Υπάρχει μια νέα αντίληψη για την υγεία που ανατρέπει όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Ενώ πολλοί θεωρούν ότι ένα λεπτό σώμα σημαίνει αυτόματα καλή υγεία και ότι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι ο μοναδικός καθοριστικός παράγοντας για ένα υγιές βάρος, οι επιστήμονες έρχονται να μας διαψεύσουν. Ο ΔΜΣ, που υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος ενός ατόμου σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους του σε μέτρα, χρησιμοποιείται ευρέως για να καθορίσει αν κάποιος έχει έλλειψη, φυσιολογικό βάρος ή είναι υπέρβαρος.
Ωστόσο, μια ευρεία διεθνής έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “JAMA” τον Οκτώβριο, και βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερα από 471.000 άτομα ηλικίας 18-69 ετών από 91 χώρες, αποκάλυψε κάτι ανησυχητικό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η “παχυσαρκία της κοιλιάς” (η συσσώρευση λίπους γύρω από την κοιλιά) εμφανίζεται σε ποσοστό 45% παγκοσμίως, και εκπληκτικό 22% σε άτομα με φυσιολογικό βάρος.
Αυτό σημαίνει ότι ο ΔΜΣ από μόνος του δεν επαρκεί για να εντοπίσει άτομα που κινδυνεύουν από παχυσαρκία κοιλιάς. Οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι απαραίτητη η συνδυαστική χρήση του ΔΜΣ με τη μέτρηση της περιφέρειας της μέσης για μια πιο ακριβή εκτίμηση του κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις.
Η “κρυφή παχυσαρκία” και οι κίνδυνοι
Η παχυσαρκία της κοιλιάς ορίζεται ως περιφέρεια μέσης 80 εκατοστών και άνω για τις γυναίκες, και 94 εκατοστών και άνω για τους άνδρες. Αυτό που ανησυχεί τους επιστήμονες είναι η “κρυφή παχυσαρκία”, όπου κάποιος μπορεί να φαίνεται αδύνατος, αλλά να πληροί τα επιστημονικά κριτήρια της παχυσαρκίας.
Η έρευνα έδειξε επίσης ισχυρή παγκόσμια συσχέτιση μεταξύ της παχυσαρκίας της κοιλιάς σε άτομα με φυσιολογικό βάρος και αυξημένων πιθανοτήτων για υπέρταση, διαβήτη, υψηλή χοληστερόλη, υψηλά τριγλυκερίδια, καθώς και μεταβολικές διαταραχές και καρδιακά προβλήματα, που αποτελούν κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.
Γι’ αυτό, οι ειδικοί συστήνουν να μην επικεντρώνεται η προώθηση της άσκησης και της υγιεινής διατροφής μόνο σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους, αλλά να περιλαμβάνει και άτομα με φυσιολογικό βάρος που όμως παρουσιάζουν παχυσαρκία κοιλιάς.
Ο ΔΜΣ έχει “τρύπες” στην αξιολόγηση
Σύμφωνα με το “Fox News”, η μέτρηση της παχυσαρκίας μόνο μέσω του ΔΜΣ έχει αδυναμίες, καθώς λαμβάνει υπόψη μόνο το βάρος και το ύψος, χωρίς να εξετάζει πού αποθηκεύεται το λίπος. Άτομα με ΔΜΣ στο φυσιολογικό εύρος (18.5-24.9), αλλά με αυξημένο λίπος στην κοιλιά, διατρέχουν κίνδυνο “κρυφής παχυσαρκίας”, που σημαίνει συσσώρευση λίπους γύρω από ζωτικά όργανα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο φλεγμονών, αντίστασης στην ινσουλίνη και καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Είναι ενδιαφέρον ότι ένα άτομο παχύσαρκο αλλά γυμνασμένο μπορεί να έχει λιγότερο κίνδυνο από ένα αδύνατο άτομο με περιττό λίπος στην κοιλιά. Οι “λεπτοί παχύσαρκοι” δεν είναι απαραίτητα υγιείς, ακόμη και αν το βάρος τους είναι φυσιολογικό. Μπορεί να είναι “λεπτοί εξωτερικά και παχύσαρκοι εσωτερικά”.
