Μια νέα έκθεση από την Transparency International (TI) εκπέμπει σήμα κινδύνου για την επιδείνωση της διαφθοράς σε δημοκρατικές χώρες παγκοσμίως. Η μέση παγκόσμια βαθμολογία στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) για το 2025 έφτασε τις 42 μονάδες σε κλίμακα 0-100, σημειώνοντας το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δέκα και πλέον ετών. Η έκθεση, η οποία βασίζεται σε αξιολογήσεις ειδικών και στελεχών επιχειρήσεων, αποκαλύπτει ανησυχητικές εξελίξεις, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες κατέγραψαν τη χαμηλότερη βαθμολογία τους, εγείροντας ανησυχίες για τις εσωτερικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις των μειώσεων χρηματοδότησης στις παγκόσμιες προσπάθειες κατά της διαφθοράς.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι ΗΠΑ έπεσαν στο 64 από 65 μονάδες σε σχέση με το 2024, με το “πολιτικό κλίμα να επιδεινώνεται για περισσότερο από μια δεκαετία”. Τα τελευταία 10 χρόνια, η χώρα έχει δει πτώση 10 μονάδων. Η Transparency International επικαλείται ανησυχίες για “ενέργειες που στοχεύουν ανεξάρτητες φωνές και υπονομεύουν τη δικαστική ανεξαρτησία”. Επιπλέον, το “προσωρινό πάγωμα και η αποδυνάμωση της επιβολής του νόμου περί Ξένων Διεφθαρμένων Πρακτικών (Foreign Corrupt Practices Act) σηματοδοτούν ανοχή σε διεφθαρμένες επιχειρηματικές πρακτικές”. Η περικοπή της εξωτερικής βοήθειας από την κυβέρνηση Trump έχει επίσης “αποδυναμώσει τις παγκόσμιες προσπάθειες κατά της διαφθοράς”.
Η έκθεση τονίζει ότι η “συντριπτική πλειοψηφία των χωρών αποτυγχάνει να ελέγξει τη διαφθορά”, με 122 από τις 180 χώρες να έχουν βαθμολογία κάτω από 50. Ωστόσο, 31 χώρες σημείωσαν σημαντική βελτίωση, με τη Σουηδία (76), τις Σейχέλλες (68) και τη Νότια Κορέα (63) να ξεχωρίζουν. Η περίπτωση των ΗΠΑ, σύμφωνα με την έκθεση, αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα της τάσης που παρατηρείται σε δημοκρατίες, όπου σημειώνεται “μείωση της απόδοσης” στην αντιμετώπιση της διαφθοράς, φαινόμενο που παρατηρείται και στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία. Παρόλο που αυτές οι χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται ψηλά στην κατάταξη, “οι κίνδυνοι διαφθοράς έχουν αυξηθεί” λόγω της αποδυνάμωσης ανεξάρτητων ελέγχων, κενών στη νομοθεσία και ανεπαρκούς επιβολής. “Αρκετές έχουν επίσης βιώσει πιέσεις στις δημοκρατίες τους, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής πόλωσης και της αυξανόμενης επιρροής ιδιωτικού χρήματος στη λήψη αποφάσεων”, αναφέρει η έκθεση.
Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι χειρότερες επιδόσεις καταγράφονται στη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, με αμφότερες να λαμβάνουν βαθμολογία 40. Η έκθεση επισημαίνει ότι η κυβέρνηση του Ούγγρου εθνικιστή ηγέτη Viktor Orbán, από το 2010, “έχει αποδυναμώσει συστηματικά το κράτος δικαίου, τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών και την εκλογική ακεραιότητα για πάνω από 10 χρόνια”. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, “έχει επιτρέψει ατιμωρησία για τη διοχέτευση δισεκατομμυρίων – συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – σε ομάδες ημετέρων μέσω βρώμικων δημόσιων συμβάσεων και άλλων μεθόδων”.
Η Δανία αναδείχθηκε για όγδοη συνεχή χρονιά η χώρα με την υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη, με 89 μονάδες, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία και τη Σιγκαπούρη. Στον αντίποδα, οι χώρες με τις χαμηλότερες επιδόσεις ήταν η Νότια Σουδάν και η Σομαλία, με εννέα μονάδες η καθεμία, ενώ ακολουθεί η Βενεζουέλα. Μια από τις θετικές εξελίξεις που αναφέρονται στην έκθεση είναι η Ουκρανία, η οποία σημείωσε 36 μονάδες. Η κυβέρνηση του Προέδρου Volodymyr Zelenskyy έχει αντιμετωπίσει εκτεταμένη δημόσια οργή για κατηγορίες διαφθοράς εναντίον ατόμων που σχετίζονται μαζί του, παρά το γεγονός ότι η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία για σχεδόν τέσσερα χρόνια. Η Transparency International σημείωσε, ωστόσο, ότι “το γεγονός ότι αυτά και πολλά άλλα σκάνδαλα αποκαλύπτονται… δείχνει ότι η νέα αντιδιαφθωρική αρχιτεκτονική της Ουκρανίας κάνει τη διαφορά”. Η οργάνωση επικρότησε, επίσης, την “κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών” πέρυσι, η οποία ανάγκασε τον Zelenskyy να υποχωρήσει από μια προσπάθεια να περιορίσει την ανεξαρτησία των αντιδιαφθωρικών σωμάτων.
