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου στο Παρίσι για τον σχεδιασμό εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία, δεν ανέφεραν δημόσια κάτι για τη Βενεζουέλα ή τη Γροιλανδία. Ο Konstantinos Filis, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο American College of Greece, δήλωσε: «Η προτεραιότητα είναι η Ουκρανία, η ευρωπαϊκή άμυνα και η ευρωπαϊκή ασφάλεια, και η διατήρηση των Αμερικανών».
Ωστόσο, ο Keir Giles, ειδικός στην Ευρασία για το Chatham House, πιστεύει ότι οι Ευρωπαίοι «βλέπουν τα σημάδια στον τοίχο» και απλώς «κερδίζουν χρόνο», ελπίζοντας ότι «ένα άλλο στοιχείο της στρατηγικής είναι η επείγουσα προετοιμασία για την τελική ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η καλύτερη επιλογή για την Ευρώπη, σύμφωνα με τον Giles, είναι να εγκαταστήσει άμεσα στρατιωτική αποτρεπτική δύναμη στη Γροιλανδία, πιστεύοντας ότι η παρουσία συμμαχικών στρατευμάτων στις Βαλτικές χώρες και στην Πολωνία μετά το 2017 απέτρεψε μια ρωσική επίθεση εκεί. «Η αρχή για την αποτροπή των Ηνωμένων Πολιτειών από στρατιωτικά σφάλματα θα πρέπει να είναι ακριβώς η ίδια με αυτήν που ήταν διαθέσιμη, αλλά δεν εφαρμόστηκε, για την αποτροπή του Πούτιν από την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022», δήλωσε.
Μια αμερικανική ένοπλη εισβολή στη Γροιλανδία θα ήταν διπλά κακή για την Ευρώπη, καθώς θα ωφελούσε τον Πούτιν στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Giles. «Η ιδέα ότι οι μεγαλύτερες δυνάμεις μπορούν να έχουν ελεύθερο χέρι σε αυτό που θεωρούν δική τους αυλή, είναι κάτι που ταιριάζει πολύ στη Ρωσία», είπε, προσθέτοντας ότι η εισβολή στη Γροιλανδία θα ισοδυναμούσε με «πιθανή προσφορά του μεγαλύτερου δώρου στη διοίκηση Τραμπ μέχρι σήμερα».
Ο Γερμανός Πρόεδρος Frank-Walter Steinmeier, σε ένα συμπόσιο, δήλωσε ότι η απώλεια κοινών αξιών του ΝΑΤΟ αποδυναμώνει την παγκόσμια τάξη. «Πρόκειται για την αποτροπή του κόσμου από το να μετατραπεί σε λημέρι ληστών, όπου οι πιο ασυνείδητοι παίρνουν ό,τι θέλουν, όπου περιοχές ή ολόκληρες χώρες αντιμετωπίζονται ως περιουσία λίγων μεγάλων δυνάμεων», δήλωσε.
Εν όψει αυτών των πιθανοτήτων, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν συζητήσει στρατιωτικές επιλογές. Όταν ο Τραμπ ανέφερε τις φιλοδοξίες του για τη Γροιλανδία πέρυσι, η Γαλλία έστειλε ένα πυρηνικό υποβρύχιο στα ανοικτά των ακτών του Καναδά, για να τον προειδοποιήσει ότι τα νησιά St Pierre and Miquelon, έξω από τη Νέα Γη, είναι γαλλικές κυρίαρχες περιοχές. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Jean-Noel Barrot δήλωσε: «Θέλουμε να αναλάβουμε δράση, αλλά θέλουμε να το κάνουμε μαζί με τους ευρωπαίους εταίρους μας» και επρόκειτο να συζητήσει σχέδια με τη Γερμανία και την Πολωνία. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Johann Wadephul δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεδομένου ότι η Δανία ανήκει στο ΝΑΤΟ, η Γροιλανδία, κατ’ αρχήν, θα υπερασπιστεί και από το ΝΑΤΟ».
Οι ειδικοί ήταν διχασμένοι σχετικά με τη μέθοδο που θα χρησιμοποιούσε ο Τραμπ για να αποκτήσει τη Γροιλανδία. Ο Marco Rubio δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι θα συναντηθεί την επόμενη εβδομάδα με την δανική κυβέρνηση, αλλά αρνήθηκε να αποκλείσει στρατιωτικές επιλογές κατά της Γροιλανδίας. «Εάν ο πρόεδρος εντοπίσει απειλή για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, κάθε πρόεδρος διατηρεί την επιλογή να την αντιμετωπίσει με στρατιωτικά μέσα… πάντα προτιμούσαμε να τις επιλύουμε με διαφορετικούς τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας», είπε.
