Μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, και την ενδεχόμενη απώλεια του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το Ιράν φέρεται να έχει προσαρμόσει τη στρατιωτική του στρατηγική, υιοθετώντας μια πιο επιθετική στάση. Η Ιρανική Επαναστατική Φρουρά (IRGC) έχει ήδη προαναγγείλει “τις βαρύτερες επιθετικές επιχειρήσεις στην ιστορία των ενόπλων δυνάμεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας” εναντίον του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων.
Οι αμυντικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν έχει αναθεωρήσει την προσέγγισή του, εστιάζοντας πλέον στην επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, μια στροφή από την προηγούμενη, πιο αμυντική τακτική. Η στρατιωτική δομή του Ιράν, περιγραφόμενη ως “αδιαφανής και πολύπλοκη”, περιλαμβάνει παράλληλους στρατούς, πολλαπλές υπηρεσίες πληροφοριών και πολυεπίπεδες δομές διοίκησης, όλες υπό την άμεση εποπτεία του Ανώτατου Ηγέτη. Η Artesh, ο τακτικός στρατός, είναι υπεύθυνη για την εδαφική άμυνα και τις συμβατικές πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ η IRGC επεκτείνεται πέρα από την άμυνα, προστατεύοντας και την πολιτική δομή της χώρας. Η IRGC ελέγχει επίσης τον εναέριο χώρο και τον στόλο drones, που αποτελούν πλέον τον πυλώνα της στρατηγικής αποτροπής του Ιράν.
Οι πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν εναντίον του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο, χρησιμοποιώντας drones Shahed και βαλλιστικούς πυραύλους, έχουν προκαλέσει ανησυχία. Παρόλο που οι περισσότερες από αυτές τις εκτοξεύσεις αναχαιτίστηκαν, ορισμένες είχαν ως αποτέλεσμα ζημιές σε στρατιωτικές υποδομές και, σύμφωνα με αναφορές, σε πολιτικές περιοχές. Στις 2 Μαρτίου 2026, το Ιράν φέρεται να εκτόξευσε 137 πυραύλους και 209 drones εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, προκαλώντας πυρκαγιές κοντά σε γνωστά ορόσημα του Ντουμπάι. Επίσης, αναφέρθηκαν θύματα σε αεροδρόμια του Αμπού Ντάμπι, του Ντουμπάι και του Κουβέιτ, καθώς και στο ισραηλινό χωριό Beit Shemesh.
Η τρέχουσα στρατιωτική στρατηγική του Ιράν, σύμφωνα με τον John Phillips, Βρετανό σύμβουλο ασφάλειας, επικεντρώνεται στην επιβίωση υπό την πίεση Ισραήλ-ΗΠΑ, την αναδόμηση των βασικών δυνατοτήτων του και την αποκατάσταση της αποτροπής μέσω ασύμμετρης κλιμάκωσης με πυραύλους, drones και πληρεξούσιους. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει την ενίσχυση των “πυραυλικών πόλεων”, τη διασπορά δομών διοίκησης και την αποδοχή αρχικών ζημιών για τη διατήρηση δυνατότητας δεύτερου πλήγματος. Η περιφερειακή κορεσμός και ο πόλεμος διά πληρεξουσίων, με τη χρήση μεγάλων εκτοξεύσεων βαλλιστικών πυραύλων και drones, σε συνδυασμό με τις ενέργειες της Hezbollah και άλλων συμμαχικών πολιτοφυλακών, στοχεύουν στην υπέρβαση των συστημάτων άμυνας πυραύλων του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Επιπλέον, η απειλή κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ αποσκοπεί στην αύξηση των παγκόσμιων οικονομικών κινδύνων.
Σε σύγκριση με τον “πόλεμο 12 ημερών” τον Ιούνιο του 2025, όπου το Ιράν αντέδρασε με βαλλιστικούς πυραύλους μετά από αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ σε ιρανικούς στρατιωτικούς και πυρηνικούς ιστότοπους, η τρέχουσα στρατιωτική του δόγμα έχει μετατοπιστεί από μια κυρίως αμυντική συγκράτηση σε μια ρητά επιθετική ασύμμετρη στάση. Η σύγκρουση αυτή σηματοδότησε μια σημαντική μετατόπιση από την αντιπαράθεση μέσω πληρεξουσίων σε άμεσες, υψηλής έντασης ανταλλαγές μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ, με την εμπλοκή των ΗΠΑ. Παρά τις προκλήσεις, όπως οι κατεστραμμένες υποδομές, οι κυρώσεις και η εσωτερική αστάθεια, το Ιράν εμφανίζεται πιο πρόθυμο να αναλάβει κινδύνους και να κλιμακώσει τις ενέργειές του, αν και οι περιορισμένες δυνατότητές του το ωθούν σε στοχευμένες, επεισοδιακές εκρήξεις επιθετικότητας αντί για συνεχή πόλεμο υψηλής έντασης.
Η αποτελεσματικότητα αυτής της νέας στρατηγικής παραμένει αβέβαιη. Ενώ το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί ακόμα να εξαπολύει σημαντικές επιθέσεις με πυραύλους και drones, η αεράμυνά του παραμένει σε μειονεκτική θέση έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η οικονομία του έχει αποδυναμωθεί περαιτέρω και η απώλεια του Ανώτατου Ηγέτη αυξάνει την ευπάθεια του καθεστώτος.
Ωστόσο, το Ιράν εκτιμάται ότι μπορεί να διατηρήσει “διαλείπουσες επιχειρήσεις με πυραύλους, drones, πληρεξούσιους και κυβερνοεπιθέσεις για χρόνια”, λόγω της σχετικά χαμηλού κόστους αυτών των συστημάτων. Πολιτικά και οικονομικά, όμως, μια παρατεταμένη σύγκρουση υψηλής έντασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρή οικονομική συρρίκνωση, εσωτερική αναταραχή και περαιτέρω διάβρωση της νομιμοποίησης του καθεστώτος.
Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αντιμετωπίζουν επίσης περιορισμούς. Ενώ οι ΗΠΑ μπορούν να διατηρήσουν τον τρέχοντα ρυθμό των επιθέσεων και των ανάπτυξεων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο περιοριστικός παράγοντας είναι η εγχώρια πολιτική βούληση και οι στρατηγικές προτεραιότητες. Το Ισραήλ, παρά τη στρατιωτική του υπεροχή, αντιμετωπίζει προκλήσεις στην εγχώρια ανθεκτικότητα και στο συσσωρευτικό διπλωματικό και οικονομικό κόστος. Οι ΗΠΑ, ειδικότερα, αναζητούν πιθανότατα μια περιορισμένη, εστιασμένη στην αποτροπή εκστρατεία, αντί για έναν αόριστο πόλεμο υψηλής έντασης, με τις αποφάσεις να επηρεάζονται από την πολιτική βούληση των συμμάχων και την επιρροή τους στον επόμενο ανώτατο ηγέτη.
