Ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, πραγματοποιεί μια κομβικής σημασίας επίσκεψη στην Κίνα, σε μια περίοδο που οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο Κάρνεϊ, ο πρώτος Καναδός ηγέτης που επισκέπτεται την Κίνα από το 2017, αναμένεται να συναντηθεί με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Κινέζο πρωθυπουργό Λι Κιάνγκ.
Η επίσκεψη έρχεται μετά από σχεδόν μία δεκαετία τεταμένων σχέσεων μεταξύ Οττάβας και Πεκίνου. Οι σχέσεις είχαν ψυχρανθεί σημαντικά μετά τη σύλληψη της Μενγκ Γουάντζου, βασικού στελέχους της κινεζικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών Huawei, τον Δεκέμβριο του 2018, κατά τη διέλευσή της από το διεθνές αεροδρόμιο του Βανκούβερ, κατόπιν αιτήματος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως αντίποινα, η Κίνα προχώρησε στην κράτηση δύο Καναδών πολιτών.
Οι δυσκολίες συνεχίστηκαν, με την Οττάβα, ακολουθώντας την πολιτική της Ουάσινγκτον, να επιβάλλει το 2024 δασμούς 100% στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, προκαλώντας την αντίδραση του Πεκίνου με δασμούς σε ορισμένα καναδικά αγροτικά προϊόντα, όπως το κανόλα. Η Καναδική πλευρά έχει επίσης κατηγορήσει την Κίνα για πολιτική παρέμβαση.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επίσκεψη του Κάρνεϊ «σηματοδοτεί μια επανευθυγράμμιση και αλλαγή τόνου, και υποδηλώνει την επιθυμία του Καναδά να βελτιώσει τις σχέσεις», δήλωσε η Βίνα Νατζιμπούλα, αντιπρόεδρος έρευνας και στρατηγικής στο Asia Pacific Foundation of Canada. «Αυτή είναι πιθανώς η δεύτερη πιο δύσκολη επίσκεψη του πρωθυπουργού Κάρνεϊ μετά την πρώτη του επίσκεψη στον Λευκό Οίκο», πρόσθεσε.
Ο Κάρνεϊ επιδιώκει να διαφοροποιήσει την καναδική οικονομία και να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, οι οποίες απορροφούν σχεδόν το 80% των καναδικών εξαγωγών. Παρόλο που ο Καναδάς υπήρξε ιστορικά στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, η σχέση έχει ψυχρανθεί, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο οποίος επέβαλε δασμούς 35% στον Καναδά, καθώς και ξεχωριστούς δασμούς σε χάλυβυ, αλουμίνιο και ξυλεία, απειλώντας επανειλημμένα να καταστήσει τη χώρα την 51η πολιτεία των ΗΠΑ.
Ο Κάρνεϊ έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένα ταξίδια, συμπεριλαμβανομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κόλπου – κατευθύνεται στο Κατάρ μετά το Πεκίνο – αναζητώντας νέες αγορές και επενδυτές. Ο Καναδός ηγέτης έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διπλασιάσει το μη-αμερικανικό εμπόριο του Καναδά την επόμενη δεκαετία.
Σε ένα πρώτο βήμα προς την ψύχρανση των σχέσεων με την Κίνα, ο Κάρνεϊ είχε συναντηθεί με τον Σι Τζινπίνγκ στη Νότια Κορέα, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού τον Οκτώβριο. «Ο πρωθυπουργός είναι πραγματιστής και η επίσκεψή του θα επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες οικονομικές συμφωνίες – πωλήσεις καναδικών ενεργειακών και αγροτικών προϊόντων», είπε η Νατζιμπούλα, προσθέτοντας ότι δεν αναμένει πλήρη άρση των δασμών μεταξύ των δύο πλευρών.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται κατά την περίοδο αναθεώρησης της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά (USMCA), η οποία επιτρέπει στα καναδικά και μεξικανικά αγαθά που καλύπτονται από τη συμφωνία να εισέρχονται στις ΗΠΑ χωρίς δασμούς. Στην περίπτωση του Καναδά, αυτό σημαίνει ότι περίπου το 86% των εισαγωγών από τον Καναδά και το Μεξικό είναι συμβατά, με αποτέλεσμα τον πραγματικό δασμό επί των καναδικών αγαθών να ανέρχεται περίπου στο 6%, σύμφωνα με τον Τόνι Στίλο, διευθυντή της Canada Economics στην Oxford Economics.
Ενώ ο Καναδάς θα ωφεληθεί σαφώς από τη συνέχιση της USMCA, ο Τραμπ, μόλις την Τρίτη, δήλωσε ότι η εμπορική συμφωνία ήταν «άχρηστη» για τις ΗΠΑ. Ωστόσο, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για παράταση ή τροποποίηση της USMCA, η συμφωνία θα εισέλθει σε περίοδο υποχρεωτικών ετήσιων αναθεωρήσεων έως το 2036, μετά την οποία θα λήξει, οδηγώντας σε «παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας στην εμπορική πολιτική», δήλωσε ο Στίλο. «Εάν η Βορειοαμερικανική εμπορική συμφωνία καταρρεύσει τελικά, τα τρία μέρη θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε διμερείς εμπορικές συμφωνίες για να διατηρήσουν την πρόσβαση στην αγορά, αλλά αυτό θα επιφέρει κόστη στο εμπόριο και τις επενδύσεις της Βόρειας Αμερικής».
«Πολιτική και αφηγηματική νίκη»
Ενώ ο Κάρνεϊ έχει πλήρη επίγνωση των διακυβευμάτων, η επίσκεψη έχει σημασία και για την Κίνα. Το Πεκίνο αναζητά όχι μόνο νέες εξαγωγικές αγορές και άρση εμπορικών περιορισμών, όπως ο δασμός στα ηλεκτρικά οχήματα, αλλά και μια «πολιτική και αφηγηματική νίκη», σύμφωνα με τη Νατζιμπούλα. Η Κίνα έχει συχνά κατηγορήσει τον Καναδά ότι ακολουθεί στενά τις ΗΠΑ και θα παρουσιάσει την επίσκεψη του Κάρνεϊ, και τυχόν επακόλουθες αλλαγές πολιτικής, ως μια προσπάθεια της Οττάβας «να διορθώσει λάθη του παρελθόντος». Η υπέρτατη ελπίδα του Πεκίνου θα ήταν η συμμόρφωση του Καναδά σε ευαίσθητα θέματα όπως η Ταϊβάν και η Θάλασσα της Νότιας Κίνας.
Νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, δύο Καναδοί βουλευτές από το Φιλελεύθερο Κόμμα του Κάρνεϊ ολοκλήρωσαν νωρίτερα την επίσκεψή τους στην αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο διεκδικεί ως δικό του έδαφος, μετά από συμβουλή της κυβέρνησης. Οι νομοθέτες επικαλέστηκαν την ανάγκη αποφυγής «σύγχυσης» στην εξωτερική πολιτική του Καναδά πριν από την επίσκεψη του Κάρνεϊ. Η Νατζιμπούλα χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή «ανησυχητική» και πρόσθεσε ότι ο Καναδάς θα αντιμετωπίσει μια «πολύ δύσκολη εξισορρόπηση» με την Κίνα.