Ο Mearsheimer πιστεύει ότι το ιστορικό του Τραμπ, με επιθέσεις στο Ιράν τον Ιούνιο, τη Νιγηρία τον Δεκέμβριο και τη Βενεζουέλα τώρα, αυξάνει τις πιθανότητες. «Εάν κοιτάξετε το μοτίβο συμπεριφοράς του Τραμπ, πόσο πρόθυμος είναι να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη όταν μπορεί να το κάνει φθηνά και να ξεφύγει… το γεγονός ότι… θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως άλλη μια επιχείρηση ‘καρφίτσας’, σας λέει ότι υπάρχει μια πολύ καλή πιθανότητα να πάρει τη Γροιλανδία», είπε στον πολιτικό επιστήμονα Glenn Diesen.
Άλλοι διαφωνούν. «Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να ενισχύσει το κίνημα αυτονομίας εντός της Γροιλανδίας και να τους κάνει να ζητήσουν βοήθεια από τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Filis. Ο αρχηγός του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας την Πέμπτη δήλωσε ότι η Κοπεγχάγη πρέπει να μείνει στο δρόμο και να επιτρέψει στη Γροιλανδία να συνάψει συμφωνία απευθείας με τις ΗΠΑ. «Ενθαρρύνουμε την τρέχουσα [Γροιλανδική] κυβέρνηση να έχει διάλογο με την αμερικανική κυβέρνηση χωρίς τη Δανία», δήλωσε ο Pele Broberg, αρχηγός του κόμματος Naleraq. «Επειδή η Δανία προκαλεί τόσο τη Γροιλανδία όσο και τις ΗΠΑ με τη διαμεσολάβησή της». Το Naleraq κέρδισε το 25% των εθνικών ψήφων πέρυσι, διπλασιάζοντας την προηγούμενη επίδοσή του.
Ο Giles συμφώνησε ότι «η εξαναγκασμός, η πίεση, ο εκβιβασμός, οι άμεσες ή έμμεσες υπονομευτικές δραστηριότητες ή η εκβίαση» θα ήταν οι αρχικές κινήσεις του Τραμπ. Ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο να δωροδοκήσει τους κατοίκους της Γροιλανδίας με ένα ποσό ανά κάτοικο μεταξύ 10.000 και 100.000 δολαρίων για να ενταχθούν στις ΗΠΑ, ανέφερε το Reuters την Παρασκευή.
Γιατί ο Τραμπ το θέλει; Στο τέλος της ημέρας, η πολιτική του Τραμπ εξακολουθεί να ισοδυναμεί με την απώθηση της Ευρώπης από αυτό που θεωρεί δικό του ημισφαίριο. Γιατί; Ο Τραμπ, ο Rubio και ο Stephens επικαλέστηκαν την ασφάλεια, αλλά η Δανία έδωσε στις ΗΠΑ πλήρη άδεια να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις, να φέρουν εξοπλισμό και προσωπικό, να πετούν αεροσκάφη και να πλέουν πλοία μέσα και έξω από τη Γροιλανδία με μια συνθήκη του 1953. Οι ΗΠΑ λειτουργούν σταθμό ραντάρ στο Pituffik, παρέχοντας έγκαιρη προειδοποίηση για βαλλιστικούς πυραύλους που πετούν πάνω από τον Βόρειο Πόλο από τη Ρωσία.
Πριν από ένα χρόνο, ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ πρέπει να απορροφήσουν τη Γροιλανδία και να επαναλάβουν τον έλεγχο του Παναμά, επειδή «τους χρειαζόμαστε για οικονομική ασφάλεια». «Έχει να κάνει με νέες θαλάσσιες διαδρομές καθώς ανοίγει η Αρκτική, και φυσικά, την ασφάλεια», δήλωσε ο Filis. «Ο Αρκτικός Κύκλος πρόκειται να είναι μια περιοχή ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων».
Οι πάγοι της Αρκτικής λιώνουν, επιτρέποντας την αύξηση του όγκου της εμπορικής ναυσιπλοΐας μέσω του Βόρειου Πόλου κατά εννέα φορές την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τον Πούτιν. Αυτό αφήνει ανοιχτή την πιθανότητα να αυξηθεί και η στρατιωτική ναυσιπλοΐα, ειδικά με τη Ρωσία και την Κίνα να διεξάγουν περισσότερες κοινές ασκήσεις στη θάλασσα. Ο Παναμάς, επίσης, είναι ένα ζωτικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού. Μαζί με τη Σουηδία και την Ελλάδα, η Γροιλανδία θεωρείται επίσης μία από τις πιο υποσχόμενες πηγές σπάνιων ορυκτών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
