Δύο χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας, η κυβέρνηση των Εργατικών στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή κρίση. Οι αποκαλύψεις που σχετίζονται με τα αρχεία Epstein έχουν προκαλέσει έντονες επικρίσεις για τον διορισμό του Peter Mandelson από τον πρωθυπουργό Keir Starmer ως πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στις Ηνωμένες Πολιτείες, οδηγώντας σε παραιτήσεις ανώτερων στελεχών και τροφοδοτώντας εικασίες για την πολιτική επιβίωση του Starmer. Ωστόσο, ακόμη και αν ο Starmer ξεπεράσει την άμεση πολιτική καταιγίδα, μια βαθύτερη πρόκληση παραμονεύει: η σταδιακή διάλυση του πολιτικού κέντρου που έχει καθορίσει την ηγεσία και την εκλογική του απήχηση.
Η πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου χαρακτηρίζεται εδώ και χρόνια από αναταραχές, αστάθεια και επαναλαμβανόμενα σοκ. Ωστόσο, παρά την αστάθεια αυτή, το πολιτικό κέντρο διατηρούσε σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τη μοναδική αξιόπιστη κυβερνητική εναλλακτική και συγκρατώντας την πίεση από τις δύο πτέρυγες. Αυτή η κυριαρχία ενίσχυσε την αντίληψη, ιδιαίτερα στο εξωτερικό, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν σε μεγάλο βαθμό θωρακισμένο από την καταστροφική πόλωση που αναδιαμορφώνει άλλες δυτικές δημοκρατίες, κυρίως τις ΗΠΑ.
Ο Starmer είναι ίσως η πιο σαφής και ρητή ενσάρκωση αυτού του κεντρισμού, έχοντας κερδίσει τις εκλογές του 2024 με υπόσχεση ικανότητας και αυτοσυγκράτησης σε μια στιγμή που το Συντηρητικό Κόμμα είχε χάσει μεγάλο μέρος της δικής του φήμης για διαχειριστική εξουσία και “ώριμη” διακυβέρνηση. Αυτή η κεντρώα διευθέτηση αρχίζει τώρα να διασπάται.
Η πίεση είναι πλέον ορατή σε πολλαπλά μέτωπα. Είναι ορατή στις δημοσκοπήσεις, στην εκλογική συμπεριφορά, στις επιλογές πολιτικής και στον τόνο της δημόσιας συζήτησης. Για τον Starmer, αυτό δημιουργεί ένα διακυβερνητικό δίλημμα: πώς να κρατήσει το κέντρο όταν οι δυνάμεις που απομακρύνονται από αυτό γίνονται πιο δυνατές, πιο οξείες και πιο σίγουρες – και όταν η εξουσία του ίδιου του κέντρου φαίνεται όλο και πιο εύθραυστη.
Στα δεξιά, το Reform UK έχει αναδειχθεί ως μια επίμονη και διασπαστική δύναμη. Η σημασία του δεν είναι πρωτίστως εκλογική – είναι απίθανο να σχηματίσει κυβέρνηση – αλλά λόγου. Το Reform έχει καταφέρει να σύρει την πολιτική συζήτηση προς την ατζέντα του για τη μετανάστευση, τα σύνορα και την κυριαρχία. Πρόσφατες αποστασίες και η δυναμική των δημοσκοπήσεων έχουν ενισχύσει την παρουσία του, αναγκάζοντας τα κυρίαρχα κόμματα να ανταποκριθούν στην ατζέντα του αντί να ορίζουν τη δική τους. Ακόμη και εκεί όπου το Reform δεν κερδίζει έδρες, αλλάζει την συζήτηση, περιορίζοντας τον χώρο για μετριοπάθεια.
Η αντίδραση των Εργατικών απεικονίζει το αδιέξοδο. Η ηγεσία του Starmer έχει οικοδομηθεί γύρω από την αποκατάσταση της αξιοπιστίας μετά από χρόνια συντηρητικών αναταραχών: δημοσιονομική πειθαρχία, θεσμική σταθερότητα και διασφάλιση προς τους ψηφοφόρους και τις αγορές. Αλλά αυτή η προσοχή έχει τα όριά της. Υπό την πίεση από τα δεξιά, οι Εργατικοί έχουν επιβάλει αυστηρότερη επιβολή της μετανάστευσης και ρητορική απέλασης, κινήσεις που σηματοδοτούν ανταπόκριση στην δημόσια ανησυχία, αλλά κινδυνεύουν να ενισχύσουν την αφήγηση του Reform αντί να την εκτοπίσουν. Το κέντρο προσαρμόζεται, αλλά κάνοντας αυτό, φαίνεται αντιδραστικό παρά αυθεντικό.
Η πίεση από τα αριστερά δεν είναι λιγότερο σημαντική. Το Πράσινο Κόμμα δεν είναι πλέον ένα περιθωριακό κίνημα διαμαρτυρίας περιορισμένο στην περιβαλλοντική δράση. Η αυξανόμενη ορατότητά του σε τοπικές εκλογές και εθνικές συζητήσεις αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη επιθυμία – ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων – για πιο αυστηρές θέσεις για την κλιματική αλλαγή, τα πολιτικά δικαιώματα και την εξωτερική πολιτική. Όπου οι Εργατικοί τονίζουν τη διαχειριστική ικανότητα, οι Πράσινοι μιλούν τη γλώσσα της ηθικής επείγοντος. Αυτή η αντίθεση έχει σημασία. Η πολιτική δεν αφορά μόνο την ικανότητα διακυβέρνησης, αφορά το νόημα – και σε αυτό το έδαφος, το κέντρο φαίνεται όλο και πιο διστακτικό.
