Η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν σε μια ιστορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, την οποία χαρακτηρίζουν ως “μητέρα όλων των συμφωνιών”. Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε την Τρίτη, ολοκληρώθηκε μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων, σε μια περίοδο γεωοικονομικών εντάσεων που πυροδοτήθηκαν από τον εμπορικό πόλεμο που κήρυξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump.
Η εν λόγω συμφωνία καλύπτει περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους και αφορά μια συνδυασμένη αγορά ύψους σχεδόν 27 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αντιστοιχώντας στο 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Antonio Costa, βρέθηκαν στη Νέα Δελχί τη Δευτέρα, προσκεκλημένοι στην Ημέρα της Δημοκρατίας και την ετήσια στρατιωτική παρέλαση.
“Αυτή η συμφωνία θα προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για τους λαούς της Ινδίας και της Ευρώπης,” δήλωσε ο Ινδός πρωθυπουργός Narendra Modi. “Η Ευρώπη και η Ινδία γράφουν ιστορία σήμερα,” ανέφερε χαρακτηριστικά η von der Leyen σε ανάρτησή της στο X, τονίζοντας τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων, με αμοιβαία οφέλη και ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης.
Η συμφωνία αναμένεται να μειώσει σημαντικά τους δασμούς μεταξύ Ινδίας και ΕΕ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη και πληρέστερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει η Ινδία, καλύπτοντας αγαθά, υπηρεσίες και επενδύσεις εντός της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ.
Το 2023, η ΕΕ απέσυρε τα οφέλη του γενικευμένου συστήματος προτιμήσεων (GSP) για την Ινδία, γεγονός που επέβαλε υψηλότερους δασμούς στους Ινδούς εξαγωγείς. Η νέα συμφωνία, σύμφωνα με αναλυτές, μπορεί να προσφέρει πλεονέκτημα στην Ινδία σε κλάδους όπως η κλωστοϋφαντουργία, τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα μηχανήματα, ο χάλυβας, τα πετρελαϊκά προϊόντα και ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός. Η ΕΕ παρέχει στην Ινδία πρόσβαση σε 144 υποτομείς υπηρεσιών, ενώ η Ινδία ανοίγει 102 υποτομείς στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών, των ναυτιλιακών και των τηλεπικοινωνιών.
Ο Ινδός πρωθυπουργός τόνισε στους εργαζομένους και τους ηγέτες της βιομηχανίας ότι η συμφωνία θα είναι εξαιρετικά επωφελής, ενισχύοντας την παραγωγή και επεκτείνοντας τον τομέα των υπηρεσιών. “Αυτή η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη για κάθε επιχείρηση και επενδυτή παγκοσμίως. Η Ινδία εργάζεται εκτενώς για παγκόσμιες συνεργασίες σε όλους τους τομείς,” δήλωσε.
Η τελική μορφή της συμφωνίας υπόκειται σε νομικό έλεγχο στις Βρυξέλλες και τη Νέα Δελχί, με πιθανή έναρξη ισχύος το επόμενο έτος. Ειδικοί χαρακτήρισαν τη συμφωνία ως “εξαιρετική, παρέχοντας επαγγελματική πρόσβαση στην αγορά, ενώ λαμβάνει υπόψη τη γραφειοκρατική πολυπλοκότητα της ΕΕ.”
Η συμφωνία θεωρείται σημαντική για την εδραίωση των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων της Ινδίας με τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο, προσφέροντας παράλληλα την ευκαιρία για διαφοροποίηση πέραν των ΗΠΑ και μείωση της εξάρτησης από την αμερικανική αγορά.
Στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, η Ινδία, η οποία στο παρελθόν επέβαλλε δασμούς έως και 110% στα ξένα οχήματα, θα μειώσει τους δασμούς στα εισαγόμενα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στο 30-35%, με προοπτική περαιτέρω μείωσης στο 10% με την πάροδο των ετών. Οχήματα αξίας κάτω των 15.000 ευρώ εξαιρούνται, ενώ τα ηλεκτρικά οχήματα θα έχουν προστασία για τα πρώτα πέντε χρόνια.
