Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο δεύτερος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επαναφέρεται στο προσκήνιο ως πιθανός διάδοχος του πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Παρόλο που δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τις ιρανικές αρχές, δυτικά και ισραηλινά ΜΜΕ αναφέρουν ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ένας σκληροπυρηνικός κληρικός, θεωρείται το φαβορί για να αναλάβει τη θέση του νέου ανώτατου ηγέτη της 47χρονης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η μητέρα, η σύζυγος και μία από τις αδελφές του έχασαν επίσης τη ζωή τους στην ίδια επίθεση, ωστόσο ο νεότερος Χαμενεΐ φέρεται να μην βρισκόταν παρών και κατάφερε να επιβιώσει από τους σφοδρούς βομβαρδισμούς στο Ιράν.
Ο Χαμενεΐ δεν έχει διεκδικήσει ποτέ δημόσιο αξίωμα ούτε έχει περάσει από δημόσια ψηφοφορία, όμως για δεκαετίες ασκούσε σημαντική επιρροή στον στενό κύκλο του ανώτατου ηγέτη, καλλιεργώντας βαθιές σχέσεις με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Τα τελευταία χρόνια, το όνομά του έχει αναφερθεί όλο και πιο συχνά ως πιθανός αντικαταστάτης του πατέρα του, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος για σχεδόν οκτώ χρόνια και στη συνέχεια κατείχε απόλυτη εξουσία επί 36 χρόνια, πριν δολοφονηθεί σε επιθέσεις στο αρχηγείο του στην Τεχεράνη το Σάββατο. Εάν αναδειχθεί σε ηγέτη, αυτό θα σηματοδοτήσει την παραμονή στην εξουσία σκληροπυρηνικών φατριών και θα υποδηλώνει απροθυμία της κυβέρνησης για άμεσες συμφωνίες ή διαπραγματεύσεις.
Ο 56χρονος γιος του Χαμενεΐ δεν έχει μιλήσει δημόσια για το θέμα της διαδοχής, μια ευαίσθητη συζήτηση δεδομένου ότι η ανάδειξή του θα μπορούσε να δημιουργήσει μια δυναστεία, θυμίζοντας τη μοναρχία των Παχλαβί πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Αντ’ αυτού, ο Χαμενεΐ έχει διατηρήσει χαμηλό προφίλ, αποφεύγοντας δημόσιες διαλέξεις, προσευχές της Παρασκευής ή πολιτικές ομιλίες. Πολλοί Ιρανοί, παρά το γεγονός ότι γνωρίζουν εδώ και χρόνια την άνοδό του στην ιεραρχία, δεν έχουν ακούσει ποτέ τη φωνή του.
**Κατηγορίες**
Επί σχεδόν δύο δεκαετίες, εγχώριοι και ξένοι αντίπαλοι έχουν συνδέσει το όνομα του Χαμενεΐ με τη βίαιη καταστολή διαδηλωτών στο Ιράν. Η μεταρρυθμιστική πτέρυγα εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον κατηγόρησε αρχικά για νοθεία εκλογών και για τη χρήση της παραστρατιωτικής δύναμης Basij του IRGC για την καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων κατά τη διάρκεια του “Πράσινου Κινήματος” του 2009, το οποίο ξέσπασε μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του λαϊκιστή πολιτικού Μαχμούτ Αχμαντινετζάντ. Οι δυνάμεις Basij βρέθηκαν έκτοτε στο επίκεντρο της καταστολής κατά πολλαπλών κυμάτων εθνικών διαδηλώσεων, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τις πρόσφατες, όπου ο ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς από τις κρατικές δυνάμεις, κυρίως τα βράδια της 8ης και 9ης Ιανουαρίου. Ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης και η κυβέρνηση απέδωσαν τις ανείπωτες αυτές δολοφονίες σε “τρομοκράτες” και “ταραχοποιούς”, υποστηριζόμενους από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, όπως συνέβαινε και σε προηγούμενες αντι-καθεστωτικές εξεγέρσεις.
