Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών θα εξετάσει την Τετάρτη μια συνταγματική αμφισβήτηση της ιθαγένειας κατά γέννηση, ως απάντηση στην πρωτοφανή προσπάθεια του Προέδρου Donald Trump να αναθεωρήσει μακροχρόνιες ερμηνείες του συντάγματος, στο πλαίσιο της ευρύτερης σκληρής μεταναστευτικής του πολιτικής.
Υποστηρικτές που αντιτίθενται στις προσπάθειες του Trump να καταργήσει την αποκαλούμενη “ιθαγένεια κατά γέννηση” – βάσει της οποίας κάθε βρέφος που γεννάται στις ΗΠΑ, ανεξαρτήτως της μεταναστευτικής κατάστασης των γονέων του, καθίσταται αυτόματα πολίτης των ΗΠΑ – ελπίζουν να παρουσιάσουν μια, κατά την άποψή τους, αδιάσειστη υπόθεση ενώπιον της εννεαμελούς σύνθεσης του ανωτάτου δικαστηρίου.
«Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αφορούν την αμερικανική κοινωνία», δήλωσε η Aarti Kohli, εκτελεστική διευθύντρια του Asian Law Caucus, μιας εκ των οργανώσεων που προσέφυγαν κατά της διαταγής. «Δεν αφορά μόνο τι κάνει η εκτελεστική διαταγή, αλλά και την εξουσία που έχει ο πρόεδρος να ξαναγράψει το Σύνταγμα».
Οι υποστηρικτές δεν έχουν κρύψει το δύσκολο πλαίσιο αυτής της κομβικής υπόθεσης, η οποία, όπως λένε, κινδυνεύει να μεταμορφώσει την πολιτισμική δομή των ΗΠΑ, να αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν στη χώρα χωρίς να απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα, και να δημιουργήσει μια «μόνιμη υποομάδα» για ορισμένες μεταναστευτικές ομάδες.
Η υπόθεση θα εκδικαστεί ενώπιον ενός Ανωτάτου Δικαστηρίου με συντηρητική υπερπλειοψηφία 6 προς 3. Η σύνθεση έχει πρόσφατα επιφέρει αρκετές σημαντικές ήττες στον Trump, αλλά γενικά έχει τείνει υπέρ του προέδρου σε ζητήματα μετανάστευσης. «Κάθε δικαστής στα κατώτερα δικαστήρια, ανεξαρτήτως του κόμματος που τον διόρισε, έχει αποφανθεί υπέρ μας», πρόσθεσε η Kohli.
Η εκτελεστική διαταγή του Trump και η 14η Τροπολογία
Η σημερινή υπόθεση ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποτελεί την κορύφωση μιας πολυμηνιαίας προσφυγής κατά μιας εκτελεστικής διαταγής που υπεγράφη από τον Trump λίγες ώρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στις 20 Ιανουαρίου 2025. Η διαταγή επιδίωκε ουσιαστικά τον τερματισμό της ιθαγένειας κατά γέννηση, η οποία για καιρό ερμηνευόταν ότι κατοχυρώνεται από την 14η Τροπολογία του Συντάγματος των ΗΠΑ, κυρωθείσα το 1868, τρία χρόνια μετά την επίσημη κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ.
Η τροπολογία ανέτρεψε την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Dred Scott v Sandford του 1857, η οποία υποστήριζε ότι οι μαύροι σκλάβοι που γεννήθηκαν στις ΗΠΑ δεν ήταν πολίτες των ΗΠΑ. Αντ’ αυτού, η 14η Τροπολογία ορίζει: «Όλα τα πρόσωπα που γεννήθηκαν ή πολιτογραφήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, και υπόκεινται στη δικαιοδοσία τους, είναι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Πολιτείας όπου διαμένουν».
Η εκτελεστική διαταγή του Trump υποστήριζε ότι η 14η Τροπολογία «ποτέ δεν ερμηνεύτηκε ότι επεκτείνει την ιθαγένεια καθολικά σε όλους όσους γεννιούνται εντός των Ηνωμένων Πολιτειών». Εστίαζε στη φράση «υπόκεινται στη δικαιοδοσία τους» για να υποστηρίξει ότι η συνταγματική τροπολογία δεν ισχύει για όσους βρίσκονται στις ΗΠΑ χωρίς έγγραφα ή με προσωρινές βίζες. Εάν δοθεί περαιτέρω εντολή, «κανένα τμήμα ή υπηρεσία» δεν θα εκδίδει ή θα αποδέχεται έγγραφα ιθαγένειας για άτομα που γεννήθηκαν σε αυτές τις κατηγορίες γονέων. Η εκτελεστική διαταγή ανέφερε ότι θα τίθετο σε ισχύ για όσους γεννήθηκαν μετά από 30 ημέρες από την υπογραφή της, αλλά η εφαρμογή της έχει ανασταλεί ευρέως λόγω συνεχιζόμενων νομικών προσφυγών.