Για την ΕΕ, η συμφωνία σημαίνει άμεση μηδενικοποίηση δασμών για το 30% των εισαγόμενων αγαθών, και κατάργηση ή μείωση δασμών για το 96,6% των ευρωπαϊκών εξαγωγών. Εκτιμάται ότι ετησίως θα εξοικονομούνται έως και 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε δασμούς. Οι υφιστάμενοι δασμοί της Ινδίας σε μηχανήματα, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα θα καταργηθούν σε μεγάλο βαθμό.
Για την Ινδία, η ΕΕ θα καταργήσει όλους τους δασμούς στο 90% των ινδικών αγαθών, επεκτείνοντας το ποσοστό στο 93% εντός επταετίας. Άμεσα ωφελούμενοι θα είναι τα θαλασσινά, τα χημικά, τα πλαστικά, τα δέρματα, τα υφάσματα, τα πολύτιμα μέταλλα και τα κοσμήματα.
Παρά τις συμφωνίες, η Ινδία ζητά βελτιώσεις στις ποσοστώσεις εξαγωγών χάλυβα χωρίς δασμούς, με την έκβαση των συζητήσεων να αναμένεται έως τις 30 Ιουνίου. Η ΕΕ δεν έχει χορηγήσει απαλλαγή στην Ινδία από τον μηχανισμό προσαρμογής άνθρακα στα σύνορα (CBAM), ο οποίος φορολογεί τα “ενεργοβόρα” αγαθά.
Σήμερα, οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος τόσο για την Ινδία όσο και για την ΕΕ. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, το εμπόριο αγαθών μεταξύ Ινδίας και ΕΕ έχει αυξηθεί σημαντικά, καθιστώντας την ΕΕ τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο αγαθών της Ινδίας. Η Ινδία εμφανίζει εμπορικό πλεόνασμα με την ΕΕ, ενώ οι δύο πλευρές στοχεύουν στην αύξηση του εμπορίου στα 200 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030.
Σημαντική άνοδο κατέγραψε και το εμπόριο υπηρεσιών, με τις εμπορικές σχέσεις να εστιάζουν κυρίως σε επιχειρηματικές συμβουλευτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφορικής.
Η Ινδία βρίσκεται στην ένατη θέση μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας το 2,4% του συνολικού εμπορίου της, σε σύγκριση με 17,3% για τις ΗΠΑ και 14,6% για την Κίνα.
Υπάρχουν εντάσεις και στις δύο οικονομίες με τις ΗΠΑ. Η Ινδία αντιμετωπίζει σημαντικούς δασμούς από τις ΗΠΑ, μέρος των οποίων είναι ως αντίποινα για τη συνέχιση της αγοράς ρωσικού αργού πετρελαίου. Αντίστοιχα, οι εντάσεις μεταξύ ΕΕ και κυβέρνησης Trump αυξάνονται, ειδικά σε θέματα όπως η επιθυμία του Trump να αγοράσει τη Γροιλανδία, η οποία ανήκει στη Δανία, μέλος της ΕΕ.
Η ολοκλήρωση της συμφωνίας Ινδίας-ΕΕ επιταχύνθηκε, εν μέρει, ως απάντηση στην πίεση από την κυβέρνηση Trump. “Οι παγκόσμιες εμπορικές αναταραχές έχουν γίνει κανόνας, και υπάρχει επείγουσα ανάγκη για την Ινδία και την ΕΕ να παρέχουν ένα ορισμένο επίπεδο βεβαιότητας στις επιχειρήσεις τους,” δήλωσε ένας αναλυτής.
Η Ουάσινγκτον έχει ήδη επικρίνει τη συμφωνία. Ο Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent επέκρινε την ΕΕ για τη συμφωνία με τη Νέο Δελχί, λέγοντας ότι “χρηματοδοτούν τον πόλεμο εναντίον τους”. Ενώ η ΕΕ υπέγραψε εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ σχετικά γρήγορα, η Ινδία εξακολουθεί να διαπραγματεύεται μια παρόμοια συμφωνία με την Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα επιδιώκει τη διαφοροποίηση του εμπορίου της. Η συμφωνία με την ΕΕ αποτελεί μέρος της στρατηγικής της Ινδίας να μετριάσει τις επιπτώσεις και να βρει νέους εταίρους, σηματοδοτώντας στις ΗΠΑ την ετοιμότητα της Ινδίας και της ΕΕ να προχωρήσουν με τη δική τους ατζέντα.
