Η ξενοφοβία κυριαρχεί στον κόσμο, με την κατηγοριοποίηση των μεταναστών να έχει μετατραπεί στην ευκολότερη στρατηγική διακυβέρνησης της εποχής μας, από την Ουάσινγκτον και την Κοπεγχάγη μέχρι το Πρετόρια. Αυτή η ανησυχητική τάση, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση, αποκτά διαρκώς έδαφος σε πολλές χώρες, αποδεικνύοντας ότι η αντιμετώπιση των μεταναστών αποτελεί πλέον ένα παγκόσμιο εργαλείο διακυβέρνησης.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πρόεδρος Donald Trump έχει υιοθετήσει μια σκληρή στάση έναντι των μεταναστών, χαρακτηρίζοντας τους Σομαλούς μετανάστες ως “σκουπίδια” και περιγράφοντας πολιτείες όπως η Μινεσότα, όπου ζει σημαντικός αριθμός Σομαλών, ως “κόλαση”. Αυτή η ρητορική, που ενισχύει την κοινότητα των υποστηρικτών του Trump, έχει καταστήσει την εχθρότητα προς τους μετανάστες βασική κυβερνητική αρχή.
Ωστόσο, η έξαρση του αντι-μεταναστευτικού αισθήματος δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Η Δανία, παρά τη δημόσια εικόνα της ως προοδευτικής και ανθρώπινης κοινωνίας, έχει γίνει ένα από τα πιο περιοριστικά κράτη στην Ευρώπη όσον αφορά τη μετανάστευση και το άσυλο. Κατά τις πρόσφατες τοπικές εκλογές, εμφανίστηκε έντονη ισλαμοφοβική ρητορική, ενώ ενόψει των εθνικών εκλογών του 2026, οι κυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες θέτουν την αντιμετώπιση της μετανάστευσης στο επίκεντρο της εκστρατείας τους.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση των Εργατικών, υπό την πίεση της ακροδεξιάς, φαίνεται πρόθυμη να ακολουθήσει το δανικό παράδειγμα. Ο πρωθυπουργός Keir Starmer δεσμεύεται για την “ανάκτηση του ελέγχου των συνόρων” και υπόσχεται μείωση της μετανάστευσης. Η πρόσφατη επίσκεψη αξιωματούχων από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Δανία για να μελετήσουν το μεταναστευτικό της σύστημα, υπογραμμίζει τη σκλήρυνση της στάσης των Εργατικών.
Η ξενοφοβία εξαπλώνεται και εκτός του δυτικού κόσμου. Στη Λιβύη, οι Ευρωπαίοι μετανάστες αντιμετωπίζουν φρικτούς όγκους βίας και κακοποίησης, με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να χρηματοδοτούν μονάδες της λιβυκής ακτοφυλακής για την παρεμπόδιση της διέλευσης των μεταναστών. Στην Τυνησία, οι μαύροι Αφρικανοί μετανάστες έχουν γίνει στόχος βίας, μετά από δηλώσεις του προέδρου Kais Saied περί “εγκληματικού σχεδίου” για δημογραφική αλλαγή.
Στη Νότια Αφρική, η ξενοφοβία εναντίον μεταναστών από άλλες αφρικανικές χώρες είναι διαρκής. Σύμφωνα με το Xenowatch, έχουν καταγραφεί χιλιάδες περιστατικά βίας, όπως εκτοπίσεις, λεηλασίες καταστημάτων και δολοφονίες. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, οι μεταναστευτικές κοινότητες αποκλείστηκαν από προγράμματα ανακούφισης, ενώ κατασκευάστηκε φράχτης στα σύνορα με τη Ζιμπάμπουε. Κινήματα όπως το “Put South Africans First” και η ομάδα “Operation Dudula” προωθούν μαζικές απελάσεις και εμποδίζουν την πρόσβαση μεταναστών σε δημόσιες υπηρεσίες.
Η ξενοφοβία δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένη περιοχή ή ιδεολογία. Εχει γίνει εργαλείο για την εξωτερικευση εγχώριων αποτυχιών, προσφέροντας μια εύκολη εξήγηση για σύνθετα προβλήματα που ριζώνουν στην πολιτική και οικονομική διαχείριση, την αυusterity, την αυξανόμενη ανισότητα και την επισφαλή εργασία. Ο μετανάστης γίνεται ο έτοιμος αποδιοπομπαίος τράγος, πάνω στον οποίο προβάλλονται όλες οι απειλές. Η τραγωδία είναι ότι οι δυσλειτουργίες των δικών μας συστημάτων παραμένουν άθικτες, ενώ η κατηγοριοποίηση του “ξένου” δεν καθιστά τις κοινωνίες μας δικαιότερες, ασφαλέστερες ή πιο ανθρώπινες.
