Σε μια περιοχή όπου το 81% των κτιρίων είναι κατεστραμμένα, μια μικρή κοινότητα νεαρών Παλαιστινίων αγωνίζεται να διατηρήσει ό,τι έχει απομείνει από τον ψηφιακό κόσμο της Γάζας. Προγραμματιστές, τεχνικοί επισκευών και ελεύθεροι επαγγελματίες εργάζονται κάτω από αδιανόητες συνθήκες για να κρατήσουν την πολιορκημένη Λωρίδα συνδεδεμένη με τον υπόλοιπο κόσμο.
Παρά τα εμπόδια, οι νέοι της Γάζας προσαρμόζονται. Εργάζονται εκτός σύνδεσης, κωδικοποιούν σε σημειωματάρια, αποθηκεύουν ηλιακή ενέργεια όποτε ο ήλιος είναι διαθέσιμος και περιμένουν σπάνιες στιγμές σύνδεσης για να στείλουν τη δουλειά τους σε πελάτες παγκοσμίως. Σε έναν πόλεμο που έχει αφαιρέσει σχεδόν τα πάντα, οι ψηφιακές δεξιότητες έχουν γίνει μια μορφή επιβίωσης και ανθεκτικότητας. Πολλοί πλέον βασίζονται στην online εργασία για να βιοποριστούν. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η εύθραυστη γραμμή ζωής κρέμεται από μια κλωστή μετά από πάνω από δύο χρόνια πολέμου.
Σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν “καταστρέψει σκόπιμα και συστηματικά” τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές. “Απλά ψάχνουμε πάντα έναν άλλο τρόπο για να συνδεθούμε, πάντα βρίσκουμε μια άλλη λύση”, δήλωσε η Shaima Abu Al Atta, προγραμματίστρια που εργάζεται από καταυλισμό εκτοπισμένων. “Αυτό μας έδωσε νόημα, γιατί αν δεν το κάναμε αυτό, απλώς θα πεθαίναμε επιβιώνοντας και χωρίς να κάνουμε τίποτα. Θα πεθαίναμε εσωτερικά.”
Πριν από την έναρξη του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023, η Γάζα διέθετε μια μικρή αλλά ζωντανή τεχνολογική σκηνή. Κέντρα καινοτομίας φιλοξενούσαν προγράμματα εκπαίδευσης προγραμματιστών, και εκατοντάδες ελεύθεροι επαγγελματίες εργάζονταν απομακρυσμένα για διεθνείς πελάτες. Σήμερα, μεγάλο μέρος αυτού του οικοσυστήματος βρίσκεται σε ερείπια. Ο Shareef Naim, μηχανικός που ηγούνταν ενός τεχνολογικού κέντρου, περιέγραψε την απώλεια: το κτίριό του φιλοξενούσε πάνω από 12 προγραμματιστές με συμβόλαια για εταιρείες εκτός Γάζας. “Η ομάδα ήταν πολύ ενεργή”, δήλωσε ο Naim στην Al Jazeera. Σήμερα, η δομή έχει καταστραφεί, αν και ορισμένα μέλη της ομάδας προσπαθούν ακόμα να εργαστούν από σκηνές και προσωρινούς καταυλισμούς.
Ο τεχνικός υπολογιστών A’aed Shamaly αναφέρει: “Η κύρια πρόκληση είναι η ηλεκτρική ενέργεια. Σήμερα, η ηλεκτρική ενέργεια δεν είναι διαθέσιμη συνέχεια, και αν είναι, είναι ασταθής, και θα υπάρξουν πολλές διακοπές. Οι τιμές είναι επίσης υψηλές.” Το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, όταν είναι διαθέσιμη, είναι αστρονομικό, 12 δολάρια ανά κιλοβάτ σε σύγκριση με 1,50 δολάρια για 10 κιλοβάτ πριν από τον πόλεμο. “Δεν υπάρχουν ανταλλακτικά”, πρόσθεσε, αναγκάζοντας τους τεχνικούς να συλλέγουν εξαρτήματα από κατεστραμμένο εξοπλισμό.
Η κλίμακα της καταστροφής είναι συντριπτική. Σύμφωνα με το Δορυφορικό Κέντρο των Ηνωμένων Εθνών (UNOSAT), περίπου 198.273 κατασκευές στη Γάζα έχουν υποστεί ζημιές, με 123.464 να έχουν καταστραφεί ολοσχερώς. Ο τηλεπικοινωνιακός τομέας έχει πληγεί ιδιαίτερα σκληρά. Στοιχεία από την Παλαιστινιακή Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία αποκαλύπτουν ότι το 64% των πύργων κινητής τηλεφωνίας ήταν εκτός λειτουργίας στις αρχές Απριλίου 2025. Στη Ράφα, η κάλυψη έχει καταρρεύσει στο μόλις 27%, από σχεδόν καθολική πρόσβαση πριν από τον πόλεμο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η NetBlocks κατέγραψε επαναλαμβανόμενες διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης μιας “σχεδόν ολικής συσκοτίσεως τηλεπικοινωνιών” τον Ιανουάριο του 2024.
Το Ισραήλ περιορίζει εδώ και καιρό τη Γάζα στην παρωχημένη τεχνολογία κινητής τηλεφωνίας 2G, ενώ επιτρέπει την 4G στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η αξία του τηλεπικοινωνιακού τομέα έχει καταρρεύσει από 13 εκατομμύρια δολάρια το 2023 σε μόλις 1,5 εκατομμύριο δολάρια το 2024, μια πτώση 89%. Οι εκτιμώμενες απώλειες υπερβαίνουν μισό δισεκατομμύριο δολάρια, ενώ η ανοικοδόμηση αναμένεται να κοστίσει τουλάχιστον 90 εκατομμύρια δολάρια.
Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι αλυσιδωτές για την οικονομία και την κοινωνία της Γάζας. Η απομακρυσμένη εργασία αποτελούσε μια κρίσιμη πηγή εισοδήματος σε μια περιοχή όπου η ανεργία ξεπερνούσε το 79% ακόμη και πριν από τον Οκτώβριο του 2023. Τώρα, η ασταθής πρόσβαση στο διαδίκτυο έχει οδηγήσει πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες στην ανεργία, την ίδια στιγμή που ο λιμός που προκαλείται από το Ισραήλ έχει εκτοξεύσει τις τιμές των τροφίμων. Η κατάρρευση των τηλεπικοινωνιών έχει παραλύσει επίσης το τραπεζικό σύστημα, εμποδίζοντας τις μεταφορές χρημάτων και αφήνοντας τις οικογένειες χωρίς πρόσβαση σε μετρητά. Η υγειονομική περίθαλψη έχει διαταραχθεί, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να καταγράφει θανάτους που οφείλονται στην αδυναμία επικοινωνίας με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης εγκαίρως.
Ακόμη και κατά τη διάρκεια της εύθραυστης εκεχειρίας που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025, το Ισραήλ έχει εμποδίσει την είσοδο ουσιαστικού εξοπλισμού επισκευών στη Γάζα. Οι περιορισμοί αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής που οι αναλυτές περιγράφουν ως σκόπιμη προσπάθεια διατήρησης του ελέγχου επί της παλαιστινιακής ψηφιακής υποδομής και καταστολής της ροής πληροφοριών προς τον έξω κόσμο. Το μέλλον παραμένει αβέβαιο, καθώς οι προσπάθειες για την προώθηση μιας εύθραυστης εκεχειρίας φαίνεται να καθυστερούν και το Ισραήλ απειλεί με την πιθανότητα επιστροφής σε πόλεμο πλήρους κλίμακας.