Τι θα υποστηρίξουν οι προσφεύγοντες;
Τουλάχιστον 10 νομικές προσφυγές έχουν ασκηθεί κατά της διαταγής του Trump, αλλά η υπόθεση Trump v Barbara είναι η πρώτη που εκδικάζεται ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η υπόθεση ονομάστηκε έτσι από μία από τις ενάγουσες, την «Barbara», πολίτη της Ονδούρας, η οποία περίμενε το τέταρτο παιδί της ενώ ζούσε στο New Hampshire τον Οκτώβριο του 2025, εν αναμονή της επεξεργασίας της αίτησης ασύλου της. Οι συν-ενάγουσες περιλαμβάνουν μια γυναίκα από την Ταϊβάν – στις ΗΠΑ με φοιτητική βίζα – η οποία γέννησε ένα παιδί στην Utah τον Απρίλιο του 2025, και έναν υπήκοο Βραζιλίας, του οποίου η σύζυγος γέννησε τον Μάρτιο του 2025.
Δεδομένου ότι η υπόθεση είναι ομαδική αγωγή, ασκείται για λογαριασμό όλων των ατόμων που ανήκουν στην ίδια «κατηγορία» με τις ενάγουσες: παιδιά που θα στερούνταν την ιθαγένεια βάσει της διαταγής του Trump. Η Kohli, της οποίας ο οργανισμός άσκησε την αγωγή μαζί με την ACLU, το Legal Defence Fund και το Democracy Defenders Fund, δήλωσε ότι τα επιχειρήματα που θα παρουσιαστούν την Τετάρτη θα είναι σχετικά απλά: η διαταγή του Trump έρχεται σε άμεση αντίθεση με την «σαφή γλώσσα» της 14ης Τροπολογίας.
Μια μεταγενέστερη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η United States v Wong Kim Ark του 1898, επιβεβαίωσε περαιτέρω ότι ένα παιδί γεννημένο από γονείς που δεν είναι πολίτες ήταν πολίτης των ΗΠΑ, θα υποστηρίξουν οι δικηγόροι. Η έννοια αυτή κωδικοποιήθηκε στη συνέχεια στον Νόμο περί Μετανάστευσης και Εθνικότητας του 1952, ο οποίος όριζε: «ένα πρόσωπο που γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες, και υπόκειται στη δικαιοδοσία τους… θα είναι υπήκοος και πολίτης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη γέννηση».
Η πρακτική βασιζόταν προηγουμένως στο αγγλικό κοινό δίκαιο. «Αν κοιτάξετε την νομοθετική ιστορία, είναι πολύ σαφές ότι το Κογκρέσο το κατανόησε ως οποιοδήποτε παιδί γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πουθενά στο Σύνταγμα ή στον [1952] νόμο δεν αναφέρεται κάτι σχετικά με την κατοικία των γονέων», δήλωσε η Kohli. «Είναι πολύ σαφές, εδραιωμένο δίκαιο», είπε. Η φράση «υπόκειται στη δικαιοδοσία τους» εφαρμόζεται εδώ και πολύ καιρό μόνο σε μια πολύ περιορισμένη ομάδα ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών ξένων διπλωματών, όσων γεννήθηκαν από εισβάλλοντες στρατούς ενώ βρίσκονταν σε αμερικανικό έδαφος και όσων γεννήθηκαν σε κυρίαρχο έδαφος ιθαγενών Αμερικανών, πρόσθεσε.
Η κυβέρνηση Trump ισχυρίζεται «παρανάγνωση»
Πέρα από την εκτελεστική διαταγή του Trump, δικηγόροι του Υπουργείου Δικαιοσύνης έχουν υποστηρίξει ότι πάνω από έναν αιώνα αμερικανικής πρακτικής βασίζεται σε μια θεμελιώδη «παρανάγνωση» του Συντάγματος των ΗΠΑ. Στις καταθέσεις τους, υποστήριξαν ότι η 14η Τροπολογία συντάχθηκε για «νεοαπελευθερωμένους σκλάβους και τα παιδιά τους, όχι για τα παιδιά αλλοδαπών που βρίσκονται προσωρινά στις Ηνωμένες Πολιτείες ή παράτυπων μεταναστών». Επιπλέον, υποστήριξαν ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Ark αφορούσε μόνο μη πολίτες «που απολάμβαναν μόνιμη κατοικία και διαμονή» στις ΗΠΑ, κάτι που, σύμφωνα με αυτούς, αποκλείει ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων που ζουν στη χώρα. Οι δικηγόροι, με επικεφαλής τον γενικό εισαγγελέα John Sauer, υποστήριξαν ότι η γλώσσα του νόμου του 1952 – η οποία «μεταφέρεται» απευθείας από την 14η τροπολογία – θα έπρεπε επίσης να επανερμηνευθεί.