Ο τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο. Άτομα με φυσιολογικό ΔΜΣ και λίπος στην κοιλιά τείνουν να είναι πιο αδρανή, καταναλώνουν λιγότερα φρούτα και λαχανικά και συχνά έχουν καθιστική εργασία. Αυτός ο συνδυασμός μειωμένης μυϊκής μάζας και έλλειψης κίνησης ευνοεί τη συσσώρευση ενδοκοιλιακού λίπους, ακόμα και χωρίς σημαντική αύξηση του συνολικού βάρους.
Η αύξηση του λίπους δεν είναι από μόνη της ασθένεια
Τον Ιανουάριο του 2025, μια επιτροπή του “Lancet” πρότεινε έναν νέο ορισμό της παχυσαρκίας, που ξεπερνά την απλή ταξινόμηση βάσει ΔΜΣ, αναγνωρίζοντας ότι η διαφοροποίηση στη σωματική σύνθεση σημαίνει ότι ο ΔΜΣ δεν είναι πάντα ακριβής μέτρηση του σωματικού λίπους. Μάλιστα, μπορεί να δείχνει φυσιολογικό ΔΜΣ σε άτομα με αυξημένο λίπος.
Ακόμη και όταν ο ΔΜΣ εντοπίζει αυξημένο λίπος, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πρόκειται για ασθένεια. Κάποιοι με αυξημένο λίπος αναπτύσσουν προβλήματα υγείας, ενώ άλλοι όχι.
Η επιτροπή του “Lancet” κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ΔΜΣ είναι ανακριβής για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, καθώς ο αυξημένος ΔΜΣ δεν εγγυάται την αύξηση του λίπους, και η αύξηση του λίπους δεν ισοδυναμεί με ασθένεια.
Μην κάνετε το βάρος σας τον άξονα της ζωής σας
Προσέξτε την “παχυσαρκία με φυσιολογικό βάρος”, μια κατάσταση όπου υπάρχει υψηλό ποσοστό σωματικού λίπους, παρόλο που ο ΔΜΣ είναι εντός φυσιολογικών ορίων.
Η Δρ. Leslie Heinberg, ειδικός στην κλινική ψυχολογία και τη διαχείριση βάρους, τονίζει ότι ο φυσιολογικός ΔΜΣ δεν εγγυάται την αποφυγή προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Η Δρ. Heinberg εξηγεί ότι γενετικοί παράγοντες και τρόπος ζωής παίζουν σημαντικό ρόλο. Ένα άτομο που δεν προσέχει τη διατροφή του και ασκείται ελάχιστα μπορεί να έχει υγιή ΔΜΣ, ενώ κάποιος που τρώει ισορροπημένα και γυμνάζεται τακτικά μπορεί να έχει αυξημένο ΔΜΣ.
Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το πρώτο άτομο κινδυνεύει από “παχυσαρκία με φυσιολογικό βάρος”, καθώς ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής του επηρεάζει εσωτερικά τις λειτουργίες του σώματός του, ακόμα κι αν το βάρος του δεν αυξάνεται. Αντίθετα, το δεύτερο άτομο μπορεί να είναι λιγότερο επιρρεπές σε χρόνιες ασθένειες, παρά τον αυξημένο ΔΜΣ, επειδή αποφεύγει λιπαρά, ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα, και ασκείται ώστε να μην συσσωρεύεται λίπος.
Η Δρ. Heinberg επισημαίνει ότι το κλειδί για την προστασία από χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με την “παχυσαρκία με φυσιολογικό βάρος” είναι η υιοθέτηση ενός υγιούς τρόπου ζωής.
“Το βάρος σας δεν είναι το σημαντικότερο”, λέει. Η σωστή διατροφή και η τακτική άσκηση για την ανάπτυξη μυών και την αποφυγή συσσώρευσης λίπους είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη πολλών προβλημάτων υγείας.
