Η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε ένα σχέδιο για την έναρξη της εγγραφής γης στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ανοίγοντας το δρόμο για την κατάσχεση εδαφών από Παλαιστίνιους που αδυνατούν να αποδείξουν την ιδιοκτησία τους. Για πρώτη φορά από την ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης το 1967, η γη αυτή θα καταγραφεί ως ιδιοκτησία του κράτους, μια διαδικασία γνωστή και ως τακτοποίηση τίτλων ιδιοκτησίας, στην Περιοχή Γ της κατεχόμενης περιοχής.
Η Περιοχή Γ, η οποία καλύπτει περίπου το 60% της Δυτικής Όχθης, βρίσκεται υπό τον άμεσο ισραηλινό έλεγχο. Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich, ο οποίος υπέβαλε την πρόταση μαζί με τους υπουργούς Δικαιοσύνης Yariv Levin και Άμυνας Israel Katz, δήλωσε ότι η κίνηση αποτελεί συνέχεια της «επαναστάσεως των εποικισμών για τον έλεγχο όλων των εδαφών μας». Η παλαιστινιακή προεδρία χαρακτήρισε την απόφαση «de facto προσάρτηση» της Δυτικής Όχθης, θεωρώντας την τυπική επικύρωση της συνεχούς οικοδόμησης οικισμών, η οποία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
**Τι σημαίνει η διαδικασία εγγραφής γης;**
Κατά τη διάρκεια της ιορδανικής κατοχής της Δυτικής Όχθης (1949-1967), η διαχείριση βασιζόταν κυρίως στην Βρετανική Εντολή για την ιδιοκτησία γης, με τα εδάφη να εγγράφονται ως δημόσια ή ιδιωτική περιουσία. Ωστόσο, μόνο περίπου το ένα τρίτο της γης είχε τυπικά εγγραφεί. Μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων δεν διέθετε έγγραφα για να αποδείξει την ιδιοκτησία τους, ενώ πολλά έγγραφα χάθηκαν ή καταστράφηκαν κατά τον πόλεμο του 1967.
Με την ανάληψη του ελέγχου από το Ισραήλ, η διαδικασία εγγραφής γης διακόπηκε. Η πρόσφατη απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να την επανεκκινήσει έχει προκαλέσει έντονες επικρίσεις από ισραηλινές ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικούς αναλυτές. Ο Xavier Abu Eid, πολιτικός αναλυτής, χαρακτήρισε την κίνηση «de facto προσάρτηση παλαιστινιακού εδάφους», τονίζοντας την εφαρμογή προσάρτησης ως μια απλή γραφειοκρατική διαδικασία και επανέφερε την ιδέα της ύπαρξης αποικιακής δύναμης με δύο διαφορετικά νομοθετικά πλαίσια βάσει εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως απαρτχάιντ.
**Πού θα εφαρμοστεί η εγγραφή γης;**
Οι Συμφωνίες του Όσλο (1993, 1995) χώρισαν τη Δυτική Όχθη σε τρεις περιοχές: Α (πλήρης παλαιστινιακός διοικητικός έλεγχος), Β (κοινός έλεγχος) και Γ (πλήρης ισραηλινός στρατιωτικός έλεγχος). Η Περιοχή Γ, όπου ζουν πάνω από 300.000 Παλαιστίνιοι, παραμένει υπό τον πλήρη ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο. Η νέα εγγραφή γης θα αφορά αποκλειστικά αυτήν την περιοχή. Σύμφωνα με την ομάδα κατά των εποικισμών Peace Now, περίπου το 58% της γης στην Περιοχή Γ παραμένει αδήλωτο, κάτι που η κυβέρνηση Ισραήλ εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τον πλήρη ισραηλινό έλεγχο αυτών των εδαφών.
**Πώς θα λειτουργήσει η εγγραφή γης;**
Αν και οι λεπτομέρειες είναι ελάχιστες, η διαδικασία αναμένεται να οδηγήσει σε μεταβίβαση της νομικής κυριότητας γης στο ισραηλινό κράτος και σε εκκενώσεις παλαιστινιακών κοινοτήτων, παρόμοια με ό,τι συμβαίνει στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η Michal Braier, αρχιτέκτονας και επικεφαλής έρευνας στην Bimkom, μια ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκτιμά ότι το Ισραήλ θα επιλέξει περιοχές όπου εκτιμά ότι μπορεί εύκολα να αποδείξει κρατική ιδιοκτησία ή να απορρίψει παλαιστινιακούς ισχυρισμούς, λόγω της έλλειψης σαφών εγγράφων.
Παρόλο που θεωρητικά οι Παλαιστίνιοι θα μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις, στην πράξη αναμένεται να αντιμετωπίσουν εμπόδια. Νόμοι όπως ο Νόμος περί Περιουσίας Αποδήμων, που επιτρέπει στο κράτος να καταλάβει περιουσίες «αποδήμων» (από το 1947), θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλεια ατομικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Το Ισραήλ έχει προϋπολογίσει 79 εκατομμύρια δολάρια για τη διαδικασία εγγραφής γης στην Περιοχή Γ την περίοδο 2026-2030.
**Συνέπειες για τις παλαιστινιακές κοινότητες**
Η Peace Now περιγράφει την απόφαση ως «μαζική αρπαγή παλαιστινιακής περιουσίας», ενώ ο Abu Eid την αποκαλεί «πολιτική πλήρους εθνοκάθαρσης» και «σημείο καμπής στις προσπάθειες του Ισραήλ να διαγράψει την παλαιστινιακή υπόθεση». Ο ίδιος τονίζει ότι η απόφαση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ατιμώρητης βίας από Ισραηλινούς εποίκους και επέκτασης οικισμών.
Από τις 7 Οκτωβρίου 2023 έως τις 5 Φεβρουαρίου 2026, τουλάχιστον 1.054 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Δυτική Όχθη από Ισραηλινούς στρατιώτες και εποίκους, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών. Η Braier προβλέπει αύξηση της βίας, χαρακτηρίζοντας την βία των εποίκων ως «κρατική βία, υποστηριζόμενη από κρατικούς μηχανισμούς», που στοχεύει στην επέκταση του ισραηλινού ελέγχου και την επέκταση των εποικισμών στην Περιοχή Γ.
**Νομιμότητα της διαδικασίας εγγραφής γης**
Το 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) έκρινε ότι η «απαλλοτρίωση γης και περιουσιών, η μεταφορά πληθυσμών και η νομοθεσία που αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των κατεχομένων περιοχών είναι εντελώς άκυρες» και δεν μπορούν να αλλάξουν το καθεστώς τους. Η ICJ έχει επίσης κρίνει την ισραηλινή κατοχή ως παράνομη. Η Braier επισημαίνει ότι η απόφαση αυτή παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, καθώς μια κατοχική δύναμη δεν μπορεί να ασκεί κυριαρχικές εξουσίες σε κατεχόμενο έδαφος.
**Επιπτώσεις για την ειρηνευτική συνθήκη Ισραήλ-Ιορδανίας**
Η Συνθήκη του Wadi Araba (1994) τερμάτισε τυπικά την εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Ιορδανίας. Ωστόσο, η απόφαση του Ισραήλ για την εγγραφή γης στη Δυτική Όχθη καταδικάστηκε από την Ιορδανία ως «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Αν και η συνθήκη παραμένει σε ισχύ, η απόφαση αυτή είναι σοβαρή υπόθεση για την Ιορδανία, ειδικά αν υπάρξουν μαζικές εκτοπίσεις Παλαιστινίων.
