Η απειλή για “ολόκληρο τον πολιτισμό” από τον Πρόεδρο ΗΠΑ Donald Trump, που διατυπώθηκε στις 8 Απριλίου 2026, αναγκάστηκε να ανακληθεί, οδηγώντας σε αναβολή δύο εβδομάδων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με το Ισραήλ στο παρασκήνιο, θα επιχειρήσουν να διαπραγματευτούν την ειρήνη. Παρότι οι ΗΠΑ διατηρούν συντριπτική στρατιωτική υπεροχή, το Ιράν κατέχει τα στρατηγικά χαρτιά, ελέγχοντας τα Στενά του Ορμούζ και επηρεάζοντας έτσι την τιμή του πετρελαίου και την πορεία των παγκόσμιων χρηματιστηρίων.
Με βάση την τρέχουσα πορεία, ο πόλεμος με το Ιράν αναμένεται να επαναλάβει τις προηγούμενες αποτυχίες των ΗΠΑ να κερδίσουν ή να επιτύχουν επιτυχή αποτελέσματα στους πολέμους που έχουν διεξαγάγει. Στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο πόλεμος του Βιετνάμ χάθηκε όχι στα πεδία της μάχης, όπου οι αμερικανικές δυνάμεις επικρατούσαν, αλλά στις αμερικανικές τηλεοράσεις και τα σαλόνια, όπου οι αλλεπάλληλες ψευδείς δηλώσεις για τη σύγκρουση και οι 58.000 νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες είχαν τελικά βαρύ αντίκτυπο.
Στο Αφγανιστάν, οι ΗΠΑ είχαν επίσης στρατιωτική υπεροχή, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να “κερδίσουν”. Δύο δεκαετίες αποτυχημένης “οικοδόμησης του κράτους”, που απορρόφησαν δισεκατομμύρια δολάρια, δημιούργησαν αδύναμους φιλοαμερικανικούς θεσμούς που δεν μπόρεσαν να αντέξουν την αποφασιστικότητα των Ταλιμπάν. Στο Ιράκ, μετά την εισβολή του 2003, οι ΗΠΑ πέτυχαν την ανατροπή του καθεστώτος του Saddam Hussein. Ωστόσο, αυτό βύθισε τη χώρα στο χάος, τροφοδοτώντας την αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή για τις επόμενες δύο δεκαετίες, προς ζημία των ΗΠΑ και των περιφερειακών συμμάχων τους.
Μια από τις αιτίες αυτών των αποτυχιών είναι ότι διαδοχικοί πρόεδροι των ΗΠΑ ήταν απροετοίμαστοι για τις απαιτήσεις του αξιώματός τους όσον αφορά θέματα πολέμου και ειρήνης. Υπέφεραν από βαθιά έλλειψη γνώσης και κατανόησης των συνθηκών για τη χρήση βίας, αποτυχία αμφισβήτησης των παραδοχών για την κήρυξη πολέμου, αλαζονεία με την αυταπόδεικτη αμερικανική πνευματική και στρατιωτική υπεροχή, συλλογική αφέλεια και γραφειοκρατική αναποτελεσματικότητα στην μη εξέταση όλων των πιθανών εκβάσεων, ανεξάρτητα από την ικανότητα του αμερικανικού στρατού. Όλα αυτά οδήγησαν σε εσφαλμένη στρατηγική κρίση.
Φαίνεται τώρα ότι αυτές οι προηγούμενες αποτυχίες μόλυναν και τον πόλεμο στο Ιράν. Σε όλα τα πολεμικά παιχνίδια και τις ασκήσεις που διεξήχθησαν στον Κόλπο, τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν κλειστά. Κανείς δεν ενημέρωσε τον Trump για αυτό το ενδεχόμενο ή δεν τον άκουσε; Και γιατί επέλεξε να πάει σε πόλεμο ή, όπως το έθεσε, να κάνει μια “εκδρομή” στο Ιράν, επαναλαμβάνοντας την κολοσσιαία εσφαλμένη κρίση του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin ότι το Κίεβο θα έπεφτε σε λίγες ημέρες;
Η πιο εύλογη εξήγηση προήλθε από τον Υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio, ο οποίος αρχικά παραδέχτηκε και στη συνέχεια αναίρεσε τη δήλωσή του ότι, επειδή το Ισραήλ επρόκειτο να πλήξει πρώτο το Ιράν, οι ΗΠΑ δεν είχαν άλλη επιλογή από το να συμμετάσχουν στην επίθεση. Η προληπτική κίνηση είναι ένας αμφισβητήσιμος λόγος για κήρυξη πολέμου. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να είχαν πει στο Ισραήλ είτε να προχωρήσει είτε όχι.
