Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών προειδοποιεί ότι μετανάστες στη Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων νεαρών κοριτσιών, κινδυνεύουν να δολοφονηθούν, να υποστούν βασανιστήρια, βιασμούς ή να εξαναγκαστούν σε οικιακή σκλαβιά. Σύμφωνα με έκθεση του Γραφείου του ΟΗΕ για τα Ανθρώνα που δόθηκε στη δημοσιότητα, μετανάστες, αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες συλλαμβάνονται και φυλακίζονται αναγκαστικά για μεγάλες περιόδους, έως ότου πωληθούν ή οι απαγωγείς λάβουν λύτρα από συγγενείς.
«Υφίστανται παρατεταμένη κράτηση και εξαναγκάζονται μέσω βασανιστηρίων και απάνθρωπης μεταχείρισης να πληρώσουν για την απελευθέρωσή τους», αναφέρει η έκθεση με τίτλο «Business as Usual». Η έρευνα βασίζεται σε συνεντεύξεις με σχεδόν 100 μετανάστες μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Νοεμβρίου 2025, τόσο εντός όσο και εκτός Λιβύης.
«Αυτές οι παραβιάσεις εκτελούνται μέσω ενός επιχειρηματικού μοντέλου – ενός που μετατρέπει την ανθρώπινη κινητικότητα σε αλυσίδα εφοδιασμού και τον ανθρώπινο πόνο σε κέρδος», τονίζει η έκθεση. «Η κράτηση έχει γίνει πηγή εσόδων εντός ενός εκμεταλλευτικού, κερδοσκοπικού συστήματος. Η επιβίωση εξαρτάται από την πληρωμή. Όσοι δεν έχουν χρήματα, περνούν παραπέρα, πωλούνται ή εξαφανίζονται».
Η Λιβύη έχει γίνει δίοδος για μετανάστες από τη Νότια Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, οι οποίοι φεύγουν από συγκρούσεις και φτώχεια, ταξιδεύοντας διασχίζοντας τη Μεσόγειο προς την Ευρώπη, μετά την πτώση του δικτάτορα Muammar Gaddafi το 2011. Η χώρα παραμένει διαιρεμένη από εσωτερικές συγκρούσεις από το 2014.
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστηρίξει και εκπαιδεύσει την Λιβυκή Ακτοφυλακή, η οποία επιστρέφει μετανάστες που εντοπίζονται στη θάλασσα σε κέντρα κράτησης, ενώ χρηματοδοτεί προγράμματα διαχείρισης συνόρων στη Λιβύη.
Η Suki Nagra, εκπρόσωπος του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Λιβύη, περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά «δύσκολη». «Βλέπουμε κύματα ρατσιστικής και ξενοφοβικής ρητορικής μίσους και επιθέσεις κατά μεταναστών, αιτούντων άσυλο και προσφύγων, καθώς και παρεμβάσεις στη θάλασσα όπου οι άνθρωποι επιστρέφονται στη Λιβύη – μια χώρα που δεν θεωρούμε ασφαλές μέρος για αποβίβαση και επιστροφή», δήλωσε.
Η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει μια ανώνυμη γυναίκα από την Ερυθραία που κρατήθηκε για έξι εβδομάδες σε οίκο εμπορίας ανθρώπων στην Tobruk, στην ανατολική Λιβύη. «Εύχομαι να πέθαινα. Ήταν ένα ταξίδι κόλασης. Διάφοροι άνδρες με βίασαν πολλές φορές. Κορίτσια μόλις 14 ετών βιάζονταν καθημερινά», είπε. Οι δράστες την απελευθέρωσαν αφού η οικογένειά της πλήρωσε λύτρα.
Μια γυναίκα, η Gloria από τη Νιγηρία, αναγκάστηκε να παντρευτεί σε ηλικία 15 ετών. «Οι άνθρωποι έρχονται εκεί για να αγοράσουν ανθρώπους, να αγοράσουν ανθρώπινα όντα. Με ανάγκασαν στην πορνεία. Έμεινα εκεί για πολύ καιρό πριν δραπετεύσω», δήλωσε.
Η έκθεση τονίζει τη σημασία των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης για τους μετανάστες στη θάλασσα, αλλά προτρέπει τη διεθνή κοινότητα να σταματήσει τις επιστροφές στη Λιβύη, έως ότου διασφαλιστούν επαρκείς εγγυήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
