Οι Ιταλοί ψηφίζουν σήμερα και αύριο σε ένα διήμερο δημοψήφισμα για μεταρρυθμίσεις που η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι υποστηρίζει ότι θα καταστήσουν τη δικαιοσύνη ανεξάρτητη, ενώ οι επικριτές της θεωρούν ότι θα επιφέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Η ψηφοφορία αυτή, που λαμβάνει χώρα Κυριακή και Δευτέρα, κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα δημοψήφισμα για την ίδια την ηγέτιδα της δεξιάς, πριν από τις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους.
Η κυβέρνηση της Μελόνι επιθυμεί να τροποποιήσει το Σύνταγμα της Ιταλίας, διαχωρίζοντας τους ρόλους των δικαστών και των εισαγγελέων, καθώς και να μεταρρυθμίσει το όργανο εποπτείας τους. Η πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι το σχέδιο είναι ζωτικής σημασίας για την εγγύηση της αμεροληψίας και τη βελτίωση της λειτουργίας του «κουρασμένου» ιταλικού δικαστικού συστήματος. «Θα το κάνουμε πιο σύγχρονο, πιο αξιοκρατικό, πιο αυτόνομο, πιο υπεύθυνο και, πάνω απ’ όλα, ελεύθερο από πολιτικές πιέσεις», δήλωσε η Μελόνι σε βίντεο αυτή την εβδομάδα.
Αντιθέτως, οι επικριτές καταδικάζουν τις μεταρρυθμίσεις ως πολιτική κατάχρηση εξουσίας, η οποία αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει τις πραγματικές προκλήσεις, όπως οι πολυετείς δίκες και ο υπερπληθυσμός των φυλακών. Η Έλλη Σλέιν, επικεφαλής του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, δήλωσε ότι το δημοψήφισμα είναι κακοσχεδιασμένο και «αποδυναμώνει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης». Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των δύο στρατοπέδων.
Μια καθοριστική «όχι» ψήφος θα αποτελούσε πλήγμα για την Μελόνι, η οποία ηγείται μιας ασυνήθιστα σταθερής κυβέρνησης συνασπισμού από τον Οκτώβριο του 2022. Ωστόσο, έχει απορρίψει τις προτάσεις ότι θα παραιτηθεί σε περίπτωση ήττας. Οι κάλπες κλείνουν στις 3 μ.μ. (14:00 GMT) τη Δευτέρα, με προκαταρκτικά αποτελέσματα να αναμένονται αργότερα την ίδια ημέρα.
Το πιο διχαστικό μέρος της μεταρρύθμισης αφορά αλλαγές στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (CSM), ένα όργανο εποπτείας και πειθαρχικού ελέγχου, του οποίου τα μέλη εκλέγονται από τους συναδέλφους τους και το κοινοβούλιο. Η μεταρρύθμιση θα χώριζε το CSM σε δύο συμβούλια, ένα για τους δικαστές και ένα για τους εισαγγελείς, και θα δημιουργούσε ένα πειθαρχικό δικαστήριο 15 μελών. Τα μέλη θα επιλέγονται με κλήρωση, αντί να ψηφίζονται από τους συναδέλφους τους, με τρία μέλη του δικαστηρίου να επιλέγονται από τον τελετουργικό πρόεδρο της Ιταλίας και τρία από μια λίστα έμπειρων δικηγόρων εγκεκριμένων από το κοινοβούλιο.
Ο Φράνκο Μορέτι, ποινικολόγος και επικεφαλής της εκστρατείας «όχι», δήλωσε ότι το νέο δικαστήριο κινδυνεύει να γίνει «η ένοπλη πτέρυγα της πολιτικής». «Όταν χρειάζεται, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να ξεκαθαρίσει λογαριασμούς με εκείνο το μέρος της δικαιοσύνης που έχει τολμήσει να την αγγίξει», είπε σε μια συζήτηση αυτόν τον μήνα. Αναλυτές αναφέρουν ότι η Μελόνι πιθανότατα θα λάμβανε σημαντική ώθηση από μια νίκη του «ναι», καθώς παλεύει με τις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν και μια στάσιμη οικονομία προς το τέλος της θητείας της. Μια νίκη της κεντροαριστεράς – η οποία εξακολουθεί να υπολείπεται του μπλοκ της Μελόνι στις δημοσκοπήσεις – θα ενίσχυε τις προσπάθειές της να χτίσει μια συμμαχία ικανή να αμφισβητήσει την πρωθυπουργό.