Ωστόσο, η αλαζονεία και η πλήρης έλλειψη κατανόησης ήταν εμφανείς ακόμη και πριν οι Ισραηλινοί ωθήσουν τον Trump σε απόφαση. Οι κορυφαίοι διαπραγματευτές του, Steve Witkoff και Jared Kushner, δεν διέθεταν τεχνικές γνώσεις για πυρηνικά όπλα, κάτι που τους καθιστούσε αναποτελεσματικούς στις διαπραγματεύσεις με τους Ιρανούς. Ο Λευκός Οίκος παρεξήγησε και υπερεκτίμησε κατά πολύ τον χρόνο που θα χρειαζόταν το Ιράν για να αναπτύξει ένα πυρηνικό όπλο και προηγμένα πυραυλικά συστήματα μεγάλης εμβέλειας.
Επιπλέον, η επιτυχία της επιχείρησης στη Βενεζουέλα και η υπερβολική προσδοκία για την αμερικανική στρατιωτική ικανότητα τύφλωσαν τον Trump, ο οποίος πίστεψε εύκολα την αφήγηση του Ισραήλ ότι το καθεστώς στην Τεχεράνη επρόκειτο να καταρρεύσει.
Τώρα, η πραγματικότητα έχει επιβληθεί. Η νίκη σε κάθε μάχη δεν κερδίζει τον πόλεμο. Όπως συνέβη με τους Βορειοβιετναμέζους και τους Ταλιμπάν, η στρατηγική του Ιράν να κερδίζει με το να μην χάνει απέδωσε. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποδείχθηκε το πιο ισχυρό όπλο που χρησιμοποίησαν οι Ιρανοί. Με το 20% της παγκόσμιας ενέργειας, μεγάλο μέρος των φωσφορικών αλάτων που απαιτούνται για λιπάσματα, και το ήλιο που χρειάζεται η κατασκευή τσιπ, σφραγισμένα στον Κόλπο, οι συνέπειες μιας παρατεταμένης σύγκρουσης ήταν σαφείς: οικονομική καταστροφή.
Η μέτρηση επιτυχίας του Ιράν δεν ήταν ο αριθμός των αμερικανικών μαχητικών που καταρρίφθηκαν ή οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις που χτυπήθηκαν. Ήταν η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ και η ζοφερή κατάσταση των χρηματιστηρίων.
Ακόμη και στην αρχή του, ο πόλεμος ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής, με σχεδόν τα δύο τρίτα των Αμερικανών να τον αντιτίθενται. Οι υψηλές τιμές βενζίνης και ο κίνδυνος αυξανόμενου πληθωρισμού σήμαιναν αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια πριν από μια κρίσιμη ενδιάμεση εκλογή στις ΗΠΑ.
Τώρα ο Trump αντιμετωπίζει δύο μη ικανοποιητικές επιλογές. Όπως ο Πρόεδρος Lyndon Johnson κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, ο Trump μπορεί είτε να αποδεχτεί τους όρους του Ιράν για τερματισμό του πολέμου είτε να συνεχίσει την κλιμάκωση και να παγιδευτεί σε μια παρατεταμένη σύγκρουση – έναν “αιώνιο πόλεμο”.
Προς το παρόν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επιλέξει την αντίληψη του Βρετανού πρωθυπουργού Winston Churchill ότι “η ομιλία είναι καλύτερη από τον πόλεμο”. Όποια κι αν είναι η απόφαση του Trump, δεδομένου ότι έχει παγιδεύσει τον εαυτό του χωρίς καλές επιλογές, ο πόλεμος στο Ιράν θα αποδειχθεί η πιο καταστροφική απόφαση που έχει λάβει ως πρόεδρος.