**Κληρικός μεσαίας βαθμίδας**
Ο Χαμενεΐ ανέπτυξε στενές σχέσεις με το IRGC από νεαρή ηλικία, υπηρετώντας στο Τάγμα Habib του σώματος κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ της δεκαετίας του 1980. Αρκετοί συμπολεμιστές του, μεταξύ των οποίων και άλλοι κληρικοί, ανέλαβαν στη συνέχεια ηγετικές θέσεις στον τομέα ασφάλειας και πληροφοριών της νεοσύστατης τότε Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Χαμενεΐ, ο οποίος υπόκειται σε κυρώσεις από ΗΠΑ και Δύση, έχει επίσης συγκεντρώσει μια οικονομική αυτοκρατορία με περιουσιακά στοιχεία σε πολλές χώρες, σύμφωνα με δημοσιεύματα δυτικών ΜΜΕ. Το όνομά του δεν φέρεται να εμφανίζεται σε καμία από τις εν λόγω συναλλαγές, ωστόσο φέρεται να έχει διακινήσει δισεκατομμύρια δολάρια μέσω ενός δικτύου εσωτερικών συνεργατών που συνδέονται με το ιρανικό κατεστημένο. Ο Bloomberg συνέδεσε τον Χαμενεΐ με τον Αλί Ανσάρι, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στα τέλη του περασμένου έτους, μετά την αναγκαστική διάλυση της Bank Ayandeh από το κράτος, η οποία χρεοκόπησε λόγω χορήγησης δανείων σε αόριστους εσωτερικούς παράγοντες και συσσώρευσης τεράστιων χρεών. Η διάλυση της τράπεζας συνέβαλε στην αύξηση του ιρανικού πληθωρισμού, επιδεινώνοντας την οικονομική κατάσταση των Ιρανών, καθώς οι απώλειες έπρεπε να καλυφθούν εν μέρει από δημόσια κεφάλαια. Ούτε ο Χαμενεΐ ούτε ο Ανσάρι έχουν σχολιάσει δημόσια τις σχέσεις τους και τις κατηγορίες, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης την αγορά πολυτελών ακινήτων σε ευρωπαϊκές χώρες.
Τα θρησκευτικά διαπιστευτήρια του Χαμενεΐ αποτελούν επίσης αντικείμενο διαφωνίας, καθώς κατέχει τον τίτλο του χοτζατολεσλάμ, ενός κληρικού μεσαίας βαθμίδας, και όχι του ανώτερου αγιατολάχ. Ωστόσο, ο πατέρας του δεν ήταν αγιατολάχ όταν ανέλαβε την ηγεσία της χώρας το 1989, και ο νόμος τροποποιήθηκε για να τον καλύψει, οπότε μια παρόμοια ρύθμιση θα μπορούσε να είναι δυνατή και για τον γιο του. Προς το παρόν, παραμένει αδιευκρίνιστο πότε ή πώς η Ισλαμική Δημοκρατία θα προχωρήσει στην ανακοίνωση νέων ηγετών, καθώς επιβάλλει για άλλη μια φορά εθνικό μπλακ άουτ στο διαδίκτυο και περιορισμούς στη ροή πληροφοριών, εν μέσω μιας έντονης εκστρατείας βομβαρδισμών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε όλη τη χώρα. Ένα τριμελές συμβούλιο, αποτελούμενο από τον σκληροπυρηνικό κληρικό και μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών Αλιρεζά Αραφί, τον υπερσυντηρητικό κληρικό και επικεφαλής του δικαστικού σώματος Γκολαμ-Χοσεΐν Μοσενί-Ετζεΐ και τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκί, έχει πλέον νομική εντολή να αναλάβει την προσωρινή διακυβέρνηση. Σύμφωνα με την ιρανική νομοθεσία, η 88μελής κληρική συνέλευση, γνωστή ως Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, της οποίας τα γραφεία έχουν βομβαρδιστεί μαζί με άλλα κυβερνητικά κέντρα τις τελευταίες ημέρες, είναι υπεύθυνη για την ανακοίνωση του νέου ανώτατου ηγέτη.