Ενώ κάποτε θεωρούνταν μια περιθωριακή νομική άποψη, η θέση ακολουθεί ευρέως ένα επιχείρημα που διατυπώθηκε στο πλαίσιο πολιτικής του Project 2025 του Heritage Foundation, το οποίο έχει διαμορφώσει πολλές από τις ενέργειες της διοίκησης Trump κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του. Ο σύμβουλος του Trump, Stephen Miller, ο οποίος θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ο αρχιτέκτονας της σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής του Trump, έχει υπάρξει υποστηρικτής του σχεδίου.
Τη Δευτέρα, ο Trump πανηγύρισε ξανά την προσπάθεια, καθώς φάνηκε να πιέζει τους δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου – τρεις από τους οποίους διόρισε ο ίδιος – να αποφασίσουν υπέρ του. Δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «γελοιοποιούνται για το πόσο ΑΝΟΗΤΟ έχει γίνει το δικαστικό μας σύστημα». Υπογραμμίζοντας τη σημασία για τον πρόεδρο, το πρόγραμμα του Trump την Τετάρτη έδειχνε μια στάση του στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η παρακολούθηση της προφορικής συζήτησης στο ανώτατο δικαστήριο θα τον καθιστούσε τον πρώτο εν ενεργεία πρόεδρο που θα το έκανε.
Διαγενεακές συνέπειες
Οι υποστηρικτές λένε ότι οι κίνδυνοι της υπόθεσης ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Κοινή ανάλυση από το Migration Policy Institute (MPI) και το Population Research Institute του Penn State έχει διαπιστώσει ότι η εκτελεστική διαταγή του Trump θα επηρέαζε περίπου 255.000 βρέφη που γεννιούνται στις ΗΠΑ κάθε χρόνο. Αυτό θα αύξανε τους αριθμούς των ατόμων χωρίς χαρτιά στις ΗΠΑ, δυνητικά χωρίς δεσμούς με άλλες χώρες, για γενιές, σύμφωνα με την ανάλυση. «Θα δημιουργούσε μια αυτοσυντηρούμενη, πολυγενεακή υποομάδα – με κατοίκους γεννημένους στις ΗΠΑ να κληρονομούν το κοινωνικό μειονέκτημα που υφίστανται οι γονείς τους, ακόμη και, με την πάροδο του χρόνου, οι παππούδες και οι προπαππούδες τους». «Η διαταγή θα δημιουργούσε μια μόνιμη υποομάδα εάν αυτά τα παιδιά δεν είναι πολίτες των ΗΠΑ», δήλωσε η Kohli, «και το γραφειοκρατικό χάος θα ήταν αδιανόητο».
Είδε την προσπάθεια ως μέρος μιας ευρύτερης φιλοδοξίας της διοίκησης Trump: τον περιορισμό των δημογραφικών αλλαγών στις ΗΠΑ, όπου ο λευκός πληθυσμός παραμένει η πλειοψηφία, ενώ μειώνεται σταθερά σε αναλογία χρόνο με τον χρόνο. Η κίνηση, πρόσθεσε, ευθυγραμμιζόταν με την ευρύτερη εκστρατεία απέλασης του Trump, τις προσπάθειές του να περιορίσει τις αιτήσεις ασύλου, να μειώσει τους νόμιμους δρόμους μετανάστευσης και να περιορίσει αυστηρά το πρόγραμμα προσφύγων των ΗΠΑ. «Όπως και η εκτελεστική τους ατζέντα στοχεύει ένα ευρύ φάσμα μεταναστών, όχι μόνο παράτυπους μετανάστες, στοχεύουν άτομα με νόμιμο καθεστώς και προσπαθούν να δημιουργήσουν τόσο φρικτές συνθήκες που αυτοί οι άνθρωποι θα αυτοαπαλαχθούν», είπε η Kohli. «Ο στόχος είναι πραγματικά να σταματήσει η πρόσβαση των μεταναστών, ιδιαίτερα των έγχρωμων μεταναστών, στην ιθαγένεια».