Αυτή η ένταση αντικατοπτρίζεται τώρα και εντός του ίδιου του Εργατικού Κόμματος. Η πρόσφατη εσωτερική αναταραχή – συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης του αρχηγού του επιτελείου του Starmer εν μέσω διαμάχης και κριτικής για διορισμούς και στρατηγική – έχει εκθέσει ανησυχία εντός του κυβερνητικού έργου. Το κέντρο δεν δέχεται πλέον μόνο επίθεση από έξω. αμφισβητείται από μέσα. Αυτή η εσωτερική αναταραχή αποδυναμώνει τον ισχυρισμό ότι η σταθερότητα από μόνη της μπορεί να εδραιώσει την εξουσία.
Το κυβερνητικό στυλ του Starmer αντικατοπτρίζει αυτή τη ευρύτερη στιγμή. Η προσέγγισή του δίνει προτεραιότητα στην ηρεμία, την προσοχή και την προβλεψιμότητα – αρετές σε μια χώρα κουρασμένη από την κρίση. Όμως η διαχειριστική πολιτική, εξ ορισμού, δυσκολεύεται να εμπνεύσει πίστη όταν οι κοινωνικές, οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις αισθάνονται ανεπίλυτες. Όσο περισσότερο η πολιτική πλαισιώνεται ως διοίκηση παρά ως κατεύθυνση, τόσο περισσότερο χώρο ανοίγουν οι αμφισβητίες και στις δύο πτέρυγες να διεκδικήσουν σαφήνεια και πεποίθηση.
Αυτή η δυναμική είναι όλο και πιο ορατή και στην εξωτερική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Starmer επιδιώκει να επανατοποθετήσει το Ηνωμένο Βασίλειο ως έναν πραγματιστή παγκόσμιο δρώντα, σηματοδοτώντας ανοιχτότητα στη συνεργασία με την Κίνα, διατηρώντας παράλληλα τις διατλαντικές σχέσεις. Διπλωματικά, αυτό είναι υπερασπίσιμο. Εσωτερικά, είναι πιο δύσκολο να πουληθεί η απόχρωση σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό περιβάλλον. Η εξωτερική πολιτική, που κάποτε προστατευόταν από την συναίνεση των ελίτ, τώρα παρασύρεται σε εγχώριους πολιτισμικούς πολέμους και ηθικές διαμάχες, περιορίζοντας περαιτέρω τον χώρο ελιγμών του κέντρου.
Οι δημοσκοπήσεις ενισχύουν την αίσθηση της υστέρησης. Έρευνες που δείχνουν μεγαλύτερη ανοιχτότητα σε εκλογικούς συνασπισμούς και αυξανόμενη υποστήριξη για μικρότερα κόμματα υποδηλώνουν χαλαρότερη λαβή του παραδοσιακού κέντρου. Οι ψηφοφόροι φαίνονται λιγότερο δεσμευμένοι σε κληρονομημένες ευθυγραμμίσεις και πιο πρόθυμοι να πειραματιστούν – όχι απαραίτητα από ιδεολογικό ζήλο, αλλά από απογοήτευση με μια πολιτική που αισθάνεται επιφυλακτική ως προς τον κίνδυνο και μη ανταποκριτική.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται στο χείλος της πόλωσης τύπου ΗΠΑ. Υποδηλώνει, ωστόσο, ότι οι παλιές παραδοχές που στήριζαν την κεντρώα κυριαρχία δεν ισχύουν πλέον. Η μεταπολεμική συναίνεση που κάποτε σταθεροποιούσε την πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου έχει διαβρωθεί. Αυτό που απομένει είναι ένα λεπτότερο κέντρο που πρέπει να υπερασπιστεί ενεργά, όχι απλώς να καταληφθεί.
Ο κίνδυνος είναι η σταδιακή αποδυνάμωση παρά η αιφνίδια κατάρρευση. Εάν το κέντρο αρχίσει να θεωρείται ως αποφυγή, υπερβολικά τεχνοκρατικό ή ηθικά διστακτικό, κινδυνεύει να χάσει τη νομιμότητά του, ακόμη και αν διατηρήσει την εξουσία. Σε αυτό το σενάριο, η πολιτική γίνεται λιγότερο για κυβερνητικές επιλογές και περισσότερο για συμβολικές συγκρούσεις, με το κέντρο μόνιμα αμυντικό.
Για τον Starmer, η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο η διαχείριση των εκλογών, αλλά η αναδημιουργία της αφήγησης. Η διακυβέρνηση από το κέντρο δεν μπορεί πλέον να σημαίνει απλώς αποφυγή των άκρων. Πρέπει να διατυπώσει γιατί το κέντρο είναι ένας προορισμός από μόνο του – ικανός για ηγεσία, όχι απλώς αυτοσυγκράτηση. Το κατά πόσον το πολιτικό κέντρο του Ηνωμένου Βασιλείου μπορεί να κάνει αυτή τη μετάβαση μπορεί να καθορίσει όχι μόνο το μέλλον αυτής της κυβέρνησης, αλλά και το σχήμα της πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου τα επόμενα χρόνια.
